Geert Mak vist Harry Hopkins op uit de plooien van de geschiedenis. Hopkins was de rechterhand van Amerikaans president Franklin Roosevelt, raakte bevriend met Churchill en onderhandelde met Stalin. Onder Beatles-fans heeft Yoko Ono niet de beste reputatie. David Sheff toont in haar biografie de vrouw waarop John Lennon verliefd werd. Filmhistorica Anke Brouwers schrijft het verzetsverhaal van haar overgrootouders. Oorlog is ook de rode draad in de nieuwe verhalenbundel van de Britse auteur Graham Swifts. En Vincenzo De Meulenaere laat een verdwenen Brussels paleis uit zijn as herrijzen. Dit zijn de 5 boeken die VRT NWS deze week tipt.
Nieuw epos van Geert Mak, de biografie van Yoko Ono en een verzetsverhaal uit de Tweede Wereldoorlog: dit zijn de 5 boeken van de week
In 'Wisselwachter. Amerika-Europa 1933-1945' (uitgeverij Atlas-Contact) kijkt Geert Mak achter de schermen van de macht. Als adviseur van de Amerikaanse president Roosevelt speelde Harry Hopkins een cruciale rol in zowel de New Deal als de geopolitieke ontwikkelingen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Toch blijft hij in Europa grotendeels onbekend.
Hopkins, een voormalig maatschappelijk werker, smeedde bondgenootschappen tussen de Amerikanen, de Britten en de Russen. "Hij had de zeldzame eigenschap dat hij dwars door een kluwen van problemen kon kijken en zeggen: daar ligt de oplossing." Mak omschrijft hem als een keiharde werker, razend slim maar ook ontzettend geestig.
De titel van het boek verwijst naar de persoon die de koers van een trein bepaalt. Mak gebruikt dit beeld om Hopkins’ bescheiden maar invloedrijke rol in de loop van de geschiedenis te illustreren. "Wij hebben heel veel te danken aan mensen achter de schermen zoals Harry Hopkins", vertelt Mak op Klara.
Terwijl Europa in de jaren 30 af te rekenen kreeg met fascisme en autoritaire regimes, koos Roosevelt voor een democratisch herstel. "We vergeten vaak naar de Amerikaanse kant te kijken van diezelfde jaren 30", vertelt Mak in De Afspraak.
De New Deal, waarbij Hopkins een sleutelrol vervulde, was meer dan een economisch hervormingsprogramma. Het was een fundamenteel democratisch initiatief om het vertrouwen en het moreel van het Amerikaanse volk op te krikken.
Tijdens het schrijven, getuigt de auteur, kon hij de parallellen met de huidige politieke situatie niet negeren. Mak heeft 4 jaar aan dit boek gewerkt.
Geert Mak in De Afspraak: "Wat ze na de Tweede Wereldoorlog hebben opgebouwd, valt nu uit elkaar"
Yoko Ono staat bij velen enkel bekend als de vrouw van John Lennon. Bij Beatles-fans heeft ze de reputatie dat ze de legendarische band uit elkaar heeft gedreven. Maar Ono was zo veel meer. In zijn boek 'Yoko' (uitgeverij Nijgh & Van Ditmar) wil de Amerikaanse auteur David Sheff de vrouw tonen waarop Lennon verliefd werd en zo een completer beeld van de nu 92-jarige Ono schetsen.
"Wie was zij, die niet alleen geweldige kunst en muziek heeft gecreëerd maar ook het vredeswerk van John na zijn dood heeft verdergezet?" vraagt Sheff op Radio 1.
Sheff, ook auteur van het aangrijpende en door Felix Van Groeningen verfilmde 'Beautiful boy', spendeerde als 24-jarige 3 weken met het beroemde koppel. Enkele maanden voor de tragische moord op John Lennon schreef Sheff een artikel over hen voor Playboy Magazine. Hij leerde het koppel kennen als openhartig, vriendelijk en humoristisch.
Op 7 december 1980 voltooide Sheff het artikel en belde hij Yoko en John om hun mening te vragen. Ze spraken af elkaar opnieuw te ontmoeten. Maar de volgende dag werd Lennon voor zijn appartement neergeschoten. De wereld was in shock, en Sheff ook.
De biografie weerlegt de mythes rond Yoko Ono en portretteert haar als muzikante. Zo schreef ze mee aan de wereldhits 'Imagine' en 'Give peace a chance'. Ze was ook kunstenares en activiste, maar bovenal een buitengewone vrouw.
In 'Meikeverjaar: een verzetsgeschiedenis' (uitgeverij Pelckmans) reconstrueert filmhistorica Anke Brouwers een stuk familiegeschiedenis met haar overgrootmoeder Marta als centrale figuur. "Toen zij stierf, heb ik mijzelf voorgenomen dat ik dit verhaal wilde, moest, en zou opschrijven", vertelt Brouwers op Klara.
