Gemaskerde moeders protesteren aan rechtbank Turnhout: "Kinderen nog steeds in gevaar na scheiding bij intrafamiliaal geweld"

Sinds 11 uur vanochtend staan de actievoerders gemaskerd aan het gerechtsgebouw in Turnhout. Een anonieme vzw heeft de actie georganiseerd, maar er zijn ook heel wat moeders en slachtoffers aanwezig. Zij komen gemaskerd op straat om te protesteren tegen de aanpak van intrafamiliaal geweld door Justitie. 

Volgens de vrouwen wordt er na een echtscheiding te vaak verondersteld dat slachtoffers van geweld en kinderen zich niet langer in een onveilige situatie bevinden. 

"In het gerecht wordt vaak beslist om het kind toch nog bij de gewelddadige partner te laten, omdat er geweld is gebruikt tegen de partner, niet tegen het kind", zegt Anneleen Van den Bogaert, medeorganisator van de actie. "Het kind zou zogezegd nog veilig moeten zijn. Maar zowel het kind als de partner die agressie hebben meegemaakt, lopen nog steeds gevaar, ook na de scheiding."

Om dat probleem aan te kaarten, wordt een situatie van intrafamiliaal geweld nagebootst met kartonnen honden en kinderen.

"We schoppen tegen de hond als symbool van intrafamiliaal geweld. Dan roepen we via luidsprekers dat de rechter oordeelt dat het geen agressie was tegen het kind. Maar de agressor zou evengoed wel tekeer kunnen gaan tegen dat kind. Die 2 kan je niet loskoppelen van elkaar. Dat is een verkeerde gedachtegang", meent Van den Bogaert.

Volgens de actievoerders ligt een deel van het probleem bij de communicatie tussen de verschillende rechtbanken.

"De correctionele rechtbank oordeelt over het geweld, maar de familierechtbank krijgt daar niet alle info over. Die moet dan vervolgens een uitspraak doen over het verblijfsrecht van de kinderen. Als die communicatie beter zou verlopen, dan zou de familierechtbank al veel meer context meekrijgen."

"Wij zijn ook niet tegen een vader die weer contact wil met zijn kind na intrafamiliaal geweld, maar dat contact moet volgens ons veel beter gecontroleerd worden. Begin met contactmomenten onder begeleiding in een veilige omgeving, zoals een neutrale bezoekruimte. Dat kan dan later weer opgebouwd worden. Ga niet meteen naar een week-op-weekregeling", zegt Van den Bogaert.

De actie wordt ondersteund door de vzw Furia, een feministische organisatie die zich inzet voor een solidaire, gelijke en inclusieve samenleving. De organisatie zet zich al langer in tegen intrafamiliaal geweld. "Vaak wordt gedacht dat na de scheiding alles in orde is, maar vaak is dat juist een trigger voor meer geweld", legt beleidsmedewerkster Sofie De Graeve uit.

Volgens vzw Furia is Justitie zich niet bewust van de verschillende vormen waarin intrafamiliaal geweld kan voorkomen.

"Dat gaat niet alleen over het bont en blauw slaan van de partner, soms is dat geweld verdoken. Denk maar aan dwingende controle, intieme terreur of economisch geweld. Die subtiele vormen van geweld leiden vaak tot femicide."

"Dat bewustzijn is nog veel te laag", gaat De Graeve verder. "Ook rapporten van internationale mensenrechtencommissies (CEDAW, GREVIO en COPA) die de Belgische aanpak van gendergerelateerd geweld doorlichten, wijzen op dit pijnpunt."

Volgens vzw Furia ligt de oplossing bij gespecialiseerde kamers of rechtbanken voor gendergerelateerd geweld.

"Doorgedreven specialisatie zal tot een betere bescherming van slachtoffers en kinderen leiden. Bovendien kan zo ook tegemoet gekomen worden aan de noden van slachtoffers van andere vormen van gendergerelateerd geweld zoals seksueel geweld", zegt De Graeve.

Furia beseft dat zo'n ingrijpende hervorming niet in één dag geregeld is. Daarom vraagt de organisatie aan Justitie om ook op korte termijn maatregelen te nemen.

"In afwachting moeten de tools voor familierechters alvast uitgebreid worden. Maak bijvoorbeeld een proactieve screening op (ex-)partnergeweld verplicht in echtscheidingsprocedures. Dat gebeurt nu al in Canada, Australië en enkele staten in de VS."

"Versterk ook de rol van het Openbaar Ministerie. Maak hun rol verplicht en doe hiervoor een beroep op een specifieke referentiemagistraat voor gendergerelateerd geweld. Dat zou alvast zorgen voor een betere doorstroming van informatie."

Sinds 2023 geldt in de Belgische wetgeving de wet op femicide . Dat is een wet voor de preventie en de bestrijding van vrouwenmoord en gendergerelateerde dodingen. De wet is bedoeld om femicide te voorkomen, te analyseren en op te volgen. Ook biedt ze mogelijkheden om slachtoffers van gendergerelateerd geweld beter te beschermen.

Maar volgens de actievoerders en Furia wordt de wet amper toegepast. "Dat is heel jammer, want Justitie heeft de handvaten om het probleem aan te pakken, maar die worden amper gebruikt. We beseffen dat de rechtbanken niet over alle middelen beschikken om de nodige hervormingen uit te voeren, maar deze toepassing kost geen extra geld", zegt De Graeve nog.

VRT NWS nam ook contact op met Minister van Justitie Annelies Verlinden (CD&V). Zij geeft aan dat de aanpak van intrafamiliaal geweld ook deze legislatuur opnieuw hoog op de agenda staat. 

"Het regeerakkoord voorziet in de oprichting van gespecialiseerde kamers voor problematieken van intrafamiliaal en seksueel geweld. Veroordeelden van intrafamiliaal geweld zullen hun straf met een enkelband niet meer kunnen uitzitten op een adres of in een omgeving waar ook (potentiële) slachtoffers verblijven", klinkt het.

De minister zal ook het mobiele stalkingalarm, waarmee slachtoffers met een subtiele druk op een knop bijstand kunnen krijgen van de politie, verfijnen. De bestaande Zorgcentra na Seksueel Geweld zullen worden uitgebreid en de financiering ervan zal worden verankerd.