Al 84 procent van alle koraalriffen wereldwijd is aangetast door koraalverbleking, blijkt uit nieuwe cijfers. Veel van die riffen zijn al afgestorven, andere zijn fel verzwakt. Nooit eerder was de situatie zo ernstig, maar wetenschappers waarschuwen dat er niet snel verbetering in zicht is.
Koraalverbleking heeft nu al 8 op de 10 riffen wereldwijd aangetast: "Dit verandert het uitzicht van onze planeet compleet"
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
Koraalverbleking kwam de voorbije jaren geregeld in het nieuws. Die verbleking verloopt in periodes. Koraal verbleekt immers vooral wanneer het zeewater te warm wordt. En die temperatuur schommelt met de seizoenen, maar ook van jaar tot jaar.
Sinds 1998 zijn er al 4 verschillende periodes vastgesteld die elk maandenlang aanhielden. Die golven worden ernstiger. Ze duren niet alleen steeds langer, ze veroorzaken ook steeds meer schade. Bij de eerste golf, in 1998, werd 21 procent van alle koraalriffen aangetast. In 2010 ging het al om 37 procent, en tussen 2014 en 2017 werd 68 procent getroffen.
Wat is koraalverbleking of coral bleaching? Door de klimaatverandering warmt het zeewater op. Koralen reageren op de temperatuurstijging door de kleurrijke algen waarmee ze samenleven, af te stoten. Die algen voorzien koralen echter van voedingsstoffen. Een koraal kan zo'n periode van verbleking soms overleven. Maar duurt het te lang, dan sterft het onherroepelijk af.
Sinds het voorjaar van 2023 grijpt er opnieuw zo'n golf om zich heen. In april vorig jaar werd die officieel vastgesteld, maar vandaag is die nog steeds niet uitgewoed. Uit nieuwe cijfers die het Amerikaanse agentschap NOAA deze week vrijgaf , blijken nu de vernietigende gevolgen. Op dit moment is al 83,7 procent van alle koraalriffen wereldwijd aangetast.
Het gaat dan bijvoorbeeld om het iconische Groot Barrièrerif in Australië, waar onderzoekers vorig jaar al aan de alarmbel trokken. Daar is nu voor de 6e keer in de voorbije 9 jaar grootschalige verbleking vastgesteld. Maar er zijn evengoed riffen aangetast voor de kusten van Afrika, Zuid-Amerika, Florida, Mexico en de Caraïben.
Wat wetenschappers misschien nog het meest zorgen baart, is dat er ook regio's getroffen zijn waar het koraal tot nu toe gevrijwaard was gebleven. Het gaat dan bijvoorbeeld om de Indonesische eilandengroep Raja Ampat of de Golf van Akabat aan de Rode Zee. Die riffen konden lang rekenen op het afkoelende effect van kouder water uit de diepzee. Maar ook dat blijkt nu dus niet meer te volstaan.
Dat is slecht nieuws voor onze oceaan, en bij uitbreiding het leven op onze planeet. Koralen zijn immers de regenwouden van de zee. Ze huisvesten minstens een kwart van alle planten en dieren die er leven.
Bovendien hangen minstens 1 miljard mensen af van het voedsel die die koraalriffen produceren. Die riffen zijn daarnaast ook erg waardevol voor het toerisme en voor de bescherming die ze kustgemeenschappen bieden tegen de zee.
Doodstil
Deze verblekingsgolf, de grootste die tot nu toe is vastgesteld, valt niet los te zien van de extreem hoge temperaturen die het zeewater de voorbije jaren heeft laten optekenen. Als de temperatuur onder de kritieke drempel zakt, kan het koraal even herademen. Maar die adempauze is het dus al 2 jaar niet meer gegund.
Het is zelfs maar de vraag of er ooit nog een adempauze komt, waarschuwt Mark Eakin van de Internationale Vereniging voor Koraalriffen. Voordien stond hij aan het hoofd van het koraalprogramma van het Amerikaanse agentschap NOAA.
"Het zou kunnen dat de hittestress die koraalverbleking veroorzaakt, nooit meer daalt tot onder de drempel voor een wereldwijde golf", waarschuwt Eakin bij het persbureau AP. "Wat we nu zien gebeuren, verandert het uitzicht van onze planeet compleet, en daarmee ook de mogelijkheden van onze oceaan om levens te ondersteunen."
Volgens Britta Schaffelke, coördinator van het Wereldwijde Netwerk voor Koraalrifmonitoring (GCRMN), kunnen wetenschappers het tempo van de verbleking bijna niet volgen. "Dit hebben de riffen nog niet meegemaakt. Ze bevinden zich nu in onbekend terrein", vertelt ze in de Britse krant The Guardian.
Andere geciteerde wetenschappers uit de Caraïben, Mexico en de Bahama's beschrijven hoe ze met een bang hart afdaalden in kwetsbare koraalriffen die ze goed kenden, om die zo goed als volledig afgestorven aan te treffen. Plekken die vroeger broeiden van het leven, zijn nu doodstil geworden.
Vorig jaar vertoonde het Groot Barrièrerif al massale verbleking.
Wereldwijd zoeken onderzoekers naar oplossingen. Ze proberen bijvoorbeeld aangetaste koraalriffen te herstellen, of ze vriezen larven in zodat het koraal ooit misschien opnieuw geïntroduceerd kan worden.
Maar zo lang de klimaatverandering zich doorzet en het zeewater blijft opwarmen, blijft dat dweilen met de kraan open, vreest Mark Eakin.
"De beste manier om de koraalriffen te beschermen, is de oorzaak van de klimaatverandering aanpakken. Dat betekent dat we de menselijke uitstoot van broeikasgassen moeten aanpakken. Die komt vooral van het verbranden van fossiele brandstoffen. Al de rest lijkt meer op een pleister dan op een oplossing."
