Maakt Bart De Wever een bocht? En gaat ons land Palestina erkennen? 4 vragen over het Gaza-standpunt van de N-VA

"Die beelden van die uitgehongerde kinderen, daar is maar 1 menselijke reactie op mogelijk: dit moet stoppen." Premier Bart De Wever (N-VA) sprak zich gisterenavond fors uit over de Israëlische aanvallen op Gaza. 

"De humanitaire situatie is niet meer om aan te zien", zei hij tijdens een persconferentie in Nederland, waar hij op bezoek was bij de Nederlandse premier Dick Schoof. "Het lijkt tot een soort eindeloos feuilleton van dood en verderf te komen. Dit is niet de weg van het internationaal recht."

Vanmorgen gaven De Wever en N-VA-voorzitter Van Peel ook interviews over een mogelijke erkenning van Palestina.

Ze scharen zich achter het plan van de Franse president Emmanuel Macron daarover. "Dat is een gedragen initiatief dat heel de complexiteit van dit dossier meeneemt", zei van Peel in De Ochtend op Radio 1.

In Het Laatste Nieuws sprak ook De Wever over dat initiatief. "Ik heb daar met Macron een vertrouwelijk gesprek over gehad. Ik zal dan binnen de regering het debat aangaan om te zeggen: is dit geen nuttig initiatief om ons bij aan te sluiten?"

"Het heeft minstens de verdienste dat hij tracht om de context van een duurzame oplossing op het tapijt te brengen. De situatie zoals ze nu is, is uitzichtloos." 

"Wat een bochtenwerk om uiteindelijk toch aan de kant van de menselijkheid te staan." Op X schrijft Eva De Bleeker, de voorzitter van oppositiepartij Open VLD, dat de Wever "180 graden draait" met zijn uitspraken. 

Volgens de N-VA is dat onzin. "Er is bij ons niemand die er onberoerd bij blijft, ook Bart niet", aldus Van Peel. "Die heeft zijn eigen stijl van heel doordacht te reageren."

De Wever sprak zich als premier tot nu toe weinig uit over Gaza en het leed van de bevolking daar.

"Het doet de emoties hoog oplaaien dus je moet voorzichtig met dat thema omgaan", klonk het vorige week in Villa Politica. "Het is niet zo makkelijk als bij het conflict tussen Rusland en Oekraïne om te zeggen wie de goeden en wie de slechten zijn." 

Hij sprak net na 7 oktober 2023, toen hij nog geen premier was, wel expliciet zijn steun uit voor Israël – "de kant van het licht" - tegen de terreur van Hamas. Hij noemde de reactie van Israël die daarop volgde "een dramatische vergissing." 

Tot frustratie van CD&V, Vooruit en Les Engagés legde De Wever heel wat minder voorzichtigheid aan de dag toen hij zei dat België Israëlisch premier Benjamin Netanyahu niet zou arresteren bij een bezoek, ondanks een arrestatiebevel van het Internationaal Strafhof. 

Afgelopen weken voerden CD&V en Vooruit de druk op, ze eisten dat ons land zich duidelijker zou uitspreken en meewerkt aan het plan van Macron. 

Ook intern, binnen de N-VA, werd de druk opgevoerd. Op sociale media drukten kopstukken Zuhal Demir en Geert Bourgeois zich verontwaardigd uit over de situatie in Gaza.

Jean-Marie Dedecker, onafhankelijk Kamerlid en tot februari lid van de N-VA-fractie, richtte zich gisteren, rechtstreeks tot de premier. "Je kunt niet naar Boetsja gaan met tranen in de ogen en dan wegkijken van Gaza", zo zei hij op Radio 1. Daarmee verwijzend naar het bezoek van de premier aan Oekraïne .

Dat De Wever zich gisterenavond zo fors uitsprak over Gaza, en dat hij en zijn partijvoorzitter zich vandaag achter Macrons plannen scharen, is dus geen toeval.

De Wever gaf eerder in het parlement al aan dat hij met Macron gesproken had over zijn initiatief en dat hij er interesse in had, maar zo expliciet als Van Peel vanochtend schaarde de partij zich nog niet achter de Franse president. "We gaan dat heel goed opvolgen", klonk De Wever vorige week nog terughoudender in Villa Politica.

Dat is nog niet aan de orde. Een erkenning maakt inderdaad deel uit van de plannen van Macron, maar hoe hij dat precies wil aanpakken, is voorlopig onduidelijk. 

Bovendien is het standpunt van de N-VA niet dat van ons land. De Wever benadrukte dat hij de kwestie nu binnen de regering zal bespreken om dan officieel te beslissen wat België zal doen. Ook MR is bijvoorbeeld terughoudend als het gaat over het conflict.

Over een erkenning staat niets in het regeerakkoord, enkel dat regering voorstander is van een tweestatenoplossing. 

Van CD&V en Vooruit is bekend dat zij veel sneller willen gaan. Zij zien de erkenning eerder als een startpunt, om Israël samen met andere Europese landen onder druk te zetten. Ze willen zo snel mogelijk in de voetsporen treden van bijvoorbeeld Spanje en Noorwegen, die vorig jaar Palestina erkenden.

De N-VA is terughoudender en ziet een erkenning als een onderdeel van een breder plan rond een tweestatenoplossing met verschillende voorwaarden. Zo leest De Wever ook het plan van Macron.

Parallel aan de regering wordt de kwestie ook besproken in het parlement. Daar zoeken de meerderheidspartijen naar een compromis om een resolutie over de kwestie in te dienen. Dat is een manier om officieel oproep te doen aan de regering. Morgen bespreken de partijen die resolutie, de kans bestaat dat ze dan een akkoord bereiken. 

Hoewel de regering en het parlement twee verschillende machten zijn, zal een compromis onder de meerderheidspartijen in het parlement snel omgezet kunnen worden in een regeringsbeslissing. 

Dat is nog niet helemaal duidelijk. Macron werkt nog aan het plan. De Wever zegt dat de Franse president ons land op de hoogte houdt van wat er precies in de teksten zou staan. 

Wel is duidelijk dat Macron “in de komende maanden” wil overgaan tot een erkenning van de staat Palestina. Dat zou bijvoorbeeld kunnen gebeuren tijdens een VN-conferentie in New York over het Israëlisch-Palestijns conflict en de weg naar een tweestatenoplossing. Frankrijk en Saudi-Arabië zijn covoorzitters van die conferentie.

Volgens Macron moet die conferentie tegelijkertijd leiden tot de erkenning van Israël door een aantal Arabische landen.

Ook De Wever blijft benadrukken dat een eenzijdige erkenning van Palestina geen zin heeft. "Israël moet veiligheidsgaranties krijgen, er moet een geloofwaardige Palestijnse Autoriteit komen en Hamas moet volledig van het toneel verdwijnen."

"Bovendien moet duidelijk zijn over welk grondgebied het precies gaat", zei De Wever bij HLN. "Dat zijn geen eenvoudige zaken, maar dat zijn noodzakelijke onderdelen om tot een duurzame oplossing te komen."