Op een luchtmachtbasis in Arizona, in de Verenigde Staten, leren zo'n 50 Belgische militairen werken met de nieuwe F-35-gevechtsvliegtuigen die de overheid in 2018 heeft aangekocht. De eerste piloten zijn al volledig omgeschoold tot F-35-piloot, een opleiding die ongeveer een half jaar duurt. "We leiden onze piloten hier op omdat de zon elke dag schijnt en omdat we veel plaats hebben", vertelt militair Loïc Van Himst aan VRT NWS.
VRT NWS in spoor van Belgische piloten die in Arizona leren vliegen met F-35-gevechtsvliegtuigen: "Elke dag zon"
De zon schijnt boven Luke Airbase, een militaire vliegbasis in Arizona die voornamelijk wordt gebruikt voor de training van F-35 en F-16-gevechtspiloten. Met gemiddeld 300 zonnige dagen per jaar is dat geen uitzondering in Arizona. De omstandigheden zijn er uitermate geschikt voor de opleiding tot F-35-piloot, omdat het droge weer en het grote aantal zonnige dagen zorgen voor consistente vliegcondities en weinig geannuleerde trainingsvluchten.
Delegaties van ongeveer 20 landen, waaronder ook ons land, leren er op dit moment werken met de F-35-gevechtsvliegtuigen. Piloten leren er vliegen met de nieuwe toestellen, maar technici krijgen er ook de kneepjes van het vak mee om de toestellen te onderhouden en te herstellen.
"De nieuwe F-35 is een alleskunner", zegt VRT NWS-defensiespecialist Jens Franssen vanop Luke Airbase
Geavanceerde toestellen
Twee van de 6 Belgische F-16-piloten zijn intussen volledig omgeschoold tot F-35-piloten, een opleiding die ongeveer 6 maanden duurt. Zij worden nu verder omgeschoold tot instructeur. Majoor-vlieger Nicolas Verbraken is 1 van die piloten. Hij is enthousiast over zijn omschakeling naar F-35-piloot.
De overstap naar de F-35 verloopt vlot voor piloten die al ervaring op de F-16 hebben, benadrukt hij. "Het vliegtuig komt van dezelfde fabrikant (Lockheed Martin, red) dus veel gebruiksconcepten zijn in de cockpit overgenomen. De piloot kan zich concentreren op de nieuwe mogelijkheden en capaciteiten die het vliegtuig met zich meebrengt", zei hij.
Voor de technici in opleiding is het wel even wennen, want dankzij de technologische mogelijkheden is het onderhoud van de F-35 er een stuk eenvoudiger op geworden.
"Het is helemaal anders dan bij een F-16 (de voorganger van de F-35, red.)", vertelt Loïc Van Himst. Hij is verantwoordelijk voor het onderhoud van de vloot. "Na elke vlucht hebben we toegang tot de data van duizenden parameters. Op basis daarvan doet de boordcomputer aanbevelingen voor herstellingen. Wat vroeger dagen duurde, lossen we nu in enkele uren op."
De F-35: het beste toestel ter wereld?
Het toestel is een van de meest geavanceerde gevechtsvliegtuigen ter wereld, en een van de enige toestellen van de 5e generatie (een categorie van moderne straaljagers). Geen enkel Europees toestel komt nog maar in de buurt van wat een F-35 kan.
De F-35 is ontworpen om vrijwel onzichtbaar te zijn voor radar dankzij zijn aerodynamische vorm en radarabsorberende verflaag. Dit geeft het een groot voordeel in moderne oorlogsvoering, vooral tegen geavanceerde luchtafweersystemen zoals de Russische S-400. Het vliegtuig heeft ook geavanceerde elektronische oorlogsvoering (EW)-capaciteiten, inclusief elektronische afweer.
Binnenkort zullen ook andere piloten zich aan het opleidingsprogramma kunnen wagen. "Met mondjesmaat komen nu piloten binnen, en geleidelijk aan zullen we die aantallen opbouwen", zegt kolonel-vlieger Roeland Van Thienen, directeur van het F-35-programma van de Belgische luchtmacht.
"Ze keren daarna terug naar België waar ze zullen vliegen met de F-35's die tegen dan ook in ons land zullen zijn", zegt hij. In de herfst van dit jaar zullen de eerste F-35's, die door de overheid besteld werden in 2018, normaal gezien aankomen op de basis van Florennes in België.
'Killswitch' in het Witte Huis?
De recente spanningen tussen Europa en het Witte Huis doen vragen rijzen over de keuze voor de F-35, een Amerikaans toestel. Bestaat er zoiets als een killswitch, een knop waardoor de F-35's voor ons onbruikbaar worden?
"Neen", benadrukt Van Thienen. Eerder had ook al de Belgische minister van Defensie Theo Francken bevestigd dat zoiets niet bestaat. "We kunnen de F-35 naar eigen goeddunken inzetten. We mogen niet vergeten dat dit geen puur Amerikaans programma is, maar een multinationaal programma. Alle partners die de F-35 gebruiken, doen dat onafhankelijk van elkaar."
Van Thienen verdedigt ook het hoge kostenplaatje van de F-35's. "Het is de meest kostenefficiënte optie", zegt hij. "In 2018 (toen de regering besliste de F-35 te kopen als vervanger voor de verouderende F-16’s, red) hebben we een analyse gemaakt van de verschillende opties”, zei hij. “Als we de ‘total cost of ownership’ van de F-35 vergelijken met de andere opties, konden we vaststellen dat de F-35 de goedkoopste optie was."
Nucleaire paraplu
"Dat deze toestellen Amerikaanse kernwapens kunnen dragen is uiterst belangrijk", zegt defensie-expert van VRT NWS Jens Franssen. Op de Belgische militaire basis van Kleine-Brogel liggen naar verluidt Amerikaanse kernwapens opgeslagen. "Zo dragen de F-35's, net als hun voorgangers, weer bij tot de afschrikking met kernwapens. En dat is de sokkel van de NAVO-afschrikkingsmacht", aldus Franssen.
"De F-35's zijn één van de militaire capaciteiten waarvoor de NAVO-lidstaten echt naar ons land kijken, net omdat België mee die Amerikaanse nucleaire paraplu boven Europa draagt", aldus Franssen.
"Ik wilde een interview met een Amerikaanse generaal hier in Luke, maar net voor vertrek werd dat interview afgezegd. Off the record zitten de Amerikaanse militairen hier erg verveeld met de grillige koers van president Trump. Dit is niet wat strookt met die meer dan 75 jaar nauwe samenwerking, hoor je hier", aldus Franssen.
Regionaal nieuws uit Limburg
Gepubliceerd:
