Vergeten Gentse operadiva Vina Bovy krijgt eerherstel in roman: "Haar leven leest als een sprookje"

In Gent is er weliswaar een Vina Bovy-park, maar de naam van deze Vlaamse wereldster in de operawereld mag best wat luider klinken. Dat vindt Sylvia Broeckaert, operaspecialiste op Klara en auteur van de roman ‘Malvina’.

“Op 22 mei is het 125 jaar geleden dat Vina Bovy geboren werd. Ze was een van de grootste operadiva’s die ons land rijk geweest is. Wat een carrière, tot in de Metropolitan Opera in New York toe, en wat een leven, dat leest als een sprookje! Over Maria Callas zijn er zoveel boeken en films gemaakt. Vina Bovy verdient dat ook.” Misschien is het wel typisch Vlaams om zo’n figuur wat te veronachtzamen, denkt Sylvia Broeckaert. “In Frankrijk of Italië zou zo iemand nog veel sterker leven.”  

De roman ‘Malvina’ kan in elk geval helpen om dat hiaat op te vullen. Zelf was Sylvia Broeckaert, als zangeres-in-de-dop, al vroeg gefascineerd door Vina Bovy: er hing een grote poster in haar kamer van "een grote zangeres, een mooie, modieus geklede vrouw, een rolmodel”.  Veel later, toen Broeckaert de feitelijke biografie van Bovy in handen kreeg, wilde ze haar verhaal zelf vertellen in een roman.

En het is een uitzonderlijk levensverhaal, ‘from rags to riches’ en terug. Vina Bovy is een weeskind, opgevoed door haar grootouders, in een armenbeluik in Gent. Haar zang- en acteertalent wordt op haar 15e opgemerkt in het Conservatorium. Ze debuteert in een operette op haar 16e in de Gentse Minardschouwburg. Van dan af gaat haar carrière steil bergop; de ene opdracht brengt de andere met zich mee. 

Sopraan Bovy zingt alles samen wel 30 grote operarollen in haar wereldomspannende carrière. Dat doet ze in de Opera in Gent of de Munt in Brussel, de Opéra Comique in Parijs, operahuizen in Monte Carlo, Barcelona en Rome tot in het Teatro Colon in Buenos Aires. Het summum was de Metropolitan Opera in New York. Daar debuteert ze als Violetta in ‘La Traviata’ van Giuseppe Verdi, terwijl ze een set van zeer bijzondere juwelen draagt.

Die diamanten juwelen vertellen veel over het privéleven van Vina Bovy. Na een jarenlange relatie met de Franse tenor André Burdino is ze getrouwd met een schatrijke Italiaanse militair van lagere adel. Hij is een erfgenaam van Eugénie, de laatste keizerin van Frankrijk en Napoleon III. Via hem erft Vina de keizerlijke juwelen én een oogverblindend paleis aan de Azurenkust, Villa Cyrnos.

Vina Bovy leidt een flamboyant jetsetleven, maar het internationale operawerk is erg slopend, met verre reizen heen en weer per oceaanstomer.

Sylvia Broeckaert legde haar oor te luisteren bij mensen die Vina Bovy nog gekend hebben, zoals leerlinge Erika Pauwels of een protégé van haar, de regisseur Misjel Vermeiren. Ze dook ook in het archief van de Munt, want een van de meest tot de verbeelding sprekende passages heeft te maken met de wereldberoemde Italiaanse operacomponist Puccini.

In 1924 verblijft de terminaal zieke Giacomo Puccini in Brussel voor een medische behandeling, die helaas niet zou lukken. Hij overlijdt, terwijl hij aan zijn opera ‘Turandot’ werkt. Maar in de maanden daarvoor gaat hij wel nog luisteren en kijken in de Munt, waar … Vina Bovy op dat moment in ‘Madama Butterfly’ zingt. Puccini, haar grote held.

Een deugniet, een durver, een sterk karakter, iemand met veel levenslust met als motto ‘la vie est belle’: dat was Vina Bovy, zegt Sylvia Broeckaert. Op veel vlakken was ze haar tijd vooruit: “Ze ijverde er bijvoorbeeld voor om opera’s in de oorspronkelijke taal op te voeren, wat we nu niet anders gewend zijn, maar toen helemaal niet. Daarin was ze een pionier.”

Vina Bovy stuntte ook door een lied in het Nederlands te zingen, in een tijd waar dat not done was in de concertzalen. De eerste zin ervan, “Ik ken een lied”, staat te lezen op haar grafzerk in Gent. 

Toen haar grote liefde, de Franse tenor André Burdino, haar ten huwelijk vroeg, eiste hij dat ze zou stoppen met zingen. Dat zinde Bovy allerminst; de relatie sprong af.

Sylvia Broeckaert vat de aantrekkingskracht van Vina Bovy samen: “Haar fenomenale talent, haar schoonheid – ze was minstens even mooi als Maria Callas – haar snelle opgang vanuit het niets tot de top van de operawereld. Maar daarna was er ook de neergang.” Na de Tweede Wereldoorlog werd Bovy directrice van de Opera in Gent. Daar kreeg ze veel tegenkanting, ook vanuit politieke hoek, omdat ze de administratieve en financiële kant niet goed beredderde. In de Gentse opera staat intussen wel een borstbeeld van haar.

Later in haar leven was Vina Bovy niet weg te slaan uit de casino’s van Monte Carlo of Oostende. Ze vergokte grote fortuinen, hebben getuigen gemeld aan auteur Sylvia Broeckaert. De chique Villa Cyrnos werd verkocht, en Vina vervreemdde van haar enige zoon Umberto.

Vina Bovy stierf eenzaam in Gent, toen ze in het ziekenhuis lag. Haar zoon en schoondochter wilden de begrafenis zelfs niet betalen. Uiteindelijk kwam er een graf, dankzij de steun van operafans. Een tragische slotakte voor een grote dame met een leven waar je meteen een film of een serie in ziet. 

Alle feiten kloppen in de roman, maar Sylvia Broeckaert heeft er een persoonlijke, emotionele laag aan toegevoegd, middels dialogen of brieven. Het privé- en liefdesleven van Vina Bovy komt uitgebreid aan bod, waar de zangeres zelf discreet over bleef. 

Met dit type biografische roman “probeer ik de operawereld wat open te trekken naar een breder publiek,” zegt de auteur, die eerder al een non-fictieboek ‘Iedereen opera’ publiceerde, naast 2 romans die zich in de muziek- en operawereld afspelen:   ‘Ammiraglio’ en ‘Aria’.