In Duitsland hebben de inlichtingendiensten de politieke partij Alternative für Deutschland (AfD) bestempeld als rechts-extremistische organisatie. Volgens de Duitse inlichtingendienst zou de partij een gevaar vormen voor de Duitse democratie. AfD noemt de uitspraak "een zware klap voor de Duitse democratie" en wil juridische stappen ondernemen.
Duitse inlichtingendienst bestempelt politieke partij AfD als rechts-extremistische organisatie
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
"Vanaf vandaag zal de AfD door het extremistische karakter van de gehele partij, waarbij er geen respect is voor menselijke waardigheid, bestempeld worden als een rechts-extremistische organisatie", zegt de Duitse inlichtingendienst in een verklaring. Volgens de inlichtingendienst zou de AfD een bedreiging vormen voor de Duitse democratie.
De Duitse minister van Binnenlandse Zaken Nancy Faeser zegt dat AfD verschillende pogingen heeft ondernomen om de vrije, democratische orde van het land te ondermijnen.
"De AfD vertegenwoordigt een etnisch concept waarin volledige groepen gediscrimineerd worden en waarbij burgers met een migratieachtergrond dreigen als tweederangsburgers gezien te worden. Die standpunten komen tot uiting in hun racistische opmerkingen over migranten en moslims", zegt ze.
De jongerenbeweging van de AfD werd eerder al bestempeld als rechts-extremistisch. De landelijke partij werd daar sinds 2021 van verdacht, maar nu pas hebben de veiligheidsdiensten zich daar dus over uitgesproken. Ook enkele regionale afdelingen van de AfD, bijvoorbeeld in de deelstaten Thüringen en Saksen, werden al als extremistisch gelabeld.
AfD noemt de beslissing een "zware klap voor de Duitse democratie". "Kort voor de nieuwe overheid aantreedt, wordt AfD publiekelijk in diskrediet gebracht en gecriminaliseerd", zeggen co-voorzitters Alice Weidel en Tino Chrupalla in een verklaring. "De partij zal zich juridisch blijven verdedigen tegen deze lasterlijke uitlatingen die de democratie in gevaar brengen."
Directe effecten
Door die beslissing krijgen autoriteiten meer bevoegdheden om de AfD intensief te volgen, bijvoorbeeld door het aftappen van telefoongesprekken en e-mails, en door informanten in te zetten binnen de partij. De veiligheidsdiensten beschikken ook over meer middelen om bijeenkomsten en evenementen van de partij in de gaten te houden, en persoonlijke gegevens van leden te verzamelen en op te slaan.
In Duitsland gelden ook strenge regels voor ambtenaren zoals leraren, politieagenten, rechters, ... Zij mogen geen lid zijn van een organisatie die als extremistisch wordt beschouwd. Lidmaatschap van de AfD kan dus leiden tot disciplinaire maatregelen of ontslag.
De beslissing van de veiligheidsdiensten betekent niet dat de partij zal verdwijnen. Omdat het nog steeds gaat om een politieke beweging met brede steun bij de bevolking, is dat juridisch en politiek erg moeilijk. Wel kan het leiden tot verdere juridische stappen, als echt zou blijken dat de AfD een bedreiging vormt voor de democratie.
Extremistisch vs. extreemrechts: what's in a name?
"Extremistisch" en "extreemrechts" worden vaak door elkaar gebruikt, maar in de context van de Duitse inlichtingendiensten (zoals de BfV) betekenen ze niet automatisch hetzelfde.
Extreemrechts verwijst vooral naar politieke inhoud en ideologie. Denk aan: vreemdelingenhaat, racisme, antisemitisme, autoritair nationalisme, verheerlijking van het Derde Rijk. Het is een ideologisch standpunt, en het hoeft niet automatisch verboden of vervolgd te worden, zolang het binnen de wet blijft.
Extremistisch wordt vaker gebruikt in een juridische context. Het wordt gebruikt als een label om een beweging te benoemen die gericht is tegen de democratische basisorde. Die beweging kan zowel extreemrechts als extreemlinks zijn. Het activeert speciale bevoegdheden, zoals observatie en surveillance.
De AfD, geleid door topvrouw Alice Weidel, eindigde dit jaar als tweede bij de verkiezingen. De conservatieve CDU/CSU werd de grootste partij van het land, de radicaal-rechtse AfD verdubbelde het resultaat van de vorige verkiezingen en sprong naar plaats 2.
