"Ik zit op mijn breekpunt", dat vertelt de Zweeds-Iraanse professor Ahmadreza Djalali in een nieuwe audioboodschap. Morgen is het precies 9 jaar geleden dat Djalali werd opgepakt in Iran. Sindsdien zit hij opgesloten in de beruchte Evin-gevangenis in de hoofdstad Teheran. Hij riskeert er geëxecuteerd te worden. Djalali roept de EU en de Zweedse overheid op om meer te doen voor zijn vrijlating.
Nieuwe noodkreet van VUB-gastprofessor Djalali vanuit Iraanse gevangenis: “Europese beleidsmakers zullen mee verantwoordelijk zijn voor mijn dood”
“9 jaren zijn nu voorbij sinds mijn opsluiting in de Evin-gevangenis”, zo begint de audioboodschap van Ahmadreza Djalali. Hij beschrijft hoe de onmenselijke omstandigheden die hij in de gevangenis meemaakt hebben geleid tot tal van ziekten zoals hartfalen, galstenen en ernstig gewichtsverlies. Ik zit werkelijk op mijn breekpunt, zegt Djalali.
Hij roept de Europese Unie en de Zweedse overheid op om meer te doen voor zijn vrijlating. “Anders sterf ik hier, ofwel door executie ofwel door ziekte.”
Audiofragment van Djalali uit de gevangenis in Iran
Wie is Ahmadreza Djalali?
Ahmadreza Djalali werkte als dokter in de rampengeneeskunde. Jarenlang deed hij onderzoek in het Karolinska Instituut in Stockholm. Maar hij werkte ook als gastdocent aan de Vrije Universiteit Brussel en was verbonden aan een onderzoeksgroep aan de Italiaanse UPO-universiteit in Novara.
Tijdens een lezingentoer door Iran werd hij op 25 april 2016 gearresteerd in Teheran. De Iraanse overheid beschuldigde hem van spionage voor Israël. Na een schijnproces werd de prof veroordeeld tot de doodstraf. Dat stootte op felle kritiek wereldwijd, ook vanuit de Europese Unie en de Verenigde Naties.
Misgelopen gevangenenruil
Djalali voelt zich gediscrimineerd door de Zweedse en Belgische regering. Hij zegt in de audioboodschap meermaals gebruikt te zijn als onderhandelingsmiddel bij potentiële gevangenisruilen.
Djalali en iedereen rond hem had gehoopt dat hij geruild zou worden met de in België veroordeelde Iraanse terrorist Assadollah Assadi. Die was veroordeeld tot 20 jaar gevangenisstraf voor het plannen van een aanslag die gericht was tegen Iraanse oppositieleden in Parijs.
Maar Assadi werd niet geruild voor Djalali – die door zijn werk voor de VUB een duidelijke band heeft met België – maar wel voor Olivier Vandecasteele, de Belgische NGO-medewerker die 456 dagen lang onterecht vastzat in een Iraanse cel. Vandecasteele kwam op 26 mei 2023 met de ruil vrij.
Ook wanneer Iran en Zweden vorig jaar een deal sloten rond een gevangenenruil werd Djalali niet ingezet. Iran heeft de EU-diplomaat Johan Floderus en de Zweed Saeed Azizi laten gaan in ruil voor de vrijlating van de Iraniër Hamid Nouri. De voormalige gevangenisbeambte werd eind vorig jaar in Stockholm tot levenslang veroordeeld voor zijn rol bij executies en martelingen van dissidenten in Iraanse gevangenissen in 1988.
Djalali laat een duidelijke boodschap na in zijn audiofragment. “Een einde aan mijn martelingen vereist een daadwerkelijke en gezamenlijke actie van de Europese Unie en de Zweedse overheid. Anders zullen deze overheden mee verantwoordelijk zijn voor mijn dood.”
Audiofragment van Djalali uit de gevangenis in Iran
Herdenking voor Iraanse ambassade
Vandaag vond er een herdenking plaats voor de Iraanse ambassade in Brussel om opnieuw aandacht te vragen voor het lot van Djalali.
De herdenking wordt georganiseerd door Amnesty International. De organisatie strijdt al jaren voor de vrijlating van Djajali. Er lijkt geen einde te komen aan deze nachtmerrie voor Dr. Djalali en zijn familie”, zegt Wies De Graeve, directeur van Amnesty International Vlaanderen. “Negen jaar al blijft dit onrecht duren. Hij riskeert elke dag geëxecuteerd te worden. Hij krijgt ook niet de nodige medische zorg."
Oook Vida Mehrannia, de echtgenote van Djalali, was aanwezig. In een gesprek met VRT NWS zegt ze wanhopig te zijn. “Elke dag ben ik bang voor de telefoon waar iemand mij zegt dat ze hem geëxecuteerd hebben. Hoeveel jaren ben ik al aan het vechten voor deze zaak?”. Ook zij vindt dat Zweden meer kan doen. Tegelijk doet ze een oproep tot samenwerking tussen de Europese landen. Het is volgens Mehrannia een moment om als een eengemaakt Europa een vuist te maken tegen de Iraanse politiek en onderdrukking.
Vida Mehrannia, echtgenote van Djalali: "Onze zoon gelooft niet meer dat zijn vader thuiskomt"
"Ik geloof in de macht van de Europese Unie", reageert Mehrannia ook in De Afspraak. "Maar dan mag het niet blijven bij mooie praatjes. Hij moet geholpen worden voor het te laat is."
"Het is echt niet normaal dat een onschuldige man zo lang in de gevangenis kan zitten." Aan zijn onschuld twijfelt ze niet. "Als Iran bewijs zou hebben, zouden we het al gezien hebben. Hij werd onder druk gezet om te bekennen, zijn familie werd bedreigd."
De zoon en dochter van Djalali en Mehrannia zijn intussen respectievelijk 13 en 21 jaar oud. "Onze zoon was 4 toen Ahmadreza werd opgepakt. Ik heb hem lang niet kunnen uitleggen waar zijn vader was, al vroeg hij dat heel de tijd. Enkele jaren geleden las hij erover in de pers. Dat was een heel moeilijke periode."
"Onze zoon is zijn hoop verloren. Hij gelooft niet meer dat zijn vader terugkomt. Maar ik wel. Hij leeft nog. Zolang hij hoop heeft, heb ik hoop. Ik moet vechten voor hem en onze kinderen."
