Kustredders moeten vaker uitrukken voor kitesurfers dan voor zwemmers: "Sport wordt steeds populairder"

Strandredders hebben als belangrijkste taak om de pootjebaders en zwemmers in de gaten te houden, maar als het op interventies aankomt, blijkt dat ze vooral moeten uitrukken om kitesurfers te helpen.

Uit cijfers van de kustreddingsdienst IKWV blijkt dat er van 2019 tot 2023 elke zomer gemiddeld 527 interventies waren door kustredders. 25,7 procent van die reddingen hadden met baders te maken, 39 procent met kitesurfers. 

Volgens An Beun, directeur van de kustreddingsdienst IKWV, zijn er verschillende verklaringen mogelijk waarom redders vaker in actie moeten komen voor kitesurfers dan voor zwemmers.

De eerste verklaring is het weer. Op dagen met koude temperaturen, regen of veel wind zitten er vaak meer kitesurfers in het water dan zwemmers. "Tijdens een zomer waarin het minder leuk of aangenaam is voor de klassieke zwemmers en baders, is het meestal wel prachtig weer voor de watersporters die wat meer wind en golven nodig hebben dan een gewone zwemmer", legt Beun uit.

Dat weer zorgt er voor dat zwemmers en kitesurfers vaak op verschillende momenten in het water zitten. Het is dus niet zo dat het redden van kitesurfers de veiligheid van de baders in het gedrang brengt.

Daarnaast speelt ook de populariteit van de sport een rol. "De afgelopen jaren hebben we een enorme stijging gezien in het aantal kitesurfers", vervolgt Beun.

Dat bevestigt ook Nick Debo van de federatie Wind- en Watersport Vlaanderen. "Op mooie dagen zie je op de toplocaties aan de kust tot wel 200 kiters op het water zitten. Ook wij zien hier dat kitesurfen erg populair is. " Dat bewijzen de cijfers van de leden die op dit moment zijn aangesloten bij de federatie.  

"Als je weet dat kite- en golfsurfen de enige sporten zijn die je in ons land enkel op zee kunt beoefenen, dan is het wel duidelijk hoe populair kiten is", aldus Debo. "De andere sporten kan je ook op binnenwater beoefenen, waardoor die laagdrempeliger zijn. Het totale aantal kitesurfers ligt in werkelijkheid nog een pak hoger, aangezien we geen zicht hebben op het aantal sporters dat niet aan onze federatie verbonden is."  

De sport dankt haar grote aantrekkingskracht aan haar avontuurlijk karakter, denkt Beun. "Het is een uitdagende sport die veel mensen willen beoefenen." Ook bij surfclub Inside Outside in Oostende zien ze elke zomer heel wat kitesurfers op het water. "Het is een uitdagende sport waar professionele kiters zelfs 100 kilometer per uur mee halen", vertelt voorzitter Olivier Lahaye, die de sport ook zelf beoefent. 

"Maar die snelheden zijn natuurlijk niet voor gewone beoefenaars weggelegd. Die halen 30 tot 40 kilometer per uur. Je surft over het water, maar je maakt ook sprongen waardoor je de lucht invliegt. Dat geeft een enorm vrij gevoel. Het is een van de moeilijkste watersporten om te leren. En als je het fout doet, ook de meest gevaarlijke. Wij raden iedereen daarom aan om een goede opleiding te volgen."

Om de sport in ons land te mogen beoefenen, heb je geen brevet of bekwaamheidsattest nodig.  "Al raden we het uiteraard wel aan", aldus Debo van de watersportfederatie. "Maar zolang je kitesurft in de juiste zones, en een isothermisch pak aanhebt, kan niemand je de toegang tot de zee weigeren."

De gouverneur van West-Vlaanderen, Carl Decaluwé (CD&V) schrikt daarom niet van de cijfers van het IKWV. Daar is te zien dat het gemiddelde aantal interventies in 5 jaar verdubbeld is in vergelijking met het gemiddelde van de 4 jaren ervoor. Tussen 2015 en 2018 waren er gemiddeld 100 interventies per jaar. Van 2019 tot 2023 waren dat er zo'n 206.

"Vroeger mochten kitesurfers niet op het water bij windsnelheden boven 7 beaufort", vertelt Decaluwé. Wie dat wel deed, riskeerde een boete. "Maar die regel kreeg veel kritiek. Want veel wind is net belangrijk voor kitesurfers, om hoge snelheden te kunnen halen. Sedert 1 juli 2016 is de wet aangepast. Dat mensen in extremere weersomstandigheden mogen sporten, kan mee de cijfers van het IKWV verklaren." 

"Het klopt dat watersporters in principe bij alle weersomstandigheden op zee mogen, al raden we uiteraard af om te kiten bij aflandige wind. Dat is wind die van het land naar de zee waait", zegt Debo van de Watersportfederatie.

"En om de veiligheid te garanderen, mag je enkel surfen in afgebakende zones, zogenaamde insteekzones. Die zijn bijna altijd ter hoogte van een surfclub. Veel kiters zijn bij hen aangesloten. Die clubs hebben ook een reddingsdienst en houden mee een oogje in het zeil."

Kitesurfers beoefenen hun sport in principe nooit in dezelfde zone als de baders, zij zitten ook dieper in zee. "Maar door de wind gebeurt het wel eens dat er een kitesurfer per ongeluk in een badzone terecht komt", aldus nog Lahaye van de surfclub in Oostende. En dan springen ook de kustredders bij.

Nick Debo van de federatie Wind- en Watersport Vlaanderen wil de cijfers van het IKWV nuanceren: "Als we kijken naar de hoeveelheid kitesurfers en het aantal dat effectief in de problemen komt, dan valt dit best mee. In de beginjaren zijn er een aantal zware incidenten geweest, soms met een overlijden. Maar gelukkig is dat al heel lang geleden, en is de sport een stuk veiliger geworden doorheen de jaren."

"Dat is onder meer dankzij het materiaal dat al veel veranderd is. In het begin zag je mensen die over het strand gesleept werden door een kite die ze niet onder controle hadden. Nu heb je een systeem dat werkt als een soort noodstop.

"De cijfers bevatten inderdaad allerlei soorten incidenten", zegt ook An Beun van IKWV. "Het gaat zeker niet altijd over sporters die het niet kunnen. Maar ook om mensen die zich bijvoorbeeld gekwetst hebben, of materiaalpech hebben en niet meer zelfstandig aan land geraken."

"Elke watersport brengt risico's met zich mee", besluit Olivier Lahaye van surfclub Inside Outside in Oostende. "Zelfs de meest ervaren sporter kan wel eens in de problemen komen. Maar voor wie goed opgeleid is, is het vooral een heel mooie sport die het beste in jezelf naar boven brengt."

"Je wordt één met de natuur, met de zee. Het maakt je hoofd helemaal leeg. Je kunt het misschien wel vergelijken met een soort yoga", lacht hij. "Ik raad het dus iedereen aan."