Wanneer je een wagen koopt, moet je die inschrijven en een nummerplaat aanvragen. De standaardcombinatie van letters en cijfers wordt automatisch bepaald en kan je niet zelf kiezen. De overheid heeft wel een lijst opgesteld met scheldwoorden en andere lettercombinaties die niet op een nummerplaat mogen staan. Zo zijn combinaties als KAK en SUL bij gewone nummerplaten verboden. Op gepersonaliseerde nummerplaten mag het dan weer wel.
Xavier Taveirne is jouw consumentenman. Hij presenteert elke werkdag tussen 9 uur en 10 uur 'WinWin' op Radio2. Heb je een vraag, tip of probleem? Mail naar winwin@radio2.be.
Sinds de invoering van Europese nummerplaat in 2010, bestaat een standaard nummerplaat uit een indexcijfer gevolgd door 3 letters en 3 cijfers. Bijvoorbeeld 2 ABC 123. In België reikt de Dienst Inschrijvingen Voertuigen (DIV) jaarlijks zo'n 750.000 nummerplaten uit. Voor een nieuwe nummerplaat en een inschrijvingsbewijs betaal je 30 euro.
Het toekennen en produceren van nummerplaten gebeurt automatisch en willekeurig. Toch zullen een aantal lettercombinaties nooit van de band rollen. Om te vermijden dat mensen met een onwenselijk woord op hun wagen zouden rondrijden, heeft de DIV een lijst opgesteld met lettercombinaties die niet mogen worden uitgereikt.
We kunnen er onmogelijk alle woorden uithalen die voor mensen als onaangenaam worden beschouwd. We moeten voldoende combinaties overhouden.
Thomas De Spiegelaere, woordvoerder FOD Mobiliteit
Lijst met verboden combinaties
De lijst van verboden combinaties bevat onder andere beledigende woorden, namen van politieke partijen en verwijzingen naar terrorisme. Die lettercombinaties worden er in de drie landstalen uitgehaald. Enkele combinaties op die lijst zijn: KAK, GAT, AAP, SEX, SUL, ZAK, ZOT, NVA en GOD.
Heel wat scheldwoorden worden dus weggefilterd. Toch keek Lucas uit Leuven vreemd op toen hij de letters GVD op zijn nieuwe nummerplaat zag staan. "Ik zag - net als veel andere mensen denk ik - meteen het woord "godverdomme" staan. Ik heb even stevig gevloekt toen ik dat kreeg, maar intussen kan ik er wel om lachen", vertelt hij bij 'WinWin', het consumentenprogramma op Radio2.
"We kunnen helaas niet alle combinaties die sommige mensen eventueel onaangenaam kunnen vinden uit productie halen. We kijken naar beledigende woorden die algemeen gekend zijn", legt Thomas De Spiegelaere, woordvoerder van de FOD Mobiliteit, uit. "Als we alle acroniemen van beledigende woorden en woorden die lijken op een beledigend woord moeten schrappen, houden we te weinig combinaties over." Dat is ook meteen de reden waarom je nooit een nummerplaat met FOK zult zien, maar met FOC dan weer wel.
Telkens wanneer het indexcijfer (het cijfer waarmee een nummerplaat begint, momenteel is dat een 2) verandert, evalueert de DIV ook de lijst met verboden combinaties. "Ook de namen van politieke partijen worden geweerd. Maar welke jongere weet vandaag nog wat de PVV of CVP was? Misschien kunnen we in de toekomst eens bekijken of die combinaties niet opnieuw kunnen worden toegelaten op de nummerplaten."
Kan je een toegewezen nummerplaat weigeren?
Naast de officiële lijst met verboden combinaties, kunnen er dus nog heel wat andere lettercombinaties zijn die gevoelig kunnen liggen of beledigend kunnen overkomen. Zo wil je wellicht liever niet de naam van jouw ex-lief Ann of Luc op je wagen vijzen. Of rijdt een medewerker van VRT misschien niet zo graag rond met reclame voor VTM en omgekeerd.
Er bestaat geen gratis procedure om een nummerplaat die je liever niet wilt om te ruilen. "Wat je wel kunt doen, is een herinschrijving aanvragen. Dan betaal je opnieuw 30 euro en krijg je een nieuwe nummerplaat. Dat is niet gratis, maar wellicht niet te duur om iets wat jou enorm irriteert op te lossen."
We willen niemand opzadelen met een woord als KAK op zijn nummerplaat, maar als je daar zelf voor kiest, mag het
Thomas De Spiegelaere, woordvoerder FOD Mobiliteit
Andere regels voor gepersonaliseerde nummerplaten
Wie dat wil, kan ook kiezen voor een gepersonaliseerde nummerplaat. Die kost 1.000 euro (+30 euro voor de productie en verzending), en geeft je meer vrijheid om zelf een combinatie van maximaal 8 cijfers of letters te kiezen. Opvallend: de lijst met verboden lettercombinaties is bij gepersonaliseerde nummerplaten een pak korter. Zo mogen combinaties als KAK of SUL daar wél. Thomas De Spiegelaere vertelt waarom dat zo is: "We willen niemand opzadelen met een woord als KAK op zijn nummerplaat. Maar als je dat zelf graag wil en daar zelfs geld wil voor betalen, dan ben je daar vrij in."
Enkel zwaar beledigende of racistische woorden of verwijzingen naar terrorisme blijven verboden. Daarnaast mag er ook geen verwarring zijn met de lettercombinaties die worden voorbehouden voor specifieke voertuigen.
Voorbehouden combinaties
Er zijn ook letters op nummerplaten die specifiek zijn voorbehouden voor specifieke voertuigen. Vaak staat die letter dan vooraan, op de plaats van het indexcijfer. Zo zie je bij taxi's vooraan de letter T, een O bij oldtimers, een Q voor een aanhangwagen en een G bij landbouwvoertuigen. De nummerplaat van parlementsleden begint dan weer met de letter P en ministers herken je aan de A vooraan.
