Deense koning en Groenlandse premier tonen eenheid: "Duidelijk signaal aan Amerikaanse regering"

De zenuwen stonden de afgelopen maanden strak gespannen, nadat Amerikaans president Donald Trump meermaals heeft laten vallen Groenland te willen kopen of militair in te lijven. Groenland - met 57.000 inwoners - is een autonoom gebied binnen het koninkrijk Denemarken (net als de Faeröer-eilanden), met een eigen parlement en regering. Het is het grootste eiland ter wereld en een zeer interessant gebied. Economisch dankzij zijn grondstoffen. Strategisch door zijn ligging in het Hoge Noorden. Of om het te formuleren met de woorden van Trump: "Daar zijn oorlogsschepen all over the place".

Komen daar nog eens de Groenlandse verkiezingen van maart bij. De oppositiepartij Demokraatit van Jens-Frederik Nielsen werd de grootste partij. Die partij is voorstander van een geleidelijke onafhankelijkheid van (voormalig kolonisator) Denemarken.  Met nadruk op geleidelijk. Niet snel zoals Trump had verhoopt.

Doel van Demokraatit is om op termijn op eigen benen te staan. Ook financieel, door in te zetten op mijnbouw en toerisme. De Denen geven nu jaarlijks een subsidie van 600 miljoen euro.

Afgelopen maandag kwam Groenlands premier Jens-Frederik Nielsen langs bij Deens koning Frederik op paleis Amalienborg. Dat bezoek werd meteen opgemerkt. Niet voor de inhoud. De kledij rolde over de tongen.

Nielsen droeg een donkerblauwe trui, die leek op een hoodie. Frederik droeg een pak met das. Respectloos voor een ontvangst bij de koning? Nee, de 'hoodie' is traditionele, formele kledij in Groenland. Over hun gesprek werd niets bekendgemaakt. Beide heren deden achteraf geen interviews. Het was het eerste officiële bezoek van Nielsen. Eerst had hij Deens premier Mette Frederiksen gesproken. Zij had het over de gezamenlijke belofte om de "betrekkingen tussen Groenland en Denemarken te moderniseren".

Op zijn beurt reisde Frederik met Nielsen terug naar Groenland. Frederik werd uitgenodigd voor een diner waar Nielsen hem ontving, en deze keer waren de rollen omgekeerd: de premier in kostuum, de koning in hoodie.

Opvallend: Frederik bezoekt Groenland 'alweer'. De koning meerde in juli vorig jaar aan met het koninklijke schip Dannebrog, met zijn vrouw koningin Mary en hun jongste kinderen Josephine en Vincent. Toen ging het ook om een officieel bezoek. Twee bezoeken in 10 maanden. Normaal zit er meer tijd tussen, jaren meestal.

"Het is een duidelijk voorbeeld van hoe Frederik gebruikt wordt - en wil gebruikt worden - om de band tussen Denemarken en Groenland te benadrukken", zegt Deens royaltykenner Thomas Larsen van de Deense openbare omroep DR. Frederik geeft een duidelijk signaal dat het koninkrijk een samenhangend geheel vormt. "Een signaal aan de Amerikaanse regering." 

Meer nog: het bezoek moest mooie foto's opleveren met de lokale bevolking om letterlijk te laten zien dat de koning beter ontvangen werd dan JD Vance. Dat stelt Mikkel Runge Olesen van het Deens Instituut voor Internationale Studies bij de Deense krant BT.

Vance, de Amerikaanse vicepresident, streek in maart neer op de Amerikaanse ruimtebasis op Groenland. Zijn vrouw Usha zou de hoofdstad Nuuk bezichtigen, maar die plannen werden geschrapt.

Het bezoek werd inderhaast ingekort. De Denen en Groenlanders stonden er - op zijn zachtst uitgedrukt - wantrouwig tegenover.

Frederik volgde zijn moeder koningin Margrethe op in januari 2024. Bij zijn aanstelling had hij een leuze: "Verenigd, toegewijd en voor het koninkrijk Denemarken". Het woord koninkrijk was een belangrijke nuance.  Frederik richt zich niet alleen tot Denemarken, zoals voorheen de traditie was. De koning wil meer dan ooit verbinden. Ook het Deense wapenschild onderging recent een aanpassing: de 3 kronen werden vervangen door een ijsbeer, symbool voor Groenland.

Gevraagd aan Frederik wat het doel van zijn reis is, zei hij kort dat hij "niet op missie" is. Een behoedzaam antwoord. Als koning probeert Frederik politiek neutraal te blijven. Maar daden spreken meer dan woorden. Frederik wordt gerespecteerd in Groenland, omdat hij vaak culturele betrokkenheid toont. Zo nam de koning tijdens zijn bezoek deel aan een rondje 'kaffemik', een typische koffiebijeenkomst.

De weersomstandigheden zaten op deze trip helemaal niet mee, anders was Frederik met de Deense minister van Defensie naar Station Nord getrokken. Nord, de naam verraadt het al: gelegen in het uiterste noorden van Groenland, op ongeveer 900 km van de Noordpool. Alweer een strategische zet of signaal, want Station Nord is een militair verdedigingscentrum. Er wonen 5 Deense soldaten en wetenschappers van over de hele wereld documenteren er de klimaatverstoring. Het is een klein dorp met 25 gebouwen en een eigen vliegveld. 

Ook Frederik zelf heeft een hechte band met Groenland. Bedoeling was dat hij 2 dagen de Sirius Sledepatrouille zou volgen, waarmee hij eerder al op expeditie ging. Ook hier stak het slechte weer er een stokje voor.

Sirius is een knipoog naar het verleden. In 2000 trok toenmalig kroonprins Frederik 4 maanden mee en legde hij 2.800 km af, van Qaanaaq in Noord-Groenland naar Daneborg in Noordoost-Groenland. Kilometerslang onbewoond en ruig gebied in ijzig koude Arctische lucht.

De avontuurlijke Frederik maakte indruk. Als blijk van waardering vernoemde de Groenlandse regering een stuk land naar hem: Kunngissaq Frederik Nuna - vrij vertaald Kroonprins Frederikland. De verbondenheid met Groenland zit diep. "Kun je je hart verliezen aan een volk en land? Ja, ik kan dat bevestigen", vertelde de koning vorige zomer in een toespraak aan de Groenlandse regering. Premier Nielsen loofde zijn "volkomen oprechtheid", ook al wenkt op politiek vlak de onafhankelijkheid.

Of hoe 2 landen aan hetzelfde zeel trekken nu Groenland een geopolitieke speelbal is.