Toekomstig UGent-rector Petra De Sutter: "Grensoverschrijdend gedrag wordt dossier nummer 1"

De voorsprong waarmee De Sutter haar tegenstander - en huidig rector van UGent - Rik Van de Walle versloeg, was groot. "Dat had ik eigenlijk niet verwacht", aldus Petra De Sutter in De Wereld Vandaag op Radio 1. "Na de debatten en de berichtgeving in de kranten leek het er toch op dat het bij de kiesgroep van de professoren fiftyfifty zou worden."

Uiteindelijk bleek het verschil bij de professoren ook niet groot te zijn, met een overwinning van 55 procent. In de kiesgroepen van ondersteunende medewerkers, assisterend academisch personeel en de studenten won De Sutter samen met haar kandidaat-vicerector Herwig Reynaert wel met een duidelijk verschil.

Toch is die 55 procent bij de proffen niet vreemd. "Doordat er voor hen andere zaken meespelen dan voor medewerkers of studenten." Volgens De Sutter is het resultaat bij de medewerkers beïnvloed door de zware besparingen bij UGent de afgelopen jaren. Bij de studenten speelden de pro-Palestijnse protesten dan weer een rol. "En bij professoren gaat het meer over onderwijs en onderzoek. Op dat gebied was er weinig verschil tussen ons programma en dat van Rik (Van de Walle, red.). Daardoor is het resultaat minder groot."

De UGent moest de voorbije maanden heel wat schandalen - onder meer over grensoverschrijdend gedrag - aanpakken. Van de Walle gaf toe dat er meer kon gebeuren, De Sutter pleitte dan weer voor een nultolerantie. Hoewel de toekomstige rector pas vanaf oktober in haar nieuwe rol kruipt, wil ze dat probleem nu al aanpakken.

"Dat is een prioritair dossier. Bij ons - en bij andere universiteiten, instellingen en domeinen - werken we in hiërarchische relaties waarbij iedereen wel een promotor, student of lesgever heeft. Zulke relaties zijn een risico voor (seksueel) grensoverschrijdend gedrag, maar ook voor toxisch leiderschap."

Maar volgens De Sutter worstelt de UGent al "veel te lang" met dat dossier. "10 jaar geleden waren er al discussies in de raad van bestuur over procedures en organen om dat probleem aan te pakken. Nu blijven we daarmee worstelen, blijven er dossiers uit het verleden opduiken en leeft het gevoel dat er te weinig met klachten en meldingen gebeurt."

Ook voor die problematiek heeft De Sutter een concrete oplossing. "We gaan niet wachten tot het nieuwe academiejaar. Mensen die werken op meldpunten, die in de tuchtcommissie zitten: we gaan met iedereen aan tafel en luisteren hoe het vandaag loopt. Wat kunnen we beter doen? Hoe komt het dat het gevoel blijft bestaan dat we te weinig efficiënt, te traag en te weinig transparant omgaan met die meldingen?"

"Uit die gesprekken moeten we conclusies trekken en een plan opstellen om het beter te doen. Het is niet dat er in 10 jaar niets veranderd is, er is veel gebeurd. Maar toch blijft dat een probleem dat we maar niet opgelost krijgen. Dus voor ons is dat eigenlijk dossier nummer 1 dat we moeten aanpakken."

Ook communicatie zal vanaf het begin een grote rol spelen. "Uit de vele gesprekken blijkt dat er nood is aan communicatie en participatie. Er moet geluisterd worden naar de mensen. We kregen het gevoel dat dat de laatste jaren ontbrak. Dat zal nu ons eerste aandachtspunt worden."

Op die manier wil de toekomstige rector voor "een cultuuromslag" zorgen. "We willen het gemeenschapsgevoel binnen de universitaire gemeenschap aanwakkeren. Dat heeft meer te maken met je stijl en vorm van leiderschap dan met inhoudelijke verschillen in onze kiesprogramma's. Nu willen we gaan praten met mensen om te weten wat er misgaat, zodat iedereen het gevoel heeft dat ze tot dezelfde gemeenschap behoren."

