Wie is Yuval Raphael, die voor Israël zingt in het Eurovisiesongfestival? 

Net als vorig jaar is de deelname van Israël aan het Songfestival niet onbesproken. Onder meer de Ierse, IJslandse, Sloveense en Spaanse openbare omroep hebben organisator EBU (European Broadcasting Union, red.) gevraagd om de aanwezigheid van Israël in vraag te stellen in een open debat tussen de deelnemende omroepen. Ook VRT ondersteunt die vraag.

Daarnaast hebben meer dan 70 ex-deelnemers van de liedjeswedstrijd de uitsluiting van Israël gevraagd in een open brief. "Het Songfestival is een niet-politiek evenement. Deelnemers worden dus niet uitgesloten wegens politieke redenen", heeft organisator EBU meermaals herhaald.

"De Israëlische openbare omroep beantwoordt aan alle regels om te mogen deelnemen", zei Jean Philip De Tender van de European Broadcasting Union (EBU) begin deze week aan VRT NWS. Het debat dat de verschillende omroepen vragen, komt er pas na deze editie van het Songfestival.

Voor het 2e jaar op rij sinds de oorlog tussen Israël en Hamas op 7 oktober 2023 is gestart, neemt Israël dus deel aan het Songfestival. Hun kandidaat is zangeres Yuval Raphael, een overlever van die bewuste Hamas-aanslag.

Raphael is 24 jaar en geboren in Pedaya, centraal in Israël. Ze heeft een link met Zwitserland, waar het Songfestival wordt georganiseerd. Als kind heeft ze met haar gezin 3 jaar in Genève gewoond, waardoor ze vloeiend Frans spreekt. 

"Zwitserland heeft een grote plek in mijn hart", zegt ze daarover. "Het zijn 3 heel bepalende jaren geweest in mijn leven. Ik dacht en droomde toen in het Frans."

Raphael brengt in Genève veel vrije tijd door op de skipistes en tennisbaan. Ze houdt van muziek: vooral van rockgroepen als Led Zeppelin en Scorpions en zangeressen met een groots stemgeluid als Beyoncé en Céline Dion. Haar muzieksmaak evolueert later richting soul en R&B.

Over de familie Raphael is weinig bekend, behalve dat de bekende zakenvrouw Ronit Raphael een tante is van Yuval. Ze is een grote naam in de cosmeticawereld en gespecialiseerd in behandelingen tegen huidveroudering.

Op haar 9e verhuist het gezin Raphael terug naar Ra'anana, ten noordoosten van Tel Aviv. Yuval werkt haar middelbare school af en studeert nadien theater, dans en Arabisch.

Zoals alle jongeren vervult ze haar verplichte legerdienst. Raphael wordt in die periode ingezet aan checkpoints rond Jeruzalem, maar droomt van een carrière als actrice en zangeres.

Tot de aanslag op het Nova Festival op 7 oktober 2023. Het is de allereerste keer dat Raphael een outdoor rave bijwoont. Ze houdt aan die dag granaatscherven over in haar hoofd en been. 

Op aanraden van haar vader, die ze kort kan bellen, verstopt Raphael zich. Ze doet in een geïmproviseerde schuilkelder langs de kant van de weg 8 uur lang alsof ze dood is, deels verborgen onder lichamen van slachtoffers. Zo overleeft ze de aanslag.

"Ik dacht: is dit het einde? Ga ik ook sterven? Ik moest over lijken stappen om daar weg te geraken. Ik voelde me daarover enorm schuldig."

Een week na de aanslag praat Raphael als overlever voor het eerst met de Israëlische pers. Niet veel later wordt ze uitgenodigd om haar verhaal te doen op een VN-conferentie in haar voormalige thuisstad Genève.

Raphael gooit daarna het roer om en gaat voluit voor haar muzikale droom. "Als je iets wil bereiken, dan is er altijd angst. Maar sinds ik de dood in de ogen heb gekeken, voel ik me bevrijd om voor een publiek te zingen", vertelt ze aan The Times of Israel.

Raphael mikt vol ambitie op het grootste podium ter wereld: het Songfestival. Toch raadt haar therapeut haar af om deel te nemen aan de Israëlische voorrondes. Ze moet eerst de traumatische gebeurtenissen op het Nova Festival verwerken. Dat doet ze onder andere door te zingen.

