Nat weer, ongevallen en grote werven maakten van 2024 hét filerecordjaar op Vlaamse snelwegen

Files, files en nog eens files. Wie regelmatig de weg op moet, ontsnapt er maar moeilijk aan op de Vlaamse snelwegen. En wie in coronatijd dacht dat thuiswerk soelaas zou brengen, is eraan voor de moeite.

De cijfers van het Vlaams Verkeerscentrum drukken ons met de neus op de feiten: er waren vorig jaar 60 dagen met files van meer dan 200 kilometer. In 2 jaar tijd is het aantal van die dagen daarmee zowat verdrievoudigd. Dat maakt van 2024 een recordjaar qua filezwaarte.

Hoe komt het nu dat er vorig jaar zoveel files stonden? “De vele regen heeft ons vorig jaar echt parten gespeeld. En dat heeft inderdaad meteen een impact op het op het verkeer”, stelt Peter Bruyninckx van het Vlaams Verkeerscentrum in eerste instantie vast.

Maar, zo merkt hij op, de hogere filecijfers worden veroorzaakt door een combinatie van factoren. “Het is gewoon druk op onze Vlaamse snelwegen.” Nochtans leggen we nog altijd iets minder kilometers af dan voor corona, zo merkt Bruyninckx op in De Ochtend op Radio 1.

Daarnaast zijn er ook heel veel ongevallen: gemiddeld gebeuren er op een werkdag maar liefst 26 ongevallen die hinder veroorzaken op onze snelwegen.

In coronatijd was er een sterke afname naar 16 hinderongevallen per dag in 2020. Maar toen het openbare leven weer hernam in 2021, is het aantal weer gestaag beginnen te stijgen. 

“En dan heb je tot slot ook nog de impact van grote infrastructuurwerken”, geeft Bruyninckx als belangrijke oorzaak van de vele files.

“Er zijn de voorbije maanden heel wat werven opgestart, er wordt gewerkt op vele plaatsen om onze infrastructuur beter te maken, maar dat heeft natuurlijk ook zijn gevolg op de doorstroming en dat zijn meestal werken die lang duren.”

Vooral in de regio Brussel nam de filezwaarte (de filelengte vermenigvuldigd met de fileduur) vorig jaar sterk toe, onder meer door wegwerkzaamheden op de Brusselse Ring.

In vergelijking met 2023 ging het om een toename met 17 procent in de ochtendspits en met 29 procent in de avondspits.

Antwerpen blijft desalniettemin de regio met de grootste filedruk. En ook daar werden de files op de snelwegen vorig jaar zwaarder:  een stijging van 7 procent tijdens de ochtend en een stijging van 13 procent tijdens de avond.

Weggebruikers in Antwerpen en Brussel verliezen volgens het Vlaams Verkeerscentrum minstens een vijfde van hun reistijd in de file.

De ochtendspitsen op dinsdag en donderdag bleven de momenten met de langste ochtendfiles. "Opvallend is echter dat vorig jaar ook de filedruk op maandagochtend flink toenam", zegt Peter Bruyninckx. 

"Zeker in de regio Gent is het verschil tussen maandagochtend en de spitsen op dinsdag en donderdag verdwenen." Een verklaring hiervoor zou volgens het Verkeerscentrum kunnen zijn dat werknemers opnieuw vaker naar kantoor gaan.

Wat in de data van het Verkeerscentrum ook opvalt, is dat we steeds vaker in het weekend rijden en dat er daardoor ook meer files zijn in de weekends, vooral op zaterdagen. Al blijft het gelukkig nog wel een pak minder dan in de week.

Om een idee te geven: in vergelijking met 2023 nam het verkeer op zaterdagen toe met 1,3 procent en op zondagen met 2,4 procent. Zowel auto’s als vrachtwagens droegen bij tot die stijging. Die groei van het weekendverkeer was voelbaar op bijna alle Vlaamse snelwegen. 

De drukte in de weekends verloopt natuurlijk anders dan tijdens de werkweek: het personenverkeer komt later op gang en er zijn geen afgetekende spitsperiodes zoals in de week en de gemiddelde filelengte is ook een stuk korter dan op weekdagen.

Op basis van de eerste cijfers voor 2025 lijkt er weinig beterschap in zicht. "We zien dat we nooit eerder bij de start van een nieuw jaar zulke hoge filecijfers hadden als dit jaar", zegt Peter Bruyninckx. 

"2025 gaat dus door op het elan van vorig jaar. Net zoals 10 van de 12 maanden vorig jaar, braken ook januari en februari 2025 records: ze waren de zwaarste filemaanden januari en februari sinds de start van onze metingen in 2011." 

Door droog en mooi weer liet maart 2025 minder zware filecijfers optekenen dan dezelfde maand vorig jaar, maar toch blijft ook maart volgens Bruyninckx "een zeer pittige filemaand: de op twee na zwaarste maand maart ooit".