Poetin wil donderdag in Turkije rechtstreeks met Oekraïne onderhandelen over vrede, Zelensky: "Ik wacht daar persoonlijk op Poetin"

Rusland wil rechtstreeks met Oekraïne onderhandelen over "langdurige, duurzame vrede". Beide landen moeten via deze besprekingen proberen om "de onderliggende oorzaken voor het conflict weg te nemen". Dat zei Vladimir Poetin tijdens een televisietoespraak.

De onderhandelingen zouden op 15 mei, dus al komende donderdag, moeten plaatsvinden in de Turkse stad Istanbul, "waar eerder onderhandelingen plaatsvonden, die werden verbroken", zei Poetin.

"We stellen voor dat Kiev de directe onderhandelingen zonder voorwaarden vooraf hervat", zei Poetin. Poetin zegt ook zelf geen extra voorwaarden te verbinden aan nieuwe onderhandelingen, maar hij gaf evenmin aan dat hij de voorwaarden die hij eerder stelde, laat vallen.

"In zijn speech had hij het ook over de grondoorzaken die moeten aangepakt worden, over het historisch perspectief dat moet worden meegenomen", zegt Ruslandkenner van VRT NWS, Marijn Trio, die de oorlog in Oekraïne op de voet volgt.

"Een adviseur van hem zei vandaag dat ook de situatie op de grond in rekening moet worden gebracht. Dat betekent dus alle gebieden die Rusland nu al bezet in Oekraïne: zowat een vijfde van het land. Dat lijkt me niet 'zonder voorwaarden' te zijn. Integendeel, Poetin houdt eerder vast aan zijn eisen." 

Poetin zei niet uit te sluiten dat er tijdens de onderhandelingen een akkoord over een staakt-het-vuren kan komen. Maar hij gaat niet in op het ultimatum dat Europese leiders zaterdag hadden voorgelegd: een onvoorwaardelijk staakt-het-vuren voor 30 dagen in Oekraïne vanaf maandag.

Het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Duitsland, Polen deden dat voorstel samen met Oekraïne. En, zo gaven ze te kennen, in overleg met de Amerikaanse president Donald Trump. Het voorstel wordt gekoppeld aan een dreigement met bijkomende sancties als Rusland er niet op ingaat.

Maar Poetin ging niet in op het voorstel. Hij blijft bij zijn eerdere standpunt: eerst moet er gepraat worden, daarna kan er mogelijk een staakt-het-vuren komen.

Volgens het Kremlin heeft Oekraïne al laten zien dat het niet te vertrouwen is wat een staakt-het-vuren betreft. Rusland had afgelopen donderdag eenzijdig een staakt-het-vuren aangekondigd, naar aanleiding van de viering van het einde van de Tweede Wereldoorlog.

Het bestand liep gisteravond af, maar werd volgens het Kremlin 14.000 keer geschonden door Oekraïne. De Oekraïners zouden ook 5 pogingen hebben ondernomen om binnen te vallen in de Russische grensregio's Koersk en Belgorod.

Intussen zijn er de voorbije nacht ook nieuwe Russische drone-aanvallen geweest op verschillende plaatsen in Oekraïne.

Poetin stelt de Turkse stad Istanbul voor als plaats voor rechtstreekse onderhandelingen met Oekraïne. Istanbul is de stad waar 3 jaar geleden, in 2022, al onderhandelingen plaatsvonden - toen weliswaar tussen delegaties van Rusland en Oekraïne, niet tussen Poetin en Zelensky.

Die onderhandelingen liepen toen vast op verschillende eisen. "Op de verregaande eisen van Poetin, onder meer dat Rusland een veto wilde hebben tegen veiligheidsgaranties voor Oekraïne. En de eis dat Oekraïne maar een heel klein leger met weinig wapens mocht hebben", zegt Marijn Trio. "Dat zijn eisen die vandaag nog altijd, of misschien wel meer dan ooit, onbespreekbaar zijn voor Oekraïne."

Poetin wil de gesprekken hervatten waar ze destijds zijn afgesprongen. Dat dat opnieuw in Istanbul zou zijn, is niet zo heel verrassend. De Turkse president Erdogan zit in een interessante positie om op te treden als bemiddelaar in het conflict. Turkije heeft nauwe banden met zowel Oekraïne als Rusland, en is bovendien ook lid van de NAVO. 

Met Oekraïne heeft Turkije historische banden. In 2014 veroordeelde Turkije de Russische annexatie van de Krim, waar grote gemeenschappen Krim-Tataren wonen, die etnisch verwant zijn met de Turken. Maar Turkije wil ook de banden niet opblazen met Rusland, dat economisch en als gasleverancier belangrijk is. In tegenstelling tot andere NAVO-lidstaten heeft Turkije geen sancties afgekondigd tegen Rusland na de invasie in Oekraïne.

Een eerste reactie op het voorstel van Poetin kwam van de Franse president Emmanuel Macron. Hij noemt het "een eerste stap, maar het is niet voldoende". "Een onvoorwaardelijk staakt-het-vuren gaat per definitie niet vooraf aan onderhandelingen", zegt Macron. Hij vindt dat Poetin met zijn tegenvoorstel vooral tijd probeert te winnen.

De Oekraïense president Volodymyr Zelensky noemt het een positief teken dat Rusland eindelijk overweegt om een einde te maken aan de oorlog. In een bericht op X stelt hij dat "de hele wereld hier al heel lang op wacht". Zelensky dringt aan om het staakt-het-vuren vandaag te doen ingaan. "Het heeft geen enkele zin om het moorden zelfs maar één dag langer te laten doorgaan."

Daarna laat de Amerikaanse president Donald Trump op Truth Social weten dat Oekraïne onmiddellijk moet instemmen met het Russische voorstel voor een ontmoeting in Turkije. Trump noemt het Russische voorstel al mogelijk "het einde van het bloedbad". "Organiseer de meeting nu", besluit Trump.

Zelensky lijkt daarop in te gaan. Hij zegt op sociale media dat Oekraïne vanaf morgen "een volledig en duurzaam staakt-het-vuren verwacht om de noodzakelijke basis te leggen voor diplomatie." Maar zegt tegelijk dat hij klaar is om de Russische president Vladimir Poetin donderdag te ontmoeten in Turkije. "Ik zal op Poetin wachten in Turkije donderdag. Persoonlijk", zegt Zelensky op sociale media. "Ik hoop dat de Russen deze keer geen excuses zullen zoeken." Het is niet duidelijk of Zelensky het staakt-het-vuren als voorwaarde ziet voor zijn komst in Turkije.  Hij waarschuwt wel dat de Oekraïense troepen klaarstaan ​​om evenwichtig te reageren als Russische troepen het staakt-het-vuren zouden schenden.

Volgens Trio heeft Zelensky zo de bal terug van het ene naar het andere kamp gegooid. Een spel dat zowel Oekraïne als Rusland spelen. "Ze willen allebei tonen dat ze bereid zijn tot vrede, want daar gaat het toch altijd om: om die perceptie."  Zowel Zelensky als Poetin willen aan de Amerikaanse president Trump tonen dat ze niet het land zijn dat vrede in de weg staat. "De vraag is nu wat Trump hiervan gaat maken natuurlijk."