De Duitser Manfred Weber wordt vandaag herkozen als voorzitter van Europa's grootste politieke partij: de conservatieve, christen-democratische Europese Volkspartij. "Het oude Amerika komt nooit meer terug", zegt hij in een gesprek met VRT NWS-journalist Rob Heirbaut. "We staan er alleen voor, maar dat kan net positief zijn."
"Het oude Amerika komt nooit meer terug", zegt voorzitter van Europese Volkspartij Manfred Weber aan VRT NWS
De grootste fractie van het Europees Parlement, de Europese Volkspartij, verkiest straks in Valencia haar volgende voorzitter. En omdat er geen andere kandidaten zijn, is de weg vrij voor nog eens 3 jaar Manfred Weber.
"Onze partij wint overal aan populariteit en voor mij gaat de macht die daarbij komt kijken hand in hand met een enorme verantwoordelijkheid. En die verantwoordelijkheid willen we dan ook tonen", vertelt hij in Terzake aan Europakenner Rob Heirbaut.
Wij hebben de grootste markt ter wereld. We hebben de euro. We hebben dus de capaciteit om onszelf en onze belangen te verdedigen
Manfred Weber, EVP-voorzitter
Europa pakt de Amerikaanse importheffingen best eensgezind aan volgens Weber. "We moeten samen sterk staan en de situatie niet laten escaleren. Als Europeanen moeten we begrijpen dat het oude Amerika nooit meer terugkomt. We staan alleen, maar dat kan ook net positief zijn. Wij hebben de grootste markt ter wereld. We hebben de euro. We hebben dus de capaciteit om onszelf en onze belangen te verdedigen. We zullen een goede samenwerking met Amerika altijd blijven nastreven, maar Europa moet zijn toekomst zelf verzekeren."
De Europese Volkspartij: de grootste Europese politieke partij
Iedereen kent nationale partijen, zoals Vooruit, Groen of N-VA. Maar er bestaan ook Europese politieke partijen, waar die nationale partijen lid van zijn. In ons land is bijvoorbeeld de partij CD&V lid van de christen-democratische Europese Volkspartij. De EVP is opgericht in 1976.
Intussen is de EVP de grootste Europese politieke partij geworden, met 82 partijen uit 43 landen (van binnen en buiten de EU).
De EVP domineert de instellingen van de Europese Unie:
In de Europese Commissie hebben 14 van de 27 commissarissen een EVP-signatuur. Ook de voorzitter van de Commissie, Ursula von der Leyen, hoort als lid van de Duitse CDU bij de Europese Volkspartij.
In het Europees Parlement heeft de EVP de grootste fractie met 188 van de 720 Europarlementsleden.
In de Europese Raad komen alle staats- en regeringsleiders van de EU samen. Wanneer Friedrich Merz op 6 mei Duits bondskanselier wordt, zal de EVP maar liefst 13 van de 27 zitjes in de Europese Raad innemen.
Op zoek naar een Europees verhaal...
Weber is een machtspoliticus. Tegelijk is hij ook een fervente verdediger van Europese integratie. Als Europese Volkspartij-voorzitter probeert hij in aanloop naar Europese toppen de EVP-regeringsleiders eensgezind te krijgen.
"Europa draait niet rond de bureaucraten. Europa draait rond verkozen leiders die verandering moeten brengen. En dat is wat wij gaan doen. De Europese democratie herstellen en op 1 lijn brengen."
Met de oorlog in Oekraïne en de Amerikaanse importheffingen hebben we sterk Europees leiderschap nodig
Manfred Weber, EVP-voorzitter
"We moeten terug een groot verhaal maken van Europa: een verhaal van vrede en waarden. We moeten weg van het technocratische en hoop tonen voor de toekomst", zegt Weber terwijl hij nostalgisch verwijst naar EU-grondleggers, de Duitse Bondskanselier Konrad Adenauer en de Franse minister van Buitenlandse Zaken Robert Schuman. "Met de oorlog in Oekraïne en de Amerikaanse importheffingen hebben we sterk leiderschap nodig."
Die wens vereist natuurlijk dat de Europees-gezinde partijen een hecht blok vormen, hechter dan nu. En dat de nationale partijen zich houden aan de afspraken die ze in hun Europese politieke partij gemaakt hebben. Meer Europese partijdiscipline dus. Het zal niet voor meteen zijn wellicht.
