Na alle importtarieven en handelsoorlogen: meer Europese producten kopen, hoe doe je dat?

"Het is vaak veel moeilijker dan je denkt om te achterhalen waar een product precies vandaan komt. Er bestaan verschillende manieren om dat te weten te komen, maar vaak zal je niet 100 procent zeker zijn", legt Chris Sugira uit. Hij is analist bij Belfius Asset Management en geeft financieel advies bij 'WinWin'.

"Veel hangt af van wanneer jij iets als een Europees of Amerikaans product beschouwt. Kijk je naar waar een product gemaakt wordt of wil je vooral graag weten welke nationaliteit het bedrijf heeft waar uiteindelijk de winst naartoe gaat? Neem nu bijvoorbeeld autobouwer Volvo. Dat is van oorsprong een Zweeds bedrijf en veel van hun wagens worden in de EU - onder andere hier in België - gemaakt. Maar Volvo Cars is wel eigendom van een Chinees bedrijf."

"Hetzelfde kan je in zekere zin ook zeggen over Coca-Cola. Het merk is een symbool van de Amerikaanse economie, maar de cola die wij drinken wordt wel in een Belgische fabriek door Belgische werknemers gemaakt. Is die fles Coca-Cola uit de supermarkt dan Amerikaans of Europees?"

Zo ziet consumentenorganisatie Testaankoop het ook. "Mensen moeten zich ervan bewust zijn dat onze globale, complexe wereld geen eenduidige definities heeft van wat de oorsprong is van een product, wat de meest duurzame keuze is, of wat je vanuit ethische overwegingen nog wel en niet moet doen", zegt woordvoerder Laura Clays.

"Wanneer je een zak aardappelen bij de boer om de hoek gaat kopen, dan ben je zeker waar die vandaan komen. Maar zodra je naar de supermarkt gaat, wordt het al wat moeilijker. Neem nu Zespri, het bekende merk van kiwi's. Veel mensen weten dat dat bedrijf uit Nieuw-Zeeland komt en hun kiwi's dus ook. Maar dat is niet het hele jaar door zo. Ze laten hun kiwi's even goed in Italië, Frankrijk of Japan kweken. Dat zou je wel moeten kunnen terugvinden op de verpakking", zegt Chris Sugira.

Voor sommige voedingsproducten is het verplicht om het land van herkomst te vermelden op de verpakking. Dat geldt onder meer voor honing, vis en zeevruchten, olijfolie en sommige soorten groenten en fruit. Ook bij vlees van varkens, schapen, geiten en pluimvee moet je duidelijk de oorsprong op de verpakking of het label zien staan.

Voor bewerkte voedingsmiddelen zit dat een beetje anders. Daar kan de oorsprong zowel verwijzen naar het land waarin het product verwerkt wordt als naar het land waar het hoofdingrediënt van afkomstig is. Even een voorbeeld: een blik wortelsoep is gemaakt in Frankrijk, maar de wortels zijn afkomstig uit Nederland. De fabrikant moet dan naast het land van oorsprong - in dit geval Frankrijk - ook vermelden dat de wortels uit Nederland of in ieder geval niet uit Frankrijk komen.

Wanneer er "Made in China" op jouw product staat, dan wil dat niet noodzakelijk zeggen dat het een volledig Chinees product is. "Vaak is dat het land waar het product is afgewerkt of samengesteld. Soms lees je ook dingen als "Designed in California, made in China". Dan is dat toestel ontwikkeld in de VS, maar in elkaar gestoken in China", weet Chris Sugira.

Kan je dan niet aan de streepjescode afleiden waar een product vandaan komt? Belgische EAN-codes beginnen altijd met 54 en bij producten uit Groot-Brittannië met 500. Makkelijk toch? Maar volgens de FOD Economie zijn de streepjescodes op verpakkingen geen betrouwbare manier om de herkomst te achterhalen. "Sommige barcodes of digitale codes bevatten cijfers die verwijzen naar landen, maar die zijn niet noodzakelijk verbonden met het product. Zo kan bijvoorbeeld een Belgisch product verwerkt door een buitenlandse operator, een niet-Belgische barcode hebben en omgekeerd", klinkt het.

Je zou je in je zoektocht kunnen laten inspireren door Go European. Op de website  kan je Europese tegenhangers van Amerikaanse merken vinden. "Toch blijft het goed om in je achterhoofd te houden dat sommige Europese merken ook in andere landen produceren. Zo kan het dus nog altijd dat jouw product toch uit Amerika komt. Kleding zal vaak in Azië geproduceerd worden, ook al is het merk Europees."

Een pasklaar antwoord is er dus niet en mensen kunnen een verschillende definitie hebben van wat een Europees product nu precies is. "Als je meer Europees wil kopen, kijk dan welke alternatieven er zijn en kies wat er voor jou het meeste doorweegt", besluit Laura Clays van Testaankoop. "Uitzoeken waar een product geproduceerd wordt, is soms erg moeilijk. Op kleding staat meestal nog wel waar die gemaakt wordt. Op voeding zou je dat ook op het etiket kunnen lezen. Maar op hightechproducten staat het vaak niet, of toch niet online."

Wie heel streng wil zijn, kan enkel producten van Europese merken die in Europa gemaakt worden kopen. "Dat kan, maar dat vraagt wel enorm veel opzoekwerk. En uiteindelijk zijn er altijd producten of diensten die je toch niet volledig kan vervangen door een Europees alternatief."