Britse jeugdschrijver Aidan Chambers (90) overleden, Bart Moeyaert: "Hij was allesbepalend"

De jeugdliteratuur verliest een grote naam. Afgelopen weekend is de Brit Aidan Chambers op 90-jarige leeftijd overleden na een periode van ziekte.

Hij werd bekend met titels als 'Je moet dansen op mijn graf' en 'De tolbrug', maar betekende ook veel voor de leesbevordering van kinderen. In 2002 nam hij de Hans Christian Andersenprijs in ontvangst, de belangrijkste internationale prijs voor kinderboeken.

Chambers inspireerde talloze schrijvers, onder wie de Belgische auteur en dichter Bart Moeyaert. "Hij was allesbepalend", zegt hij in 'Nieuwe feiten' op Radio 1 over de invloed van Chambers op zijn schrijversbestaan.

Bekijk: Bart Moeyaert eert zijn mentor en vriend op Instagram

"Ik was 20 toen ik in Brussel studeerde en een eindwerk moest maken. Ik had voorgesteld om 'Je moet dansen op mijn graf' te nemen. De pedagoog die me begeleidde vond één jeugdboek te mager, dus moest ik het volledige oeuvre van Chambers ontleden. Dat was eigenlijk een geluk: door zijn werk om te spitten heb ik veel geleerd over mezelf als schrijver."

Van de uitgeverij kreeg hij de kans om Chambers een half uur lang te spreken tijdens een taxirit van Den Haag naar Schiphol.

"Daar zat ik als een student, met een clipboard op mijn schoot en alle vragen die ik had. Hij gaf me heel geduldig antwoord." Bij het uitstappen merkte hij op dat Moeyaert lang niet al zijn vragen had kunnen stellen en nodigde hij hem uit naar zijn woonplaats in Stroud.

"De 3 dagen die ik daar ben verbleven, waren allesbepalend. Hij was een mentor die later ook een vriend werd. We hebben altijd contact gehouden", zegt Moeyaert. "Hij heeft me gerustgesteld in wat ik zelf dacht dat ik wilde doen. Verhalen moeten niet per se chronologisch zijn en kunnen verschillende stemmen omvatten. Je moet vrijheid voelen en jezelf op papier leggen: dat gaf hij me mee."

In het bijzonder 'Je moet dansen op mijn graf' liet een diepe indruk op Moeyaert achter. Het werk, recent nog verfilmd als 'Été 85' , draait rond de jongens Hal en Barry die een zomer lang met elkaar optrekken.

"Het is een vriendschap die je liefde zou kunnen noemen. Het woord 'homoseksualiteit' valt op geen enkel moment, maar tussen de regels voel je de erotiek, spanning en verliefdheid. Dat is er zo fantastisch aan."

"Ik las het toen ik ongeveer 20 was. Ik wist wel dat ik op jongens viel, maar tussen weten en de stap zetten is er een verschil. Door het boek was ik gerustgesteld: zie je, het is mogelijk", zegt Moeyaert. "In het boek worden een aantal scènes afgesloten met de vraag 'had je er niet bij willen zijn?', en ik als lezer wilde dat maar al te graag."

Chambers was een impactvolle figuur binnen het veld van de jeugdliteratuur. "Hij gaf lezingen over zijn eigen werk, maar ook over hoe je over boeken praat en over hoe je jongeren aan het lezen kunt krijgen. Dat deed hij niet alleen in het Verenigd Koninkrijk, maar ook in het buitenland. In Zweden was hij bijvoorbeeld heel populair", weet Moeyaert.

"Daar stond hij voor een zaal van 300 mensen. En wat ik pas gaandeweg ben gaan beseffen, is wat een effect het heeft als je zo’n groep toespreekt. Het is constant een kiezel in het water gooien, waardoor het gaat rimpelen en je mensen beïnvloedt. Je kunt het oneens zijn met Aidan, maar ook totaal eens."

Het werk van Chambers heeft bij Moeyaert een rimpel veroorzaakt. Dat effect zet zich nu voort − met heel wat nieuwe rimpelingen van dien.