Documentairemaker Lidewij Nuitten ontdekte een brief aan een Canadese majoor in haar familiearchief. Hij bleek 80 jaar onopgemerkt te zijn gebleven. "Ik voel dankbaarheid tegenover een hele generatie", zegt ze.
"Ontroerd en dankbaar": documentairemaker Lidewij Nuitten vindt vergeten brief van Canadese bevrijder in familiearchief
In de herdenkingsweek ‘80 jaar vrede’ op Radio 1 staan we stil bij het einde van de Tweede Wereldoorlog.
Het begon met een vergeten envelop. 80 jaar lang lag hij stil tussen vergeelde papieren en familiedocumenten. Tot Lidewij's nonkel de brief vond: een fragiel stukje papier, getypt met een typemachine, gericht aan een Canadese majoor. De datum: 25 juli 1944. In die periode rukten Canadese troepen via Normandië op richting België. Het was het begin van het einde van de oorlog.
De brief is een klassiek thuisfrontbericht: nieuwtjes over de buren, gebeurtenissen in de straat. Een update voor majoor Douglas, die op dat moment ergens in Europa vocht voor de bevrijding. "De tekst begint met 'My darling Douglas'. Dat is wel aandoenlijk." vindt Lidewij.
"Zonder hen was ik er misschien niet geweest"
"Ik moet eerlijk zeggen, mocht ik die brief een jaar geleden hebben ontdekt, dan zou dat niet superveel met mij doen,” zegt de documentairemaakster. “Maar met alles wat er nu in de wereld gaande is, was ik ontroerd. Die geallieerde soldaten zijn van aan de overkant van de oceaan naar hier gekomen om ons te bevrijden. Ik voelde echt een soort dankbaarheid. Niet alleen tegenover die ene majoor, maar tegenover een hele generatie. Zonder hen was ik er misschien zelfs niet geweest."
Ik voelde echt een soort dankbaarheid tegenover een hele generatie. Zonder hen was ik er misschien zelfs niet geweest
Lidewij Nuitten
De brief is fragiel, bijna transparant. "Als je ernaar kijkt, heb je al schrik dat het gaat scheuren," zegt Lidewij. Wat haar het meest raakt, is niet het papier of de woorden. Het is wat er tussen de regels leeft. "Die jonge mannen kwamen van duizenden kilometers ver om hier iets te doen dat zij belangrijk vonden."
Geen antwoorden nodig
Hoe de brief in het familiearchief van Lidewij terechtkwam, blijft een raadsel. Niemand wist ervan. Tot ze op zoek ging naar de familie van majoor Douglas, en uiteindelijk in contact kwam met zijn dochter, Diane.
Diane wist niet dat de brief bestond. In een videocall vertelt ze hoe het voelt om een boodschap van haar grootmoeder aan haar vader voor het eerst te lezen. Het zijn gewone, dagdagelijkse dingen. Maar tegelijk zijn het woorden die haar verbinden met een verleden dat haar nu pas raakt. "Het is een stukje geschiedenis dat nu belangrijker is geworden dan de brief zelf."
Diane vraagt zich af waarom haar vader toen vertrok, waarom hij vocht in een oorlog aan de andere kant van de wereld. "Om zijn familie te beschermen, om het regime te stoppen dat de hele wereld in zijn greep had: het nazisme. Laat dat niet tijdelijk geweest zijn. Laat het nooit meer gebeuren."
Voor Lidewij hoeft er geen verklaring te komen voor hoe die brief precies bij haar grootmoeder belandde. "Misschien hoeven we dat ook niet te weten. Ik heb een ontmoeting met een wildvreemde Canadese vrouw waar ik, zonder dat ik het wist, al heel lang mee verbonden ben. Misschien is dat wel mooi genoeg en hoeft de rest niet per se uitgespit te worden."
