David tegen Goliath: is Pakistan bij een mogelijk conflict opgewassen tegen het grote leger van India?

De decennialange vete tussen India en Pakistan flakkert opnieuw op en heeft aan verschillende mensen het leven gekost. De aanleiding voor de nieuwe golf van geweld was één van de dodelijkste aanslagen in jaren in het Indiase deel van Kasjmir. Zeker 26 mensen werden daar gedood door gewapende militanten die het vuur openden op een groep toeristen.

India beschuldigt buurland Pakistan van de "terroristische aanval" en grijpt de kwestie aan om wraak te nemen. Afgelopen week heeft India meerdere raketten afgevuurd op Pakistan: zeker 26 mensen, onder wie een kind van 3, zijn daarbij om het leven gekomen. Volgens India was "terroristische infrastructuur" het doelwit van de aanval.

De laatste wapenstilstand tussen de 2 landen, daterend van 25 februari 2021, is daarmee opnieuw volledig aan flarden geschoten. Het conflict tussen India en Pakistan dreigt opnieuw te escaleren en de oorlogsmachine komt opnieuw op gang. Beide landen hebben de afgelopen decennia veel geïnvesteerd in hun militaire apparaat, maar is het kleinere Pakistan opgewassen tegen het grote India bij een mogelijk nieuw conflict?

India en Pakistan zijn door hun lange geschiedenis van conflict nucleaire machten. India is de eerste van de 2 landen dat kernwapens ontwikkelt. Na de pijnlijke nederlaag tegen China in de grensoorlog van 1962 begint het land zijn programma te versterken. In 1974 test India zijn eerste kernwapen. Officieel wordt het een "vreedzame nucleaire explosie genoemd", maar de boodschap is duidelijk: India wil niet langer militair afhankelijk zijn van andere grootmachten.

Voor Pakistan liggen de kaarten anders. Dat het land de oorlog tegen India in 1971 verliest - en daarbij Oost-Pakistan, dat later Bangladesh wordt, moet afgeven - is voor het land een nationale schok. Wanneer India amper 3 jaar later zijn eerste kernwapen uittest, versnelt Pakistan zijn nucleaire ambities met 1 doel voor ogen: afschrikking.

Aanvankelijk bouwt het land in het geheim zijn arsenaal uit, tot Pakistan in 1998 de eerste openlijke kernproeven uitvoert. De relatie tussen de 2 landen komt daarmee verder onder druk te staan.

Vandaag zouden Pakistan en India intussen elk zo'n 160 kernkoppen ter beschikking hebben, blijkt uit cijfers van bronnen zoals het SIPRI (Stockholm International Peace Research Institute). In vergelijking met grote kernmachten als de VS en Rusland zijn dat er niet zoveel, maar wel voldoende om elkaar volledig te vernietigen.

Toch is de kans klein dat beide landen die wapens ook effectief zullen inzetten, weet defensie-expert bij VRT NWS Jens Franssen. "Beide landen weten dat ze elkaar volledig kunnen vernietigen, en dus zullen ze een stuk voorzichtiger zijn in het oorlogsvoeren. Beide landen hebben ook een geschiedenis van oorlog met elkaar, en ze konden dat ook elke keer bijleggen. De kans dat het dus nu wel zou escaleren, is erg klein."

India zegt ook dat het nooit als eerste kernwapens zal inzetten, Pakistan houdt die kaart wel achter de hand. Geen van beide zijn aangesloten bij een internationaal verdrag dat hun nucleaire wapens officieel erkent of reguleert. India heeft er bewust voor gekozen om buiten het belangrijkste kernwapenverdrag, het nonproliferatieverdrag (NPT) te blijven. Dat verdrag wil kernwapens beperken tot 5 landen (VS, VK, Rusland, China en Frankrijk). Pakistan wil dat verdrag enkel ondertekenen als India dat doet.

India en Pakistan mogen dan wel aan elkaar gewaagd zijn met betrekking tot kernwapens, op andere vlakken verschillen de legers van beide landen wel sterk van elkaar.

