Helft van stroomvoorziening hersteld in Spanje na grote stroomstoring, "komende uren" stroom hersteld in Portugal

Een grote stroomstoring treft sinds kort na de middag het hele Iberische schiereiland - Spanje en Portugal. Miljoenen mensen voelen de gevolgen. Ook delen van Zuid-Frankrijk, met name Frans-Baskenland, hebben problemen ondervonden, maar die zijn al hersteld. Uit alle Spaanse gemeenten kwamen vanaf 12 uur meldingen van stroomonderbrekingen binnen.

Volgens de Spaanse premier Sanchez is intussen 50 procent van het stroomnet in Spanje opnieuw operationeel. "Het doel is om de komende uren het herstel voort te zetten", maar de premier kon iets voor 23 uur vanavond niet zeggen wanneer alle elektriciteitsvoorzieningen opnieuw operationeel zouden zijn.

De Portugese netbeheerder REN liet rond 23.30 uur weten dat 85 van de 89 'substations' opnieuw actief waren in zijn land. REN maakt zich sterk dat het hele land in de loop van de nacht opnieuw stroom zal hebben. Rond 22 uur zaten bijna 6 miljoen Portugezen nog zonder stroom. 

In veel regio's laten de gevolgen zich nog altijd duidelijk voelen. Sommige, zoals Extremadura en Andalusië in Zuid-Spanje en de Spaanse hoofdstad Madrid, hebben een noodplan in werking gesteld, onder meer om mensen die vastzitten in liften te bevrijden.

Het Spaanse ministerie van Binnenlandse Zaken heeft de noodtoestand uitgeroepen. Het ministerie voegde eraan toe dat de noodtoestand van kracht zal zijn in de regio's die daarom vragen. Tot nu toe hebben Madrid, Andalusië en Extremadura de centrale overheid gevraagd om de openbare orde en andere taken over te nemen.

De voorbije uren is in heel Spanje en in de meeste steden in Portugal de normale werking van infrastructuur, communicatie, treinstations, luchthavens, bedrijven en gebouwen lamgelegd.

Op dit moment rijden er in heel Spanje geen treinen. Het treinverkeer zal vandaag niet meer normaal kunnen worden hervat, zegt de minister van Transport.

Luchthavens zijn operationeel, al is het vliegverkeer wel verstoord in Spanje en Portugal. Op de luchthavens van de hoofdsteden Madrid en Lissabon zijn er problemen en vertragingen, en sommige vluchten zijn geschrapt. Vooral op de luchthaven van Lissabon is de situatie chaotisch. De Portugese luchtvaartautoriteit vraagt om niet meer naar de luchthaven te komen.

In grootsteden als Madrid, Barcelona en Granada werd vanmiddag de metro ontruimd. De verkeerslichten werken niet, wat in de grote steden tot veel verkeerschaos en files heeft geleid. De belangrijkste verkeersaders zijn afgesloten om de hulpdiensten daar wel nog door te laten.

De politie probeert het verkeer in goede banen te leiden, terwijl de brandweer zich bezighoudt met reddingsoperaties. 

Ziekenhuizen ondervinden geen hinder: zij draaien voort op noodgeneratoren. Niet-dringende operaties zijn uitgesteld. Veel musea en winkels hebben voorlopig wel de deuren gesloten.

In Spanje en Portugal hebben de regeringen een crisisoverleg gehouden over de grootschalige stroomonderbreking. Na afloop van het crisisoverleg in Spanje zei premier Sanchez dat er nog geen duidelijkheid is over de oorzaak van de stroomstoring. "Maar alles wordt onderzocht en geen enkele hypothese wordt uitgesloten", zei hij.

Op sociale media circuleren berichten over een cyberaanval, en ook enkele politici hadden eerder vandaag gezegd dat zo'n aanval waarschijnlijk was.

Maar Sanchez vraagt de Spanjaarden om geen geruchten te verspreiden over de oorzaak. "Alles wordt onderzocht, ga niet speculeren", zei hij. Hij roept hen ook op om alleen de officiële informatiekanalen te volgen, en geen valse informatie te verspreiden. Ook de Spaanse netbeheerder Red Eléctrica had al gevraagd om niet te speculeren over de oorzaak van de stroomstoring.

Verschillende politieke leiders gezegd, onder wie voorzitter van de Europese Raad Antonio Costa, die in nauw contact staat met de Spaanse premier Pedro Sanchez en de Portugese premier Luis Montenegro, zei eerder vandaag dat er voorlopig geen aanwijzingen zijn voor een cyberaanval.  

De Portugese netbeheerder REN zegt dan weer dat de stroomstoring is ontstaan in Spanje, en veroorzaakt zou zijn door extreme temperatuurschommelingen in het binnenland van Spanje. De Portugese beheerder spreekt van een zeldzaam atmosferisch fenomeen.

Door de extreme temperatuurverschillen zouden abnormale schommelingen zijn ontstaan in hoogspanningskabels. Het fenomeen wordt omschreven als "geïnduceerde atmosferische vibratie".

Doordat landelijke netwerken met elkaar zijn gekoppeld, leidde dat volgens de Portugese netbeheerder tot een soort domino-effect. Het kwam tot opeenvolgende storingen in het onderling verbonden Europese netwerk.

Het Belgisch stroomnet ondervindt geen impact van de grootschalige stroomonderbreking in Spanje en Portugal. Dat meldt hoogspanningsnetbeheerder Elia.

"Er is geen impact op het Belgische net. Alles is onder controle'", verzekert een woordvoerster van Elia, de beheerder van het Belgische hoogspanningsnet. Elia wijst erop dat ons land goed is geconnecteerd, met veel stroomverbindingen naar andere landen. Voor Spanje is dat minder het geval.

"We hebben interconnectielijnen en -kabels met het Verenigd Koninkrijk, Nederland, Duitsland, Luxemburg en Frankrijk", zegt Walter Geelen, hoofd van het nationaal controlecentrum van netbeheerder Elia in Terzake. "Dat zorgt ervoor dat wij een robuust net hebben en ook hulp hebben van verschillende buurlanden om grote storingen te vermijden."

Geelen benadrukt wel dat de kans op een grote storing niet onbestaande is. "Zeg nooit nooit natuurlijk", zegt hij. "We moeten er dus wel op voorbereid zijn. Als zich op een gegeven moment een kritieke situatie zou stellen, dan zullen we een aantal maatregelen nemen."

"Mensen werken 24 op 24 uur en 7 dagen op 7 om het net te beheren in het Nationaal Controlecentrum", zegt hij voorts. "En dankzij die beschermingsmaatregelen kunnen we ervoor zorgen dat we de kans op een black-out tot een minimum kunnen beperken."