De uitzichtloosheid van een (levens)lange gevangenisstraf is niet voldoende om in aanmerking te komen voor euthanasie. Dat zegt criminoloog Sonja Snacken nadat zesvoudig moordenaar Freddy Horion, die al ruim 45 jaar vastzit, euthanasie heeft aangevraagd wegens psychisch ondraaglijk lijden. Euthanasieaanvragen bij gevangenen zijn erg zeldzaam en gaan meestal over fysiek ondraaglijk lijden.
Moordenaar Freddy Horion vraagt euthanasie: kan dat als gevangene? En is het al eerder gebeurd?
Stef Van Chaze
Gepubliceerd:
Freddy Horion (77) vermoordde in 1979 6 mensen: het gezin-Steyaert in Sint-Amandsberg en een winkelierster in Gent. Hij kreeg daarvoor een levenslange gevangenisstraf. Intussen zit hij al meer dan 45 jaar vast.
Aanvragen om voorwaardelijk vrij te komen werden steeds geweigerd. Omdat hij niet geïnterneerd is, kan hij ook niet terecht in een forensisch psychiatrisch ziekenhuis of een transitiehuis. Door de uitzichtloosheid van zijn situatie en zijn ouderdom, aldus zijn advocaat, vraagt Horion nu om euthanasie.
"Gruwel in Sint-Amandsberg": zo kwam Horion in 1979 in het nieuws
De kans dat hij daar ook voor in aanmerking komt, is echter klein, zeggen professor criminologie Sonja Snacken en professor palliatieve geneeskunde Wim Distelmans, beiden verbonden aan de VUB.
"Daarover is de wet heel duidelijk", aldus Distelmans. "Er moet een ernstige en onbehandelbare aandoening zijn, waardoor de patiënt ondraaglijk lijdt. Dat kan zowel fysiek als psychisch. Daarnaast moet de patiënt ook wilsbekwaam zijn, zowel op het moment van de vraag als bij de uitvoering van de euthanasie."
Geen uitzicht hebben op vervroegde vrijlating is geen reden voor euthanasie
Wim Distelmans (VUB), professor palliatieve geneeskunde
Geen uitzicht hebben op vervroegde vrijlating is natuurlijk geen reden voor euthanasie, zegt de professor. "Als we daarop zouden moeten ingaan, zouden we veel gedetineerden moeten euthanaseren. Het kan wel zijn dat Horion een ernstige aandoening heeft ontwikkeld door zo lang in de gevangenis te hebben gezeten. Maar dat is niet bekend."
"We weten dat langdurige detentie voor psychische problemen zorgt", treedt professor Sonja Snacken bij. "Al moet dat wel geval per geval bekeken worden. Als iemand een euthanasieaanvraag doet voor psychisch lijden, dan is de procedure ook strikter en langer dan bij fysieke aandoeningen. Zo moeten er 3 artsen betrokken worden, onder wie 1 psychiater."
Euthanasie bij gedetineerden
Zijn er dan gevallen van euthanasie bij gevangenen? "Ja", zeggen Distelmans en Snacken, al zijn die eerder uitzonderlijk en gaan die meestal over fysiek ondraaglijk lijden - ver uitgezaaide kankers bijvoorbeeld.
Wat euthanasie voor psychisch ondraaglijk lijden betreft, was er de zaak-Frank Van den Bleeken, die 30 jaar in de gevangenis zat voor verkrachtingen en moord. Uit herhaaldelijk onderzoek bleek echter dat Van den Bleeken psychisch ziek is en ernstig leed onder het verblijf in de gevangenis, en dat hij daarom geïnterneerd had moeten worden.
De man smeekte jarenlang om euthanasie wegens psychisch ondraaglijk lijden. Na een jarenlange juridische procedure werd die aanvraag goedgekeurd, maar de arts die de euthanasie zou toedienen kwam terug op zijn beslissing.
De zaak kreeg wereldwijd aandacht en bracht België in een lastig parket. In 2015 openden toenmalig minister van Justitie Geens (CD&V) en minister van Volksgezondheid De Block (Open VLD) in Bierbeek een centrum voor 30 geïnterneerden voor wie geen therapeutische behandeling meer mogelijk is. Daar zit Van den Bleeken nu nog steeds.