Neem nu hun militaire budget. Beide landen investeren veel in hun militaire apparaat. In 2024 spendeerde India ruim 75 miljard euro in zijn leger, of 2,3 procent van zijn bruto binnenlands product (bbp). Wereldwijd doen slechts 4 landen het beter. Ter vergelijking, Pakistan investeerde in 2024 iets meer dan 9 miljard euro aan defensie, of 2,7 procent van zijn bbp.

België gaf in 2024 8 miljard euro uit aan defensie, wat neerkomt op 1,3 procent van het bruto binnenlands product (bbp).

India geeft dus jaarlijks ongeveer 8 keer zoveel uit aan defensie dan Pakistan, en dat grote verschil toont zich in de grootte van de legers. Het totale Indiase leger bestaat uit zo'n 5.137.550 militairen, 3 keer zoveel als het totale personeelsbestand van het Pakistaanse leger, dat 1.704.000 militairen telt. Het aantal actieve militairen wordt geschat op 1,48 miljoen versus 660.000. 

Ook op het gebied van militair materieel is het verschil tussen de landen groot: India heeft 2.229 militaire vliegtuigen, Pakistan 1.399. India heeft 3.151 gevechtstanks, Pakistan heeft er 1.839. De Pakistaanse zeemacht moet met zijn 121 schepen een grens van iets meer dan 1.000 kilometer verdedigen. India's zeegrens is bijna 6 keer zo lang, en wordt met 293 schepen verdedigd. 

Over het algemeen is het militair materieel van India ook een stuk moderner dan dat van Pakistan. Zo beschikt het land over Franse Rafale-gevechtsvliegtuigen en de Sukhoi Su-30MKI, die uitstekende luchtgevechtscapaciteiten bieden.

Pakistan moet het doen met een vloot Mirage-toestellen, maar de meeste vliegtuigen zijn ouder dan de modernste vliegtuigen van India. Het land probeert wel zijn vloot te moderniseren met Chinese toestellen, JF-17 Thunder en de Chengdu J-10C, en Amerikaanse toestellen als de  F-16's. 

Dankzij de hoogtechnologische staat van het leger kan India heel doeltreffend te werk gaan. "Onze doelwitten worden met klinische efficiëntie getroffen", zegt de Indiase luchtmachtcommandant Vyomika Singh. "India toont aanzienlijke terughoudendheid in zijn reactie, maar het moet gezegd dat het Indiase leger volledig voorbereid is om te reageren op Pakistaanse misstappen die de situatie kunnen doen escaleren."

Als het tot een direct treffen zou komen, dan is de kans het grootst dat India zal winnen. Dat zegt defensieanalist en voormalig Indiaas legerofficier Rakesh Sharma. "Als dit conflict escaleert in een directe oorlog, dan zal de Indiase superioriteit een duidelijke overhand nemen en duidelijk afgetekend zijn. In het geval van een beperkt offensief zijn beide landen wel aan elkaar gewaagd." 

Voor de verdere uitbouw van het militaire apparaat rekenen de landen op hun bondgenoten. India was tussen 2020 en 2024 de op 1 na grootste wapenimporteur van de wereld. Enkel Oekraïne importeerde meer wapens. Pakistan was in dezelfde periode de op 4 na grootste importeur van wapens.

Beide landen hebben wel verschillende leveranciers. India heeft een eigen wapenindustrie, maar rekent voor zijn militair materieel ook vooral op Rusland, en in beperktere mate op Frankrijk en Israël. De Verenigde Staten zetten India al een tijdje onder druk om die Russische wapens af te zweren en meer Amerikaanse wapens aan te kopen. 

Pakistan zoekt zijn wapens vooral in China (81 procent van de wapenimport) en voor een kleiner deel in Nederland. De meerderheid van alle Pakistaanse wapens komt dus uit China of werd met Chinese hulp gemaakt.