Meer communicatie en participatie. Standpunten die we vaker horen bij een wissel van de macht, maar toch niet altijd even evident om te realiseren. "Toch hopen we daarin het verschil te maken. Er is veel (mentale) druk bij studenten, maar hun problemen komen vaak niet helemaal door tot bij de hoogste niveaus van de universiteit. Daar is veel werk aan de winkel."

En om dat probleem aan te pakken, kijkt ze naar de Universiteit Antwerpen. "De rector en vicerector gaan om de 3 maanden in gesprek met hun studenten. Iedereen is welkom en kan vragen stellen. Ik vind dat een geweldig initiatief. Uiteraard krijgen niet alle vragen een positief antwoord, dat kan niet. Maar je hebt wel het gevoel dat je voeling hebt met wat er leeft bij die studenten. Zo'n dialoog kan je ook met personeel organiseren."

Als ze als rector niet naar de Verenigde Staten zou mogen reizen vanwege haar kritiek op Donald Trump of haar standpunten rond inclusie, dan zou dat volgens haar geen probleem mogen vormen voor de universiteit. "Dan stuur ik Herwig. Dat zal geen probleem zijn", zegt ze aan persagentschap Belga. Het rectoraat beslist mee over heel wat internationale academische samenwerkingen, vaak ook met instellingen in de VS en dus is vlotte toegang geen detail. 

De Sutter maakt zich openlijk zorgen over de impact van Trump op internationale wetenschappelijke samenwerking. "Ik ben zeer bezorgd over de geopolitieke gevolgen die de houding van Trump heeft voor de samenwerkingen wereldwijd, maar natuurlijk ook wat onze universiteit betreft." Ze wijst op de bedreigingen voor academische vrijheid, LGBT+-rechten, klimaatonderzoek en internationale netwerken.

Ook over internationale samenwerkingen met Israël laat De Sutter zich uit. Ze wil het bestaande beoordelingskader via de UGent-commissie mensenrechten en juridische commissie behouden en versterken. "Ik heb alle vertrouwen in onze mensenrechten- en juridische commissie. Die kennen dit veel beter, juridisch ook, dan ikzelf."

Tegelijk pleit ze voor meer waakzaamheid nu de situatie in Gaza verder escaleert. "Hoe ernstiger het in Gaza wordt, hoe meer we de ethische vraag aan onszelf moeten stellen in welke mate nog samenwerkingen kunnen." Ze sluit niet uit dat ook eerder buiten beschouwing gelaten samenwerkingen opnieuw onderzocht moeten worden.

Rond pro-Palestijnse protestacties op de campus pleit De Sutter voor een andere, vroegtijdigere aanpak dan de vorige rector. "We moeten sneller in dialoog gaan met activisten en uitleggen tot waar we kunnen gaan en tot waar we misschien niet kunnen gaan."

Ze heeft in de komende 4 jaar als rector duidelijk heel wat doelen om af te vinken. Maar hoe zit het dan met haar andere functies? Momenteel is ze nog schepen in Horebeke en parlementslid in de Kamer. Ook daar is de politica van Groen zeer duidelijk over.

"Op maandag na 16 uur ben ik schepen in Horebeke. Dat is een gemeente met 2.000 inwoners. Dus voor alle duidelijkheid gaat het om een kleine bevoegdheid, een nevenactiviteit. Ik ga voorstellen aan de raad van bestuur bij de UGent of ik dat mandaat mag voortzetten."

Op vlak van nationale politiek neemt ze een ander besluit. "Daar stop ik uiteraard mee. Je kan moeilijk rector én parlementslid zijn." Ze blijft nog parlementslid tot deze zomer en zal zich nadien voorbereiden op haar nieuwe rol. 

Is deze overwinning dan een definitief afscheid van de nationale politiek? "Ook in 2029 (bij de volgende federale verkiezingen, red.) kom ik niet terug in de politiek."