Jeugdrechter in Gent geeft mededader van zware steekpartij slechts berisping "omdat straffen toch niet worden uitgevoerd"

Even terug naar september 2021. Een man van 21 uit Aalst trekt samen met enkele vrienden naar een feestje in Ledeberg, in Gent. Daar worden ze opgewacht door een Gentse bende, gewapend met wapenstokken, boksijzers en messen. Het slachtoffer wordt geslagen en geschopt en krijgt uiteindelijk ook drie messteken. 

Wat het motief voor de ruzie precies was, is nooit helemaal duidelijk geworden. Feit is wel dat het de bedoeling was om een drillrap uit te voeren. Dat is een fenomeen dat overgewaaid is uit de Verenigde Staten, waarbij jongeren in video's uitpakken met extreem geweld. "Ze waanden zich in een gangsterfilm", zo omschrijft het vonnis het. 

Verschillende meerderjarige daders werden intussen al veroordeeld voor de correctionele rechtbank - en zelfs de beroepsprocedure is al afgelopen. Maar een van de verdachten was op het moment van de feiten 17 en moest dus voor de jeugdrechter komen. Die zaak sleepte een pak langer aan en werd pas vorige week maandag uitgesproken. Dat schrijft Het Laatste Nieuws en dat wordt bevestigd aan VRT NWS. 

Dat vonnis is op z'n minst opvallend te noemen. Hoewel zijn aandeel in de feiten bewezen is, krijgt de dader enkel een berisping. Dat is de laagst mogelijke straf. Het openbaar ministerie had nochtans gevraagd om hem in eerste instantie een gemeenschapsdienst van 220 uur op te leggen, of een plaatsing in een instelling voor drie maanden. 

De rechtbank erkent dat de berisping "totaal niet in verhouding is met de feiten". 

Waarom dan toch die straf? "Door het huidige beleid van toebedeling van plaatsen in de gemeenschapsinstellingen", klinkt het. "De ervaring leert dat voor een meerderjarige kan instromen in een gemeenschapsinstelling al zodanig veel tijd is verstreken, dat het op den duur toch niet meer wordt uitgevoerd zodat de feiten de facto straffeloos blijven. Hetzelfde geldt voor de vervangende maatregel als de gemeenschapsdienst niet of maar deels wordt uitgevoerd."

Het komt erop neer dat er volgens de rechter nu al te weinig plaatsen zijn in de jeugdinstellingen, dus een meerderjarige daar nog een plaats geven is een zo goed als onbegonnen taak. Een gemeenschapsdienst (een soort werkstraf) zou wel een optie zijn, maar stel dat hij zich daar niet aan houdt, zou hij - jawel - naar een instelling moeten. Waar dus geen plaats is. De jeugdrechter oordeelt dus dat dat weinig zin heeft en geeft hem de mildste straf: een berisping. 

Letterlijk eindigt het vonnis met: "De man profiteert van het gebrek aan middelen en plaatsen in de bijzondere jeugdzorg en zijn huidige leeftijd."

Het parket gaat wel in beroep tegen de uitspraak.

Lennert Dierickx, de advocaat van het slachtoffer blijft achter met een "dubbel gevoel": "Juridisch vertaald zegt dit vonnis: we keuren het af, we vermanen je tot beter gedrag en daarmee is de kous af. De rechter geeft naar mijn gevoel een noodkreet, dat de straffen in de praktijk toch niet worden uitgevoerd. Naar het slachtoffer en de dader is dit een duidelijk signaal, maar wel een verkeerd signaal. Het is moeilijk om te begrijpen."

Zijn cliënt is door het oog van de naald gekropen, vertelt hij. "Hij is getekend voor het leven. Hij heeft littekens, stond voor een lange revalidatie, heeft zijn studies moeten beëindigen, hij was een getalenteerde voetballer maar moest stoppen..."

"Voor hem is dit bijzonder hard aangekomen. Hij heeft vier jaar moeten wachten op dit vonnis, en dan is de uitkomst louter en alleen een berisping. Er blijft niet veel meer over voor hem he? De dader ontkent, heeft niet de moed gehad om te duiden wat hem ertoe gebracht heeft om dit te doen en krijgt nu een berisping, enkel en alleen omdat het systeem faalt."

Dierickx hoopt "dat de politiek dit signaal opvangt": "De strafuitvoering is een gigantisch probleem in België. Als het nu al zover gaat dat strafrechters geen straffen meer opleggen, omdat ze in de praktijk niet meer uitgevoerd worden, dan zijn we ver van huis."

De advocate van de dader, Charlotte Demaître, reageert heel kort dat ze nog bekijken of ze in beroep gaan. "Mijn cliënt ontkent alle feiten." Ze benadrukt dat de zaak over de schadevergoeding voor het slachtoffer ook nog niet afgerond is. 

Ook het Agentschap Opgroeien heeft kort gereageerd: "De feiten dateren van 2021. Op dat moment was het wettelijk vastgelegd dat je als minderjarige maximaal tot 20 jaar kon worden geplaatst in een gemeenschapsinstelling. De rechter kon de man dus niet plaatsen in een gemeenschapsinstelling omdat hij intussen al 21 jaar werd. Een gemeenschapsdienst kon de jeugdrechter wel nog opleggen."

Intussen is er een nieuw decreet over jeugddelinquentie, dat trad op 1 maart 2023 in voege. "Sinds het nieuwe decreet is het mogelijk om jongeren tot de leeftijd van 25 jaar in een gemeenschapsinstelling te plaatsen. Daarbij moeten jongeren feiten gepleegd hebben als minderjarige én moeten die feiten gepleegd zijn na het in voege treden van het nieuwe jeugddelinquentiedecreet."

Volgens het Agentschap Opgroeien klopt het dus niet wat de rechter schrijft, ze kon hem niet plaatsen met de wetgeving die toen van kracht was. Het Agentschap benadrukt daarnaast dat er wel plaats zou geweest zijn om hem te plaatsen - mocht het dus al gekund hebben.