De nieuwe regels waarbij ouders minstens 4/5 moeten werken om voorrang te krijgen voor inkomensgerelateerde kinderopvang zijn discriminerend. Dat zegt het Grondwettelijk Hof, dat de regels vernietigt. Een coalitie van organisaties die vreesden dat kwetsbare gezinnen uit de boot zouden vallen, trok naar het Hof en krijgt nu gelijk.
Grondwettelijk Hof schrapt nieuwe regels voor kinderopvang: minstens 4/5 werken niet langer nodig voor ouders om voorrang te krijgen
Nils Schillewaert
Gepubliceerd:
Waarover gaat dit?
Sinds 1 april vorig jaar gelden in de inkomensgerelateerde kinderopvang in Vlaanderen nieuwe voorrangsregels. Volgende groepen krijgen op dit moment voorrang:
een gezin waarvan de ouders samen gemiddeld 80 procent van de tijd werken, of samen gemiddeld 80 procent van de tijd een dagopleiding gericht op werk volgen. (Ook een combinatie van werken en dagopleiding geeft recht op voorrang)
kinderen met een broer of zus in dezelfde opvang
pleegkinderen
In maart 2024 dient een coalitie van een 20-tal organisaties een klacht in bij het Grondwettelijk Hof tegen de nieuwe voorrangsregels in de gesubsidieerde kinderopvang. Ze zeggen dat kwetsbare gezinnen bij die nieuwe regels uit de boot vallen.
"De voorrangsregels schenden de grondwet en zijn discriminerend voor iedereen die deeltijds werkt", klinkt het bij de Kinderopvangzaak. "Vooral vrouwen, zorgouders, mensen in armoede, personen met een migratieachtergrond, mensen met een chronische ziekte, een beperking of werkzaam in de zorgsector worden hierdoor getroffen."
Het Hof oordeelt dat de nieuwe voorrangsregels het beginsel van gelijkheid en niet-discriminatie schenden
Uit het arrest van het Grondwettelijk Hof
Het Grondwettelijk Hof geeft de Kinderopvangzaak vandaag gelijk. Het Hof oordeelt dat er wel "in sterkere mate" rekening mag gehouden worden met bepaalde criteria zoals werk, maar dat een "absolute voorrang" zoals ze nu wordt toegepast "niet redelijk verantwoord is".
"De mogelijkheid voor kinderopvanginitiatieven om ten belope van maximaal 10 procent van de opvangplaatsen per locatie van die absolute voorrang af te wijken in het belang van het kind of omwille van een gezondheids- of welzijnssituatie, volstaat niet."
Roos is zwanger en kwam niet in aanmerking voor de vernietigde voorrangsregels
Nieuwe regels op de schop
De nieuwe voorrangsregels schenden volgens het Grondwettelijk Hof het beginsel van gelijkheid en niet-discriminatie. "Het Hof vernietigt dan ook de nieuwe voorrangsregels waardoor de oude voorrangsregels opnieuw van kracht worden."
Concreet wil dat zeggen dat alle werkende ouders opnieuw voorrang krijgen, niet enkel de ouders die minstens 4/5 werken. Tot in april vorig jaar werd ook 20 procent van de plaatsen voorbehouden voor kwetsbare gezinnen, bijvoorbeeld voor kinderen uit gezinnen met een laag inkomen, langdurig zieke ouders of halftijds werkende ouders. Die regel wordt opnieuw verplicht.
"Baanbrekend arrest"
De Kinderopvangzaak heeft het in eerste reactie over een "baanbrekend arrest". "Het Hof erkent hiermee dat goede kinderopvang niet enkel een economische functie heeft, maar ook een belangrijke sociale en pedagogische rol speelt voor álle kinderen", zegt woordvoerder Heleen Struyven. "Kinderopvang is een recht en geen privilege. Rechten mogen niet zomaar voorwaardelijk gemaakt worden"
De coalitie eist dat de regering de voorrangsregels vandaag nog terugdraait. "Wij verwachten een dringende communicatie van het Ministerie van Welzijn dat gezinnen en kinderen geen dag langer uitgesloten mogen worden van de kinderopvang. Gebeurt dat wel, dan schendt de Vlaamse Regering de Grondwet."
Heleen Struyven: "Het is een belangrijk signaal dat kinderopvang een recht is, geen privilege"
Minister Gennez: "Zal arrest grondig bestuderen"
Vlaams minister van Welzijn Caroline Gennez (Vooruit) "neemt akte" van de beslissing van het Grondwettelijk Hof. "Ik ga dat arrest nu grondig bestuderen en intern in de regering bespreken hoe Vlaanderen hier gevolg zal aan geven", zegt ze in een eerste reactie.
"Wat we zeker al gaan doen is investeren in duizenden extra betaalbare plaatsen in de kinderopvang. Want de oplossing is een plek in de crèche voor elk kind. Dat is ook mijn ambitie." Vlaanderen wil deze legislatuur 200 miljoen euro extra investeren in de kinderopvang. "Als er voldoende plaatsen zijn, is een voorrangsregel overbodig", klinkt het bij Gennez.