Diestenaar Fons (77) maakt woordenboek met 5.000 uitdrukkingen uit het Diestse dialect

"Mijn eerste woorden waren in het Diests, en mijn laatste zullen dat ook zijn", zegt Bonroy. "Ik spreek in het Diesters met mijn vrouw en mijn vrienden. Een pint drinken en praten met hen zou onmogelijk zijn in het Algemeen Nederlands."

Toen hij voor het eerst naar school ging, vond Bonroy het vreemd om plots in het AN te moeten spreken. "Het Diesters was dan ook mijn moedertaal", zegt de voormalige leraar. "Die wil ik niet verloren laten gaan, dus vond ik het tijd om het dialect te inventariseren."

Dat deed de taalgevoelige zeventiger op een zo correct mogelijke manier: "Ik heb Germaanse gestudeerd en daarbij heb ik ook de opleiding Dialectologie gevolgd", zegt hij. "Ik wist dus hoe ik de Diesterse volkstaal op een methodisch verantwoorde manier in kaart kon brengen."

Het Diesterse dialect blijkt heel wat invloeden te hebben uit het Frans. "Dat verklapt de titel van mijn woordenboek natuurlijk al: daarin komt het woord "diksjenèèr" voor. Dat is afkomstig uit het Frans. En zo zijn er nog honderden andere leenwoorden die hun oorsprong kennen in de Franse taal."

"Dat heeft volgens mij te maken met het feit dat we dicht bij de verfransende invloed zitten van Brussel, maar ook omdat Diest in de buurt van de Frans-Nederlandse taalgrens ligt, bij Tienen", legt Bonroy uit.

Toch is het Frans niet de enige taal die zijn stempel heeft gedrukt op het Diestserse dialect. "Wij liggen nog net ten oosten van de 'ich-mich'-lijn", aldus de voormalige leraar Nederlands. "Dat betekent dat wij wel 'ich' zeggen, op z'n Duits, maar enkele kilometers ten westen van Diest zegt men gewoon 'ik'. Die Duitse invloed laat zich ook voelen in het feit dat wij nogal wat Limburgse woorden hebben overgenomen."

Hoewel hij het Diesters dialect niet verloren wil laten gaan, vindt Bonroy het goed dat veel ouders hun kinderen tegenwoordig in het Algemeen Nederlands opvoeden. "Het AN overviel mijn vrienden en mij toen we voor het eerst schoolliepen. Het voelde alsof we werkelijk een nieuwe taal moesten leren. Dat vreemde gevoel wordt kinderen vandaag bespaard."

Bonroy hoopt wel dat ouders moeite blijven doen om hun kinderen, naast AN, ook het Diesterse dialect bij te brengen. "Als ze dat niet doen, zal het dialect uitsterven", zegt hij. "Dat verval is op dit moment al aan de gang. Minder dan 30 procent van de jonge mensen is nog echt vertrouwd met een dialect."

Wie het woordenboek vol typische Diesterse woorden en uitdrukkingen wil kopen, kan terecht bij Fons Bonroy zelf. Het boek kost 25 euro.