Politieke kabinetten tellen (veel) meer mannen dan vrouwen: "Ja, dit heeft effect op het beleid" 

In de kabinetten van de huidige federale regering zitten 299 mannen, tegenover 197 vrouwen. Dat blijkt uit publieke gegevens over de kabinetsleden. De federale kabinetten tellen op dit moment dus ruim de helft meer mannen dan vrouwen. 

Daarmee is de man-vrouwbalans minder goed dan bij de vorige federale regering: toen waren er nog ruim een kwart meer mannen (417) dan vrouwen (331). De kabinetten zijn anderzijds wel zwaar afgeslankt, en er zijn ook 5 regeringsleden minder in vergelijking met de vorige federale regering.

De man-vrouwverhouding op de Vlaamse kabinetten is zelfs nog slechter. In totaal werken op de kabinetten 150 mannen tegenover 87 vrouwen, blijkt uit de website van de Vlaamse regering. De Vlaamse regering zelf telt dan weer uitzonderlijk veel vrouwelijke ministers.

Eerder was er al verontwaardiging over de samenstelling van de federale regering, met 4  vrouwen op 15 regeringsleden en geen enkele vrouwelijke vice-premier. De kabinetten doen het licht beter, maar blijven erg ongelijk samengesteld. 

Kabinetten zijn de 'cockpit' van het beleid van een minister. Kabinetsleden adviseren de minister rechtstreeks, de wetten en decreten worden er geschreven en het beleid uit het regeerakkoord wordt er in detail uitgewerkt.

"Dit is een onderbelicht onderwerp in wetenschappelijk onderzoek, terwijl die kabinetten een grote rol spelen in het beleid", zegt Robin Devroe, postdoctoraal onderzoeker politieke wetenschappen aan de VUB.

"Onderzoek toont dat het geslacht van een persoon mee zal bepalen welke klemtonen worden gelegd. Dit kan dus effect hebben op het uiteindelijke beleid", zegt ze.

"Maar natuurlijk mogen we het niet zo simpel voorstellen", waarschuwt de onderzoeker. "Het is niet omdat een kabinet grotendeels uit mannen bestaat, dat er geen aandacht is voor de belangen van vrouwen. En mensen zijn natuurlijk ook meer dan hun geslacht."

"Telt een kabinet jonge en oude mensen, mensen uit verschillende opleidingen, mensen met en zonder een migratieachtergrond? Als je bijvoorbeeld naar de namen van de kabinetsleden kijkt, lijken de kabinetten op dat vlak toch ook heel homogeen."

"Veel hangt af van de expertise die op zo'n kabinet aanwezig is", vult Karen Celis aan. Zij is professor politieke wetenschappen aan de VUB. "Denk aan discussies over de pensioenhervorming, of abortus. Net op die thema's kan de impact van maatregelen groter zijn voor vrouwen als er geen correctie gebeurt."

"Over de samenstelling van de kabinetten zijn eigenlijk geen regels", legt Devroe uit. "Dat in tegenstelling tot de raden van bestuur van beursgenoteerde bedrijven: daar mogen maximaal 2 op de 3 bestuurders hetzelfde geslacht hebben. In de politiek hangt het af van de individuele keuze van de minister."

Er zijn dan ook grote verschillen tussen de kabinetten. De kabinetten van de 4 vrouwelijke leden van de federale regering zijn zo goed als in balans. Daarnaast zijn er federaal 5 kabinetten waar er dubbel zo veel mannen als vrouwen werken, daar staat telkens een mannelijke minister aan het hoofd. 

Federaal scoren de N-VA-kabinetten gemiddeld minder goed dan die van andere partijen. Op Vlaams niveau is dat vooral het geval bij de CD&V-kabinetten. Daar scoort het kabinet van de minister van Landbouw Jo Brouns (CD&V) het slechtste. 21 procent van de kabinetsleden is vrouw: 5 op een totaal van 24. 

"We erkennen dat dit een uitdaging is", klinkt het bij het kabinet-Brouns. "Als CD&V-kabinet hechten we hier veel waarde aan en hebben we de ambitie om dit in de toekomst beter te doen."

Het kabinet-Defensie onder Theo Francken (N-VA) telt 7 vrouwen op een totaal van 30. Bij dat thema lijkt het notoir moeilijk om vrouwen te werven voor het kabinet: ook het kabinet van Ludivine Dedonder (PS) was bijna even onevenwichtig samengesteld. Defensie en landbouw, typische mannenthema’s? 

"'Harde' thema’s zoals defensie, financiën en begroting: daar zijn vaak meer mannen aanwezig”, weet Devroe. “Dat zie je ook bijvoorbeeld aan de thematische commissies in het parlement, en wordt hier bevestigd op de kabinetten.” 

Ook het kabinet van de minister van Gelijke Kansen Rob Beenders (Vooruit) doet het niet beter dan het gemiddelde. De minister benadrukt dat binnen zijn beleidscel (het kabinet zonder het secretariaat) wél 7 vrouwen en 10 mannen werken.

De minister "heeft het voortouw genomen om een sterk en divers kabinet samen te stellen", zegt het kabinet, met diverse profielen op het vlak van migratieachtergrond en geaardheid. Het Gelijke Kansen-kabinet wordt ook geleid door een vrouw. 

“Het is inderdaad belangrijk om ook naar de functies binnen de kabinetten te kijken. Daar gaan beleidsgerelateerde en raadgevende functies vaker naar mannen, terwijl ondersteunende functies zoals het onthaal en het secretariaat vaker naar vrouwen gaan”, zegt Devroe. 

Wanneer we de samenstelling van de kabinetten en de secretariaten van die kabinetten uitsplitsen, lijkt dat niet 1 op 1 te kloppen. Ook op secretariaten werken meer mannen dan vrouwen.

Maar kijken we naar de topfuncties binnen de kabinetten, dan wordt die stelling wel bevestigd: de federale regering telt 4 vrouwelijke kabinetscheffen op een totaal van 21. Op het Vlaamse niveau worden 3 kabinetten geleid door vrouwen, op een totaal van 14. 

Het Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen reageert bezorgd op de cijfers. "Deze regering heeft grote hervormingsplannen rond bijvoorbeeld pensioenen en de arbeidsmarkt. Het risico is dat je als groep mannen onvoldoende op de hoogte bent van de specifieke uitdagingen die vrouwen in die thema's tegenkomen", zegt directeur Liesbet Stevens.

Daarom roept Stevens de kabinetten op om specifiek informatie te verzamelen over de impact die de hervormingen op mannen en vrouwen hebben. "Je moet minstens proberen je bewust te worden van die blinde vlekken, zodat de genderongelijkheid in de samenleving niet nog groter wordt."