Het is ongezien in de recente kerkgeschiedenis: een pas verkozen paus die met een blad papier en duidelijk voorbereide speech op het balkon verschijnt. "Dit was echt al het programma van de nieuwe paus", vertelt kerkhistoricus Jürgen Mettepenningen.
Eerste keer dat paus met een tekst op balkon verscheen, duidelijk voorbereid: dit stond in de toespraak
Floor Bruggeman
Gepubliceerd:
Pas verkozen als nieuwe paus en zowat een uur later moet je op het balkon van de Sint-Pietersbasiliek verschijnen. "Je staat daar in het eerste uur van je wereldwijde verantwoordelijkheid", duidt Jürgen Mettepenningen, kerkhistoricus verbonden aan de KU Leuven. "Normaal verwijst men naar de voorganger die men opvolgt en groet men spontaan het volk met woorden die niet overkomen als grondig voorbereid."
Maar Robert Prevost pakte het als pasverkozen paus Leo XIV anders aan. "Het is de eerste keer dat ik me herinner dat een nieuwe paus met een papier op het balkon kwam en een toespraak ging houden", vertelt Mettepenningen.
Dit was echt al het programma van paus Leo XIV
Kerkhistoricus Jürgen Mettepenningen
"Dit was echt al een programma. Het kerkelijk programma, maar ook het programma vanuit de Kerk naar wat die Kerk wil betekenen in de wereld." Opvallend, het eerste woord dat de nieuwe paus uitsprak, was 'Vrede'. Vrede voor allen, niet alleen voor gelovigen, maar voor de hele wereld. "Als de Kerk nog iets wil betekenen in deze wereld, dan is het oproepen tot vrede. Dit was heel sterk."
Er volgden vervolgens heel wat termen die doen denken aan paus Franciscus: bruggen maken, een synodale Kerk die luisterend is in de dialoog. "Het is duidelijk dat paus Leo XIV continuïteit wil voor de Kerk", stelt Mettepenningen. "Paus Franciscus heeft een hervormingstraject op de rails gezet van een Kerk die meer en meer synodaal wil zijn, een Kerk van samenwerking, luisteren naar elkaar, een Kerk van onderuit."
Mettepenningen spreekt bewust van 'continuïteit', want een kopie van Franciscus zal paus Leo XIV niet worden. "Hij heeft zich niet paus Franciscus II genoemd. Hij wil geen kopie zijn, maar hij wil wel heel sterk die sociale kaart trekken. Vandaar Leo XIV, verwijzend naar Leo XIII, met zijn encycliek Rerum Novarum."
Tot slot viel Mettepenningen nog de krachtige stijl van spreken op. "Dit kan jongeren zeer sterk aanspreken, de paus had veel charisma."
Sint-Pietersplein overtuigd
De toespraak is alvast ook goed ontvangen op het Sint-Pietersplein gisteravond, vertelde onze reporter Steven Decraene.
"Toen de naam van kardinaal Robert Prevost werd uitgesproken, was hier en daar ontgoocheling. Italianen hadden gehoopt op een Italiaanse paus, enkele Britse mensen vroegen zich af: 'Een Amerikaan, is dat niet toegeven aan de druk?'"
"Maar aan de andere kant: toen de paus buitenkwam, zag je dat hij geëmotioneerd was. Dat heeft de mensen wel wat overtuigd. Ook zijn woorden die onmiddellijk gingen over vrede, menselijkheid, barmhartigheid en de dank aan paus Franciscus zijn goed gevallen. In die paar minuten is toch iets gegroeid, hij heeft de mensen toch weten te overtuigen. Er was emotie bij de paus, maar ook bij de mensen hier."
Steven Decraene vanuit Rome: "In die paar minuten heeft hij de mensen toch weten te overtuigen"
INTEGRAAL: de tekst van de toespraak
"Vrede zij met jullie allen!
Geliefde broeders en zusters, dit is de eerste groet van de Verrezen Christus, de Goede Herder die Zijn leven gaf voor de kudde van God. Ik zou ook graag willen dat deze vredesgroet jullie harten bereikt, jullie families, alle mensen waar ze ook zijn, alle volkeren en de hele aarde. Vrede zij met u!
Dit is de vrede van de Verrezen Christus, een ontwapende vrede, een ontwapenende, nederige en volhardende vrede. Het komt van God, God die ons allemaal onvoorwaardelijk liefheeft. Wij horen nog steeds die zwakke maar altijd moedige stem van paus Franciscus die Rome zegent!
De paus die Rome zegende, gaf die paasmorgen zijn zegen aan de wereld, aan de hele wereld. Ik wil graag nog even terugkomen op die zegen: God ziet ons graag, God houdt van jullie allemaal, en het kwaad zal niet zegevieren! Wij zijn allen in Gods handen. Laten we daarom zonder angst, hand in hand met God en met elkaar, verdergaan. Wij zijn leerlingen van Christus. Christus gaat ons voor. De wereld heeft zijn licht nodig. De mensheid heeft Hem nodig als de brug waarlangs God en Zijn liefde kunnen komen. Help ons ook, en vervolgens elkaar, om bruggen te bouwen, met dialoog, met ontmoetingen, zodat we allemaal één volk zijn, waar altijd vrede heerst. Dank aan Paus Franciscus!
Ik wil ook graag al mijn broeders kardinalen bedanken die mij hebben gekozen om de opvolger van Petrus te zijn en samen met u op weg te gaan, als een verenigde Kerk die altijd vrede en gerechtigheid nastreeft en die er altijd naar streeft om als mannen en vrouwen die trouw zijn aan Jezus Christus, zonder angst, het Evangelie te verkondigen en missionarissen te zijn.
Ik ben een zoon van de heilige Augustinus, een Augustijn, die zei: 'Met jullie ben ik een christen en voor jullie een bisschop'. In deze zin kunnen we allemaal samen op weg gaan naar het vaderland dat God voor ons heeft bereid.
Een speciale groet aan de Kerk van Rome! Wij moeten samen zoeken hoe wij een missionaire Kerk kunnen zijn, een Kerk die bruggen bouwt, dialoog voert en altijd openstaat voor ontvangst, zoals op dit plein met open armen. Iedereen, iedereen die onze liefdadigheid, onze aanwezigheid, onze dialoog en onze liefde nodig heeft.
(In het Spaans)
En als u mij toestaat: een woord, een groet aan u allen, en in het bijzonder aan mijn geliefde bisdom Chiclayo in Peru, waar een gelovig volk hun bisschop heeft vergezeld, hun geloof heeft gedeeld en zo veel, zo veel heeft gegeven om de getrouwe Kerk van Jezus Christus te blijven.
Aan u allen, broeders en zusters van Rome, van Italië, van de hele wereld, willen wij een synodale Kerk zijn, een Kerk die op weg is, een Kerk die altijd vrede zoekt, die altijd naastenliefde zoekt, die er altijd naar streeft om nabij te zijn, vooral bij hen die lijden.
Vandaag is de dag van het Smeekgebed tot Onze-Lieve-Vrouw van Pompeii. Onze Moeder Maria wil altijd met ons op stap gaan, dicht bij ons zijn en ons met haar bemiddeling en liefde helpen.
Dan wil ik graag samen met u bidden. Laten we samen bidden voor deze nieuwe missie, voor de hele Kerk, voor vrede in de wereld en laten we deze bijzondere genade vragen van Maria, onze Moeder."