Een jaar later schrijft Raphael zich wel in voor de Israëlische talentenjacht ‘HaKokhav HaBa’ (‘De rijzende ster’). Zonder professionele zangervaring overtuigt ze jury en publiek met covers van de Amerikaanse Demi Lovato en ABBA. ‘Dancing queen’ draagt ze op aan "alle engelen" die zijn gestorven op het Nova Festival.  

Na de overwinning van Raphael schrijft de Israëlische singer-songwriter Keren Peles een nummer voor haar. Dat wordt drietalige powerballade ‘New day will rise’.

De tekst van dat lied over een nieuw begin is perfect toepasbaar op wat Raphael heeft meegemaakt. Ze zingt vooral in het Engels, maar er zitten ook enkele zinnen Frans en een Bijbelvers in het Hebreeuws in.

"Het nummer straalt exact uit wat ik wil vertellen", zegt Raphael. "We maken allemaal moeilijke dingen mee. Het mooiste is dat we elkaar daarin steunen."

"Ik hoop dat ik die boodschap van eenheid, hoop, liefde en steun kan delen met de wereld. Al verwacht ik boegeroep uit de zaal, want iedereen heeft een mening", klinkt het bij BBC .

"Maar de slogan van het Songfestival is 'United by music' (verenigd door muziek, red.) en daarvoor ben ik naar Bazel gekomen. Ik ben 100 procent gefocust op mijn nummer en een goed resultaat."

Raphael heeft de expliciete steun van de Israëlische minister van Cultuur, Miki Zohar. "Het volk van Israël staat achter jou. Ga in tegen Europa en laat hen zien dat zelfs op de moeilijkste plek geldt: a new day will rise."

De EBU screent vooraf alle nummers en acts, want politieke boodschappen zijn verboden op het Songfestival. Yuval Raphael heeft meteen groen licht gekregen, in tegenstelling tot Eden Golan vorig jaar. Haar lied ‘October rain’ verwees te rechtstreeks naar de geopolitieke situatie.

Golan werd uiteindelijk 5e met het tot 2 keer toe aangepaste lied ‘Hurricane’. Ze bleef tijdens het Songfestival veel op haar hotelkamer, om aan de commotie te ontsnappen. 

Ook Yuval Raphael heeft zich in Bazel nog niet veel laten zien. "Zondag was ze kort op de officiële openingsplechtigheid, maar ze is niet naar de pers gekomen aan de turquoise loper", zegt Gianni Paelinck, die voor VRT NWS verslag uitbrengt van het Songfestival. 

"Natuurlijk is de kandidatuur van Raphael omwille van wie ze is een politiek statement. Maar dat is op het Songfestival van alle tijden. Duitsland heeft naar het eerste Songfestival in 1956 een zanger gestuurd die de Holocaust had overleefd."

"Alle deelnemende artiesten wisten in tegenstelling tot vorig jaar beter waar ze aan toe zijn. Het was lang op voorhand duidelijk dat Israël een kandidaat zou sturen, vorig jaar niet", zegt Paelinck. "Daardoor waren de spanningen achter de schermen vorig jaar duidelijk voelbaar tussen Israël en onder meer de Nederlandse kandidaat Joost Klein, maar ook Ierland en Griekenland. Dat is nu niet het geval."

"Bij alle delegaties gaat het er dit jaar een pak rustiger aan toe door de nieuwe gedragscode. Kandidaten hebben zones om tot rust te komen en leven minder in een constant spanningsveld. Zo zijn de verplichte persconferenties na de halve finales die erg lang konden duren, afgeschaft."

"Daardoor hebben we als pers daar de kans niet meer om daar kritische vragen te stellen aan bijvoorbeeld Israël, wat vorig jaar gebeurd is. Ook de afgeschermde generale repetities, die we mogen bijwonen, maar niet mogen filmen, creëren meer rust voor artiesten, maar maken het voor ons iets moeilijker werken."

"Anderzijds merk ik dat de Israëlische pers niet scheef wordt bekeken of anders wordt behandeld. Op de turquoise loper bij de openingsceremonie zondag stond ik naast een Israëlische journaliste en alles verliep gemoedelijk."