Als boeren in Kontich bouwden Marta en Stan een welvarend bestaan op, tot de Tweede Wereldoorlog alles op zijn kop zet. Economische tegenslag en de Duitse controle over hun bezittingen voeden hun afkeer voor de bezetter. Marta biedt onderdak aan een Amerikaanse bommenrichter: een eerste daad van verzet die niet zonder gevolgen blijft. Marta en Stan worden verklikt en belanden in een werkkamp.
Brouwers heeft haar overgrootmoeder zelf nog gekend en baseert zich voor het boek op gesprekken, videomateriaal en geschreven getuigenissen. Ze vertelt niet alleen het oorlogsverhaal aan de hand van feiten, herinneringen en emoties, maar ook via haar eigen zoektocht als schrijver.
De titel 'Meikeverjaar' verwijst naar een intens moment in het verhaal. "Marta was na maanden in het werkkamp verzwakt en bijna volledig buiten bewustzijn. Het eerste wat ze ziet als ze erdoor begint te raken, is het gezoem van een meikever tegen een lamp." Voor Brouwers heeft dit een symbolische betekenis: "een meikever die als larve uit de grond naar het licht kruipt."
Graham Swift is een van de belangrijkste hedendaagse Britse schrijvers, met in zijn oeuvre onder meer de verfilmde romans 'Waterland' en 'Mothering Sunday'. Zijn nieuwe boek 'Na de oorlog' (uitgeverij Arbeiderspers) is een verzameling van 12 vertellingen.
De impact van verschillende soorten oorlogen op het leven van de hoofdpersonages is de rode draad doorheen de verhalen. Zo is er de in Duitsland gestationeerde Joodse soldaat die op zoek gaat naar informatie over zijn vermiste familie. Of vaders van een bruidspaar, die zich ten tijde van de Cubacrisis beraden over het uitstellen van de festiviteiten. Een van die vaders zorgt, volgens Christophe Vekeman, voor de mooiste zin uit het boek. "Niemand blaast alleen omdat de wereld vergaat, de bruiloft van mijn dochter af."
De oorlogen spelen zich ook af op kleinere schaal, zoals wanneer een grootvader de studentenkamer bezoekt waarin zijn kleindochter zich van het leven heeft beroofd. Of in het hoofd van een gepensioneerde arts - 'specialist in aandoeningen van de luchtwegen' - voor wie de coronacrisis de voorbode is van een andere ramp die de planeet onbewoonbaar zal maken.
"De oorlog staat in deze bundel altijd gelijk aan het verlies van dierbaren", vertelt Vekeman op Klara. "Het draagt allemaal bij tot de indruk dat de eigenlijke oorlog in deze bundeling samenvalt met het leven zelf."
Eeuwenlang stond in het hart van Brussel het indrukwekkende Coudenbergpaleis, een bouwwerk dat qua pracht en praal niet moest onderdoen voor de meest adembenemende hoven. Op een tragische nacht in 1731 ging het volledig in vlammen op.
Vandaag resten er enkel nog ondergrondse ruïnes. In 'Coudenberg: het verdwenen Versailles van België' duikt historicus Vincenzo De Meulenaere in de fascinerende geschiedenis van het paleis en de vele historische figuren die er verbleven, zoals Filips de Goede.
Hij vormde het oorspronkelijke fort om tot een luxueus verblijf met een Aula Magna - een monumentale ruimte voor festiviteiten - en een bibliotheek waar hij zijn manuscripten bewaarde. Later nam Karel V er zijn intrek. Hij liet er een prachtige kapel bouwen. "Door zijn tijdgenoten werd die beschouwd als een wereldwonder", vertelt De Meulenaere op Radio 1.
Wanneer de Habsburgse Nederlanden in 1598 onder bestuur komen van de onafhankelijke vorsten Albrecht en Isabella, werd Coudenberg het nieuwe centrum van de macht. Het paleis stond symbool voor de contrareformatie en beleefde haar artistieke hoogtepunt.
Hoe kon zo’n majestueus gebouw uiteindelijk volledig verdwijnen? De Meulenaere beschrijft hoe een omgevallen kaars het lot van het paleis bezegelde en hoe een kok de schuld kreeg van deze ramp. 40 jaar lang vormden de zwartgeblakerde ruïnes een pijnlijke herinnering aan vervlogen tijden, tot men besloot alles te slopen en op het puin het huidige Koningsplein aan te leggen.
Wie nu nog een glimp wil opvangen van de resten van het glorierijke paleis kan ondergronds terecht in het Museum van de Coudenberg .
