De eerste 100 dagen van de Amerikaanse president Donald Trump worden onafscheidelijk gevolgd door de 100 dagen van premier Bart De Wever. Ze zijn met nauwelijks één week verschil aangetreden. Maar terwijl Trump de wereld op zijn kop heeft gezet, lijkt De Wever te genieten van wittebroodsweken. Zelfs de sociale onrust lijkt de nieuwe regering nauwelijks te deren.
Wanneer zijn de wittebroodsweken van premier De Wever ten einde?
1. De 100 dagen van de regering-De Wever (bijna)
De eerste stappen die De Wever als premier moest zetten, gingen meteen in de richting van Europa, om te praten over Oekraïne of over de Europese reactie op de tariefverhogingen van de Amerikaanse president.
Maar ook in eigen land was de inkt van het regeerakkoord nog maar goed droog of de regering-De Wever mocht alweer rond de tafel gaan zitten (eventjes zelfs opnieuw met de partijvoorzitters die 8 maanden onderhandeld hebben over het regeerakkoord) over een versneld pad naar meer defensie-uitgaven. Opdat al in 2025 ons land 2 procent van zijn BBP aan Defensie zou uitgeven.
Opnieuw een gevolg van de geopolitieke context. Een miniconclaaf bracht witte rook, en de intentie om extra geld aan Defensie te spenderen. Het grootste deel ervan wordt geleend, wat de schuld van ons land zal verzwaren. Ondanks de strenge begrotingsregels van de EU, is dat lenen voor defensie-uitgaven wél toegestaan.
De toestand van de begroting is trouwens één van de belangrijkste toetsstenen voor de oppositie. Arizona zou "het rot doen stoppen", en de abominable toestand waarin de vorige regering het land budgettair bracht, opkuisen.
In De Zondag maakt de vorige voorzitter van Groen, Meyrem Almaci, brandhout van de nieuwe begroting, die in 2029 nog altijd met een tekort van 3,7 procent (in plaats van de voorziene 3,0 procent) zal kampen. "Dat is zelfs slechter dan Vivaldi! En dat zeg ik niet alleen, hè. Iedereen met enig gezag maakt brandhout van de begroting. De terugverdieneffecten waar De Wever op rekent, zijn totaal onrealistisch. Maar voor defensie vindt hij wel geld – en zelfs met een gretigheid die mij echt tegen de borst stoot.” Ze herhaalt daarmee bijna letterlijk de kritiek van de Franstalige socialisten op de 1e mei.
Maar voorlopig lijkt die kritiek de nieuwe regering weinig te deren. De nieuwe regering realiseert haar "koninginnenstukken": de beperking van de werkloosheid in de tijd, de pensioenplannen en de fusie van de politiezones in Brussel. Zelfs de sociale onrust slaat de regering De Wever niet uit het lood. De vele treinstakingen lijken zelfs het draagvlak voor die onrust onderuit te halen.
Alleen de Vlaamse socialisten liggen onder vuur. Op de 1e mei kreeg de socialistische Vooruit het hard te verduren. Volgens Raoul Hedebouw van de PVDA staat Vooruit-voorzitter Conner Rousseau "niet op de rem tegen de sociale afbraak, hij zit mee aan het stuur van die afbraak".
De nieuwe voorzitter van Groen, Bart Dhondt, spreekt van een 1 mei in mineur, want "zelfs met socialisten in de regering staan onze arbeidsrechten onder druk".
Maar de grootste druk komt uit eigen rangen, van de socialistische vakbond. Bert Engelaar van het ABVV zegt onomwonden dat hij "nooit in deze regering zou zijn gestapt".
Het is nota bene de nieuwe voorzitter van de N-VA, Valerie Van Peel, die Conner Rousseau moet bijspringen: “Alle partijen die vandaag de moed hebben om samen met ons de nodige hervormingen te ondersteunen, verdienen uw lof, en geen boegeroep". Of hoe centrumrechts op de feestdag van de socialisten Vooruit moet ondersteunen.
