De grootschalige stroomstoring die Spanje, Portugal en delen van Frankrijk treft, leidt meteen tot desinformatie op sociale media. Claims dat nog meer landen getroffen worden door de storing, gerecycleerde oude beelden en foute beweringen over een al dan niet bestaande cyberaanval doen vlot de ronde.
Valse beelden, "nog meer landen getroffen" en nepbeweringen over cyberaanval: veel nepnieuws over stroomonderbreking
In het kort
Wat? Grote gebeurtenissen leiden vaak tot nepberichten op sociale media. Ook nu is dat niet anders. Er gaan veel beweringen rond over de grootte van de panne en over de oorzaak.
En? Dat leidt tot extra chaos online. Zo beweren sommigen dat de stroompanne in nog meer landen gaande is, zoals in België, Nederland of Ierland. Anderen zeggen dan weer met foute beelden dat Belgen vastzitten op een roltrap door de stroompanne. Tot slot wordt EU-commissievoorzitter Ursula von der Leyen foute woorden in de mond gelegd over de al dan niet aanwezigheid van een cyberaanval. Raadpleeg dus vooral betrouwbare bronnen in plaats van anonieme of onbekende sociale media-accounts.
1. Stroomstoring blijft beperkt tot Spanje, Portugal en Zuid-Frankrijk
Een stroomonderbreking trof vandaag Spanje, Portugal en Frankrijk. Maar op X werden verschillende landen genoemd die ook getroffen zouden zijn door de stroomstoring. Volgens heel wat berichten zou bijvoorbeeld in ons land de stroom uitgevallen zijn, naast Duitsland, Ierland, Polen, Tsjechië, Griekenland en Nederland. De berichten (hier , hier en hier ) hierover op X werden duizenden keren bekeken, één ervan werd minstens 700.000 keer bekeken.
Maar dit klopt niet. Enkel in Spanje en delen van Portugal en Frankrijk was er sprake van een stroomstoring. Dit wordt bevestigd door de Spaanse en Portugese netbeheerders . Ook de Franse regering gaf aan dat delen van Frans-Baskenland zonder stroom zaten. Geen enkel ander land heeft melding gemaakt van een onderbreking. Dit wordt ook bevestigd door Spaanse factcheckers van Maldita .
Het is dan ook niet waar dat naast Spanje, Portugal en Frankrijk nog verschillende Europese landen getroffen zijn door een zware stroomonderbreking.
2. Deze foto toont geen "Belgen gestrand op een roltrap door stroomonderbreking"
Op sociale media als X doet een afbeelding de ronde van slapende mensen op een roltrap. "Beeld van Belgen die vastzitten op een roltrap vanwege de stroomstoring in Europa", staat er in het Frans als bijschrift.
Maar dat klopt niet. Een omgekeerde zoekopdracht via Google toont dat het beeld al op 4 november 2021 werd gebruikt in Frankrijk.
Daar vergezelde het beeld een artikel over een groep vrouwen die een nacht moesten doorbrengen in het Franse treinstation Lyon-Perrache nadat ze hun aansluiting hadden gemist. De foto en het artikel werden op 4 november 2021 in het Franse medium Le Progrès gepubliceerd.
Het is dus niet waar dat de foto van slapende mensen op een roltrap iets te maken heeft met de stroomonderbreking in Spanje, Portugal en Frankrijk.
3. CNN-bericht waarin Ursula von der Leyen over Russische cyberaanval spreekt, is nep
Zodra de omvang van de stroomonderbreking duidelijk werd, kwam de geruchtenmolen over de oorzaak ook op gang. Op sociale media werd meteen druk gespeculeerd over de mogelijkheid van een cyberaanval.
Die zou het werk van Rusland zijn. Als bron voor deze bewering worden Europese agentschappen voor cybersecurity en Commissievoorzitter Ursula von der Leyen aangehaald. Ze zou dit gezegd hebben tijdens een persconferentie in Brussel. Dat staat te lezen in een lang bericht dat van CNN zou komen en veel gedeeld wordt.
Maar von der Leyen heeft helemaal geen persconferentie gegeven waarin ze dit zou gezegd hebben. Ze heeft op X een bericht geplaatst over een telefoongesprek met de Spaanse premier over de problemen en dat de Europese Unie zal helpen waar nodig. Over een cyberaanval rept ze met geen woord.
Het bericht is ook helemaal niet terug te vinden bij CNN. Ondertussen heeft de Portugese tak van CNN laten weten dat het bericht nep is en waarschuwen ze hun lezers het niet ernstig te nemen.
Wat de stroomstoring veroorzaakt heeft, is momenteel nog onduidelijk. Het onderzoek loopt nog. Op het moment van publicatie (maandagavond) zijn er geen aanwijzingen dat de grootschalige stroomonderbreking in Spanje en Portugal het gevolg zou zijn van een cyberaanval. Er zijn dan ook geen officiële berichten die dit zeggen.
De bewering dat Ursula von der Leyen dit wel gezegd zou hebben, is dus onwaar.
Meer informatie over de factchecks van VRT NWS?
Zoek je meer verhalen van VRT NWS CHECK over factchecking, desinformatie of online bedrog? Die vind je hier.
Wil je weten hoe we te werk gaan bij het factchecken? Dat lees je in dit artikel.
Heb je vragen of opmerkingen of wil je weten wie er in ons team zit? Dat lees je in dit artikel.
Je vindt onze factchecks ook terug bij deCheckers , samen met betrouwbare factchecks van enkele andere Vlaamse en Nederlandse redacties.
Wil je iets laten checken? Stuur ons dan een mail via check@vrtnws.be.
VRT NWS is erkend lid van het International Fact-Checking Network (IFCN) en van het European Fact-Checking Standards Network (EFCSN ).