... en op zoek naar een Europese legermacht
En wie 'Europees verhaal' zegt, zegt Europese defensie. Voor Weber moet er eerst gesproken worden over hoe het huidige defensiebudget beheerd wordt: "We verspillen nu miljarden euro's van belastingbetalers omdat we niet goed samenwerken."
"Kijk naar cybersecurity of drones. Alle landen zijn er individueel mee bezig, terwijl het veel efficiënter zou zijn als we samenwerken."
Wie is Manfred Weber?
Manfred Weber (52) volgde in 2022 Donald Tusk op als voorzitter van de EVP. In Duitsland is hij een vrij bekend politicus.
Weber komt uit Beieren, en sloot zich als 16-jarige aan bij de CSU, de Christlich-Soziale Union. Hij is ingenieur van opleiding, maar de passie voor politiek nam al snel de bovenhand. Als 29-jarige werd hij het jongste lid van het deelstaatparlement van Beieren. Twee jaar later, in 2004, werd hij verkozen in het Europees Parlement. Sinds 2014 leidt hij daar de EVP-fractie, wat hij nu dus combineert met het voorzitterschap van de EVP-partij.
Bekijk: het congres van de Europese Volkspartij in Valencia
Flirt met cordon sanitaire
Door zijn rol als voorzitter van de EVP-fractie in het Europees Parlement kan Weber ook het beleid van de Europese Commissie beïnvloeden. En dat doet hij ook. Hij greep het landbouwprotest tegen het Europese klimaatbeleid aan om de Europese Natuurherstelwet aan te vallen. Hij vermeed daarbij kritiek op Ursula von der Leyen, die de Green Deal in 2019 trots had aangekondigd. Weber maakte van Frans Timmermans, een socialist, de kop-van-jut.
Weber zocht en vond hiervoor in het Europees Parlement steun bij de conservatieve ECR-fractie en bij sommige liberalen. Het cordon sanitaire tegen extreemrechts werd zelfs even doorbroken, toen de EVP samen met de ECR, de Patriotten voor Europa (waar Vlaams Belang toe behoort) en de ESN (waar AfD toe behoort) voor een uitstel met 2 jaar stemden.
Mogelijk komt daar verandering in. In het Duitse regeerakkoord beloven de EVP-partijen CDU en CSU en de socialistische SPD dat ze niet gaan samenwerken met extreemrechtse partijen, zoals de AfD. De afspraak geldt voor alle niveaus.
Dan rest de vraag of Weber zich daaraan wil houden.
Wij zijn in veel landen koplopers tegen populisme en extremisme
Manfred Weber, EVP-voorzitter
"Als een partij van het volk, hebben wij een duidelijke rode streep getrokken tegen extremisme. We zullen nooit samenwerken met partijen die niet pro-Europees zijn of de rechtsstaat niet verdedigen. Dat zit in het DNA van onze partij", aldus Weber.
"Als je daar bewijs voor wil, kijk dan naar de Poolse Donald Tusk die deel is van mijn partij. Of naar de leden van de oppositiepartij van Hongarije, Tisza, die bij ons aangesloten zijn: zij gaan in tegen premier Viktor Orban. Wij zijn dus in veel landen koplopers tegen populisme en extremisme."
Toch blijft samenwerking met conservatievere stemmen mogelijk voor Weber, zo sprak hij met de Italiaanse premier, Giorgia Meloni, toen ze pas verkozen was. "Ik vertelde haar dat ze zich pro-Europees en pro-Oekraïens moest opstellen. Zolang politici pro-Europees zijn en democratisch zijn, willen wij ze betrekken."
Rechts versus links
Onder Webers eerste mandaat als voorzitter werd de Europese Volkspartij niet alleen populairder, maar was er ook een koersverschuiving naar de conservatieve kant. "Er kwam meer aandacht voor klassiek rechtse thema's", duidt Steven Van Hecke, professor Europese politiek aan de KU Leuven. "De nadruk ligt onder meer op de belangen van de landbouw, de industrie en veiligheidskwesties."
"Dat vertaalde zich tijdens de Europese verkiezingen en daarna ook in het beleid van de Europese Unie. Het is duidelijk dat rechts de dominante politieke familie is", zegt Van Hecke. "Maar ze hebben geen meerderheid en moeten dus altijd met andere politieke families samenwerken."
"Daarbij worden ze niet graag de les gespeld door linkse politieke families. Het is daarom dat de EVP soms flirt met radicaal-rechts: om te tonen dat zij aan zet zijn en de toon mogen bepalen."
