Het Europees Hof van Justitie verplicht Malta te stoppen met zijn ‘gouden paspoort’-programma. Een regeling waarbij vermogende buitenlanders tegen betaling de Maltese - en dus Europese - nationaliteit konden verkrijgen. Dat is volgens het Hof in strijd met het EU-recht. De Maltese regering aanvaardt de uitspraak. Malta is het laatste EU-land dat paspoortverkoop moet stopzetten.
Europees Hof van Justitie oordeelt dat Malta moet stoppen met 'gouden paspoort'-programma
Ayoub Sadik
Gepubliceerd:
De Europese Commissie daagde Malta in 2022 voor het Europees Hof van Justitie. Aanleiding was een regeling waarbij niet-EU-burgers via een investering van minstens 600.000 euro het Maltese staatsburgerschap konden krijgen. Investeerders kregen op die manier automatisch toegang tot het EU-burgerschap.
De hoogste Europese rechtbank noemt het programma "niets minder dan commercialisering van het burgerschap" en stelt dat het "het wederzijds vertrouwen en de oprechte samenwerking tussen lidstaten schendt". Het Hof beklemtoont dat nationaliteit een fundamentele band met een land veronderstelt en geen verhandelbaar product is.
De Maltese regering laat weten de uitspraak te respecteren. Ze bestudeert nu "in detail de juridische implicaties" en werkt aan een wetswijziging om het nationaliteitsbeleid in lijn te brengen met het arrest.
Met Malta verdwijnt het laatste EU-land dat effectief burgerschap aanbood in ruil voor investeringen. Cyprus en Bulgarije stopten hun programma’s eerder al, na aanhoudende Europese kritiek.
Wat hield het programma in?
Sinds 2013 bood Malta via het 'Individual Investor Programme' (IIP) de mogelijkheid om de nationaliteit te verkrijgen in ruil voor:
Een investering van minimaal 600.000 euro tot 750.000 euro, afhankelijk van de verblijfsduur (1 of 3 jaar).
Aankoop of huur van onroerend goed.
Een donatie van 10.000 euro aan een goed doel.
Er gold formeel een verblijfsvereiste van 12 maanden, maar onderzoeken toonden aan dat veel aanvragers slechts enkele weken op het eiland verbleven. Veel van de aangekochte woningen stonden leeg.
Malta reikte de laatste jaren duizenden gouden paspoorten uit, goed voor 1,4 miljard euro. Een deel ging naar sociale projecten, maar er is kritiek op de gebrekkige transparantie daarvan. Tussen 2012 en 2017 werd 40 procent van de paspoorten verkocht aan Russen. Dat stopte na de Russische inval in Oekraïne.
Vastgoedzeepbel en spookwijken
Het paspoortprogramma leidde tot een vastgoedzeepbel en lege wijken op de eilanden. Veel buitenlandse investeerders kochten woningen, maar verbleven er nauwelijks. In dorpen zoals Żebbuġ op Gozo staan hele nieuwbouwblokken met honderden brievenbussen leeg. De woningprijzen stegen fors, waardoor gezinnen en jongeren steeds moeilijker een betaalbare woning vinden.
