Gedaan met laptop voor elke leerling, Demir: "Slecht voor concentratie en leerprestaties"

Tijdens de coronacrisis lanceerde toenmalig minister van Onderwijs Ben Weyts (N-VA) 'de digisprong'. Het ging om een ongeziene versnelling in de digitalisering van het onderwijs. De Vlaamse regering gaf toen veel geld uit om alle leerlingen vanaf het vijfde leerjaar een eigen laptop of tablet te geven. 

Ondertussen is het destijds voorziene budget op, terwijl er geld nodig is om de versleten laptops te vervangen. De regering betaalde de digisprong met Europees relancegeld, een subsidie van de EU aan lidstaten om de coronacrisis goed door te komen.

De Vlaamse regering heeft nu beslist om het geld dat voorzien was voor de digitalisering van het onderwijs niet meer te gebruiken om elke leerling gratis een laptop aan te bieden. Demir liet in het verleden al uitschijnen dat ze niet van plan was om het paradepaardje van haar voorganger en partijgenoot integraal verder te zetten. Een "digi-dieet", noemt ze het.

Voor het lager onderwijs wordt er volledig ingezet op wat Demir "gemeenschappelijke ICT-infrastructuur" noemt. Ze denkt aan computerklassen of bijvoorbeeld een uitleendienst voor laptops en tablets. Ze stapt af van het idee van een laptop of tablet per kind.

Ook in de eerste graad van het middelbaar onderwijs zullen scholen op die manier moeten werken. Vanaf het derde middelbaar krijgen de scholen de vrije keuze, met nog steeds individuele aankopen van laptops, bijvoorbeeld in STEM-richtingen.

"Voor de leerlingen worden de laptops beter ingezet in de klas zodat het voor hen echt bijdraagt tot leerwinst. Op een pedagogisch verantwoorde manier, op basis van wetenschappelijk onderzoek. We garanderen dat elk kind steeds toegang heeft tot ICT en digitale leermiddelen voor onderwijsdoeleinden, ook buiten de lesuren", zegt Demir. 

Het afbouwen van laptops is in de ogen van de minister ook nodig om de kwaliteit van het onderwijs op te krikken. "Onderzoek heeft uitgewezen dat noteren met pen en papier leidt tot betere arbeidsprestaties, en het brein activeert", zegt de minister. "De concentratie, leerprestaties en het welzijn van onze kinderen lijden onder het overmatig gebruik van schermen." Terug naar de basis, met andere woorden: "Het moet weer draaien om lezen, schrijven en rekenen".

Dankzij ‘de digisprong’ hadden leerlingen elk hun eigen laptop. Maar in de praktijk waren die al bijna nooit gratis voor de leerlingen en ouders. Elke school had de afgelopen jaren de vrijheid om zelf een systeem uit te werken.

In sommige scholen was de laptop effectief gratis, een groot deel werkte met een verhuursysteem en nog andere scholen lieten ouders een laptop kopen met grote korting. 70 procent van de ouders moest wel degelijk zelf een deel van de kosten dragen, de bedragen liepen uiteen. 

Voor scholen die vanaf het derde middelbaar toch verder willen met het systeem van individuele laptops zal de kostprijs dus flink oplopen. Maar ze mogen de prijs niet zomaar doorrekenen aan de ouders. Scholen zullen zich moeten houden aan referentieprijzen die de overheid oplegt. "Bij afwijkingen kunnen ouders klacht indienen bij de onderwijsadministratie. We richten hiervoor een meldpunt en klachtenformulier op", legt Demir uit.

De minister verwacht van scholen dat ze een echt ICT-beleid uittekenen. Dat is een voorwaarde om geld te krijgen voor digitalisering. Een groot deel van het voorziene budget gaat ook naar laptops voor leerkrachten. Ze zullen ook opleidingen kunnen volgen in verband met cyberveiligheid, mediawijsheid of correct omgaan met (sociale) media.