Hoe de oorlog in Gaza de Antwerpse coalitie van N-VA en Vooruit steeds meer onder druk zet

Er kan in Antwerpen geen gemeenteraad meer voorbijgaan zonder dat het conflict in Gaza ter sprake komt. Dat was deze week niet anders na een tussenkomst van N-VA-nieuwkomer Joël Gemeiner. Hij heeft Joodse roots en nam het in de raad op voor de Antwerpse Joodse gemeenschap. 

Gemeiner maakte zich ongerust over de stijging van het aantal antisemitische incidenten in de stad. Daarmee zit hij op dezelfde lijn als Vlaams Belang-fractieleider Sam Van Rooy. Ook hij waarschuwt elke maand voor toenemende agressie tegen de Antwerpse Joden. Maar Van Rooy gaat vaak een stap verder en legt de verantwoordelijkheid bij moslimjongeren.

De vermeende toename van het aantal incidenten vertaalt zich niet in de feiten. In Antwerpen zijn er dit jaar 9 meldingen gedaan van antisemitisch gedrag, dat zijn er niet meer dan in de vorige jaren, zo antwoordde burgemeester Els van Doesburg (N-VA). Al vermoedt ze wel dat heel wat incidenten ongemeld blijven. Ze benadrukte nog eens de inspanningen die het politiekorps levert om de joodse gemeenschap te beschermen.

Haar voorganger verweet de vorige federale regering meer dan eens dat ze gestopt was met de inzet van gewapende militairen in de Joodse wijk in Antwerpen. Benieuwd of die snel zullen terugkomen nu Bart De Wever (N-VA) zelf aan de federale knoppen zit. Wellicht dwingt de geopolitieke situatie de regering tot andere prioriteiten.

Als er sprake is van toegenomen agressie tegenover de Joodse gemeenschap dan heeft dat vanzelfsprekend alles te maken met het conflict in Gaza. En zolang die oorlog blijft duren zal de spanning in de Antwerpse straten en in de politiek niet verminderen. Want elke interpellatie over de Joodse gemeenschap lokt ook een reactie uit.

Deze keer was het Meryem Almaci van Groen die N-VA en Vlaams Belang snoeihard van antwoord diende. Ze verwijt hen te spreken met een balk in het oog omdat ze het geweld van Israël tegenover de Palestijnen weigeren te veroordelen. De PVDA zit als grootste oppositiepartij nog meer op die lijn. Ze kreeg in de verkiezingscampagne zelfs het verwijt dat ze het conflict in Gaza zou misbruikt hebben om stemmen te winnen.

Er is maar één partij die elke discussie over de uitlopers van het conflict in Gaza lijdzaam moet ondergaan. En dat is coalitiepartner Vooruit. De partij probeert zich te profileren als verbindend en verwijst naar de campagne 'Allemaal Antwerpenaar' van schepen Karim Bachar die ingaat tegen racisme en discriminatie. Maar de perceptie die overblijft, is die van een partij die vooral op haar tong moet bijten.

Ooit stond ook Vooruit sterk in de Antwerpse Joodse gemeenschap. Fred Erdman schopte het zelfs tot nationaal voorzitter. Het was de tijd van een sterke Arbeiderspartij in Israël met figuren als Yitzhak Rabin en Shimon Peres.

Ook de liberalen hadden ooit een flinke voet tussen de Joodse deur. Maar Ludo Van Campenhout, André Gantman en vorig jaar nog Samuel Markowitz zijn allemaal overgestapt naar de N-VA. Claude Marinower is zijn partij wel trouw gebleven. Hij heeft als laatste liberaal het licht mogen doven in het stadhuis. Open VLD heeft geen verkozenen meer in de Antwerpse gemeenteraad.

De N-VA haalde in sommige stembureaus in de Joodse buurt tot 60 procent en meer van de uitgebrachte stemmen. Sommige andere wijken komen in de buurt, maar nergens is het overwicht zo groot. Er zijn ruw geschat zo'n 20.000 stemmen te halen in de Joodse gemeenschap, goed voor 2 tot 3 zetels in de gemeenteraad.

In de voorbije legislaturen is de verstrengeling van de N-VA en de Joodse gemeenschap alleen maar toegenomen. Kroon op het werk was de intrede van Michael Freilich, een van de absolute boegbeelden van de gemeenschap en in het verleden hoofdredacteur van het maandblad Joods Actueel. Freilich onderscheidde zich als nijver parlementslid in de oppositie en beet zich vast in dossiers als Bpost.

Sinds januari zetelt Freilich ook in de Antwerpse gemeenteraad. Maar voorlopig houdt hij zich gedeisd in de maandelijkse discussies over de gevolgen van het Gazaconflict voor de Antwerpse samenleving. Hij zit in de meerderheid met Vooruit-schepen Karim Bachar die tot vorig jaar wel eens zijn steun wou uitspreken voor pro-Palestijnse initiatieven in de stad.

Bachar doet er (voorlopig) het zwijgen toe en stemt net als zijn fractie tegen elke motie van PVDA of Groen die oproept tot actie tegen Israël. Maar dat gebeurt zeker niet met enthousiasme. En ook N-VA-schepen Nabilla Ait Daoud zit niet comfortabel in dit dossier. Ook haar achterban zit niet te wachten op pro-Israëlische standpunten. 

De recente uitlatingen van de premier over het al dan niet aanhouden van Benjamin Netanyahu als die ooit in België zou halt houden, hebben ook niet geholpen om de gemoederen te bedaren. Uitspraken van Bart De Wever zijn zelden ondoordacht. En deze uitspraak zal zeker niet slecht gevallen zijn bij de Joodse achterban van de N-VA.

Ongetwijfeld hoopt de N-VA dat het conflict in Gaza niet verder escaleert. Beelden van Palestijnen die aan honger dreigen te bezwijken, zullen ook het kiespubliek van de grootste partij in Antwerpen en Vlaanderen niet ongemoeid laten. De spagaat tussen kritiek op Rusland maar niet op Israël dreigt onhoudbaar te worden.

Afgelopen dinsdag bleven de federale meerderheidspartijen weg uit de commissie Buitenlandse Zaken waar Gaza en Palestina op de agenda stonden. Maar de onenigheid binnen de regering kan niet blijven duren. Het conflict en de dramatische humanitaire situatie zullen niet snel opgelost geraken. In Antwerpen hoopt men op een signaal uit Brussel waardoor de spanning kan 'de-escaleren'.