When I call Europe, who do I call? Als ik Europa wil spreken, wie moet ik dan bellen? Het was een uitspraak van Henri Kissinger in de jaren 70. Vorige week kwam ze ook uit de mond van de huidige Amerikaanse minister van Financiën Scott Bessent tijdens een briefing in het Witte Huis over de onderhandelingen met de EU. De invoerheffingen die president Trump wil heffen – en het Europese antwoord - staan nog tot juli op pauze. Maar om ze af te wenden en tot een oplossing te komen, zal er gepraat moeten worden.
EU zoekt eensgezinde stem in handelsonderhandelingen met Trump terwijl bedrijven naar VS trekken
En voor een keer is het niet zo moeilijk om in het Europese kluwen te achterhalen met wie. Er is een Europees Commissaris, bevoegd voor Handel, Maros Šefčovič is zijn naam. De Slovaak staat naast de voorzitter van de Europese Commissie op de foto bij dit artikel. Bessent heeft hem inderdaad nog niet ontmoet. Ook al trok Šefčovič al enkele keren naar Washington voor telkens "goede gesprekken", echte oplossingen leverden die nog niet op.
Commissievoorzitter Ursula von der Leyen heeft sinds de begrafenis van Paus Franciscus uitzicht op een afspraak met Trump. Ze zagen elkaar voor het eerst in Rome, na verschillende pogingen van von der Leyen om tot een gesprek te komen. Maar wanneer de ontmoeting zal plaatsvinden, is nog niet duidelijk op dit moment.
Handel is Europees
Wat wel duidelijk is, is dat de VS met de Europese Commissie moet praten over handel en niet met een van de 27 leiders afzonderlijk. Sinds 2009 is handel een echte Europese bevoegdheid. Exclusief, zo staat het in het Verdrag van Lissabon, de Europese grondwet.
Het is een van de eerste domeinen waarvan de lidstaten besloten hun zeggenschap te bundelen en de Commissie de opdracht te geven zich namens hen bezig te houden met bijvoorbeeld het sluiten van nieuwe handelsverdragen. Ook het Europees Parlement moet zich daarover uitspreken en zo’n overeenkomst goedkeuren.
Ruggensteun van de lidstaten
Dat betekent niet dat de Commissie zomaar haar gang kan gaan, ze onderhandelt immers namens de landen en dus niet zonder hun ruggensteun. Tijdens een briefing vorige week werden de ambassadeurs van de 27 landen ingelicht over wat er tijdens onderhandelingen met de VS aan toegevingen gedaan kunnen worden. Investeringen in Amerikaanse energie, minder regelgeving voor bedrijven staan in de lijst met verlaagde heffingen op ingevoerde auto’s en samen onder meer de overproductie van China aanpakken.
Als stok achter de deur is er ook nog altijd een nieuwe lijst met goederen die belast kunnen worden als er toch geen oplossing uit de bus zou vallen. De EU wil vanuit een sterke positie onderhandelen en de druk opvoeren om ook effectief tot gesprekken over te gaan. Tot nu zeggen de VS dat ze die willen voeren, maar blijft het wachten op het startschot.
Lidstaten verdeeld
Intussen is het tasten in het duister: wat gaan de VS doen? En scharen de 27 zich achter een aanpak? Dat het eens raken niet altijd makkelijk is, blijkt ook uit de strategie die de Commissie aanhoudt. Er zijn landen die niet willen toegeven aan de Amerikaanse druk, andere lidstaten waarschuwen dan weer om niet te veel afstand te nemen van de historische bondgenoot.
Niet provoceren en de zaken niet op de spits drijven, staat natuurlijk haaks op doorpakken. En laat dat net zijn wat de Franse president Macron op kop wil: alle gereedschap uit de koffer gebruiken om de handelsoorlog met de VS af te wenden.
Hij pleitte er eerder al voor om Europese bedrijven tijdelijk niet meer te laten investeren in de VS, tot er duidelijkheid is over waar Trump naartoe wil met zijn heffingenpolitiek. "Welke boodschap stuur je de wereld in als de grote Europese spelers miljarden blijven pompen in de Amerikaanse markt." Een duidelijk pleidooi voor solidariteit en Europa.
Medicijnen duurder?
Maar sommige bedrijven kiezen net nu actief voor de Amerikaanse markt. Zo kondigden een aantal grote farmabedrijven miljardeninvesteringen aan in de VS. En opvallend: ze deden dat luid, ook al waren die vermoedelijk al voorzien voor Trump opnieuw zijn intrek in het Witte Huis nam. De Amerikaanse markt is erg belangrijk, onder meer door de hoge medicijnprijzen.
Een aantal farma-CEO’s richtte zich in een open brief in de Financial Times zelfs uitgesproken naar Europa: maak werk van ons concurrentievermogen en doe dat snel, anders gaan heel wat bedrijven de EU verlaten. Wat ze willen? Sneller toegang krijgen tot de markt, minder bureaucratie en hogere medicijnprijzen. Hoe haalbaar dat laatste is, valt nog af te wachten.
Er luidt in de hele EU regelmatig kritiek op de weinig transparante houding van de farmasector over de prijzen van medicijnen. En niet alleen in België staan de budgetten onder hoge druk en lopen discussies over wat wel en wat niet terugbetaald moet worden, hoog op.
De EU moet economisch sterker worden
De noodkreet dat er vooral binnen de EU veel kan en moet gebeuren om economisch sterker te staan, wordt dan weer wel breed gedragen. Diep de eenheidsmarkt uit, vroeg ook VOKA nog vorige week nadat uit een enquête bleek hoe somber bedrijven in Vlaanderen de toekomst zien. Ook vanuit het Europees Parlement wordt de druk opgevoerd op de leiders, die volgens sommigen nog altijd niet begrepen hebben hoe groot de urgentie is.