2. De Gemeenschappelijke Socialistische Actie
Groen wil van de spanningen binnen de socialistische familie profiteren om aansluiting te zoeken bij de socialistische vakbond ABVV.
Het is de algemeen-secretaris van het ABVV, Bert Engelaar, die zelf bekendmaakt dat Groen-voorzitter Bart Dhondt contact met hem zoekt. "Wat hij wil doen, is actief samen een beweging opstarten tegen de regering. Naar zulke voorstellen luisteren wij graag."
In De Zondag juicht zijn voorganger Meyrem Almaci dat toe: "Het is goed dat Bart de banden met het middenveld aanhaalt. Ik zou dat elke voorzitter aanraden. De vakbonden zijn onze partners."
Het doet denken aan de jaren 90 toen er veel werd nagedacht over politieke herverkaveling. De toenmalige voorzitter van Agalev, Jos Geysels, zocht ook de vakbonden op, en het Sienjaal werd gelanceerd, een poging om linkse partijen als Agalev, de socialisten, VU-ID21, de ACV-vleugel van de CVP én de vakbonden in één politieke beweging te verenigen. Vruchteloze pogingen om tot een politieke herverkaveling op links te komen.
In De Afspraak op Vrijdag ziet ABBV-topman Bert Engelaar toch nog altijd een bevoorrechte partner in Vooruit, de partij waar hij uitgenodigd wordt op het partijbureau. Verschijnen op het partijbureau van Groen of de PVDA ziet hij zich nog niet doen.
De “Socialistische Gemeenschappelijke Actie” (het overleg tussen partij, vakbond en mutualiteit) is nog altijd sterk genoeg, op de 1 mei-stoet in Sint-Niklaas stapten de drie ook schouder aan schouder op.
Ondanks de interne spanningen is er nog altijd een meerwaarde aan de samenwerking. De vakbond kan argumenteren dat ze, dankzij de bevoorrechte relatie met de partij, extra druk kan uitoefenen op de regering; de partij kan argumenteren dat zij, dankzij de bevoorrechte relatie, als enige de druk van de vakbond kan milderen.
3. De zieltogende Open VLD, nog maar eens
Bij de Open VLD vertrekt nu ook Vlaams Parlementslid Maurits Vande Reyde. Hij vindt dat hij zijn ideeën over een radicale inperking van de overheid niet meer kwijt kan in de eigen partij. Hij stapt er dan maar uit, en zetelt voortaan als onafhankelijke in het Vlaams Parlement, wat van de Open VLD-fractie meteen de kleinste fractie maakt.
Vande Reyde is daarmee de zoveelste liberaal die de partij verlaat uit onvrede met de koers van zijn partij. Ward Beysen, Hugo Coveliers, Jean-Marie Dedecker en Els Ampe gingen hem voor. Allemaal hebben ze een nieuwe partij of beweging opgericht: Liberaal Appèl, VLOTT, LDD en Voor U. Geen enkele ervan -op LDD na- bleek levensvatbaar te zijn. De vraag is Vande Reyde nu hetzelfde pad opgaat en probeert, naast de bestaande liberale partij, een nieuwe beweging op te richten.
Het zou de positie van de zieltogende Open VLD alleen maar verder verzwakken, en een nieuwe naam zal daar geen soelaas brengen. Intussen staat ook het congres ter discussie waar in september de nieuwe naam gelanceerd zou worden. Een grote groep leden van het partijbureau zou voorzitter Eva De Bleeker vragen om dat congres uit te stellen, omdat er "een grote leegte gaapt".
Eén anekdote vat de situatie samen: toen Maurits Vande Reyde vorige week zijn vertrek uit de partij aankondigde, reageerde de persdienst van de partij met een mail. In plaats van "reactie van Eva De Bleeker op het vertrek van Vande Reyde" stond er als titel "reactie op het vertrek van Eva De Bleeker". "Freudiaans?", vroeg een partijtopper zich schertsend af.
