"Tegendraads, geniaal en waanzinnig": hoe de Amerikaanse rapper Tyler, The Creator de wereld (en het Sportpaleis) verovert

4,7 miljoen verkochte albums wereldwijd. 21 miljard streams op Spotify. 2 Grammy Awards. De cijfers liegen er niet om: 13 jaar na zijn debuut en 8 albums later is de Amerikaanse rapper Tyler, The Creator (34) groter dan ooit.

En daar zal zijn laatste album, 'Chromakopia', nog wel een schepje bovenop doen. Het album, dat uitkwam in oktober en zijn grootste commerciële succes is tot nu toe, debuteerde op nummer 1 in de Amerikaanse Billboard 200. Maar ook in de rest van de wereld wordt 'Chromakopia' gesmaakt.

Dat wordt niet alleen geïllustreerd door de hitlijsten, maar ook door een bijzonder geanticipeerde wereldtournee. Next stop: een uitverkocht Sportpaleis in Antwerpen.

"Nochtans is hij niet de toegankelijkste artiest", zegt Bert Van Steenberghe, presentator bij Studio Brussel en gigafan van Tyler, The Creator. "Dit succes is dus echt maf. Maar ook dubbel en dik verdiend."

"Hij brengt altijd iets nieuws", steekt Van Steenberghe van wal. "Hij schrijft en produceert alles zelf trouwens. En geen enkel album lijkt op het vorige."

Tyler, The Creator - echte naam Tyler Gregory Okonma -  is een meester in het jongleren met verschillende muziekgenres. "Mensen noemen hem een rapper, maar zijn muziek is eigenlijk zoveel meer. Dat gaat van r&b over jazz tot punk. Hij houdt zich niet vast aan een genre. Zijn muziek is geniaal en gelaagd, zowel muzikaal als tekstueel. Je hebt vaak ook meerdere luisterbeurten van zijn albums, zeker van 'Chromakopia', nodig om alles te horen en te ervaren."

"Het belooft een muzikaal en visueel spektakel te worden, vol creatieve verrassingen van een artiest die zich niet in een hokje laat stoppen", staat te lezen op de website van het Sportpaleis.

"Minder verwacht ik niet", zegt Van Steenberghe. "Zijn shows zijn waanzinnig. Ik heb hem tijdens zijn vorige tournee gezien in Nederland. Dat optreden staat in mijn top 5 beste optredens ooit."

"Zijn optredens zijn echt een ervaring. Tyler creëert altijd een hele identiteit en wereld rond zijn albums. Hij maakt gebruik van visuele en thematische elementen die zijn muziek en optredens versterken. Bij 'Chromakopia' staan bijvoorbeeld containers centraal. Op het podium staat dan effectief een container waarop hij zingt. Op de promofoto's van hetzelfde album draagt hij een masker en is zijn haar in 2 punten gesteild. Zo zal hij ook op dat podium staan."

En dat masker heeft hij niet zomaar aan. Het staat symbool voor het masker dat mensen opzetten naar de buitenwereld toe, legt hij zelf uit. In het nummer 'Take Your Mask Off' gaat hij nog dieper in op hoe mensen hun ware zelf verbergen en hoe schadelijk dat kan zijn.

"I hope you find yourself. And I hope you take your mask off", moedigt hij zijn luisteraars aan. Hij voegt daarbij daad bij het woord en zet zijn eigen masker af. Een symbolisch moment dat de openhartigheid illustreert die de rapper door het hele album heen toont.

"'Chromakopia' is zijn persoonlijkste en eerlijkste album tot nu toe", zegt Van Steenberghe. "Geen enkel aspect in zijn leven is daarbij taboe." In 'Noid' beschrijft hij bijvoorbeeld de paranoia die hij voelt sinds zijn succes ("Someone's keeping watch. I feel them on my shoulder.")

In 'Hey Jane' praat hij over een open relatie die eindigde in een ongewenste zwangerschap. "Het nummer schept een beeld van de gesprekken die hij erover heeft gehad, inclusief twijfels die hij heeft over het vaderschap", zegt Van Steenberghe. ("Never had no scare in my life ’til now. Ain’t in no space to raise a goddamn child.")

"En een van zijn populairste nummers, 'Like him', gaat over zijn vader die hem heeft verlaten voor zijn geboorte. Het nummer gaat over zijn zoektocht naar zichzelf en wat het gebrek van een vaderfiguur heeft betekend. Hij gaat in het nummer zelf in gesprek met zijn moeder, die je zelf ook dingen hoort zeggen." ("Mama, I'm chasin' a ghost. I don't know where he is.")

"Een heel straffe artiest dus", zegt Van Steenberghe. "Alles wat hij doet, doet hij uit een soort bewijsdrang. Om te tonen aan de mensen die niet in hem geloven dat hij wél getalenteerd is, een soort fuck you eigenlijk. Hij doet en zegt echt wat hij wil."

Door die onverschrokken houding is Tyler, The Creator dan ook weer vaak in controverses beland. "Vroeger meer dan nu wilde hij actief provoceren en choqueren met zijn teksten", zegt Van Steenberghe.

Niets was te veel. Hij zocht geregeld de grenzen op en overschreed ze zonder blikken of blozen. (Zie: "Rape a pregnant bitch and tell my friends I had a threesome.") Zijn teksten werden zo aanstootgevend gevonden dat hij uiteindelijk zelfs werd verbannen uit het Verenigd Koninkrijk.

Theresa May, toen nog minister van Binnenlandse Zaken, gebruikte in 2015 de anti-terrorismewetgeving om Tyler de toegang tot het VK te ontzeggen. De verheerlijking van geweld, homofobie, vrouwenhaat en racisme kon niet door de beugel, klonk het. "Belachelijk", vond Tyler, The Creator. Hij was ervan overtuigd dat zijn huidskleur er meer mee te maken had dan zijn teksten. "Andere mensen die veel ergere dingen hebben gedaan, mogen het land wel nog binnen." Maar de ban ging alsnog in. De rapper moest 4 optredens annuleren.

De ban werd uiteindelijk opgeheven in 2019. Dat viel samen met een gepland optreden in Londen ter promotie van zijn album 'Igor'. Een jaar later bleek Tyler, The Creator de situatie nog niet volledig verteerd te hebben toen hij tijdens de Brit Awards in 2020 sarcastisch Theresa May bedankte voor de verbanning. "En ook dat trok dan weer veel aandacht", zegt Van Steenberghe.

"Intussen zijn hij en zijn teksten een pak minder hard en choquerend dan vroeger", zegt Van Steenberghe. "Nog steeds kunnen zijn lyrics dubieus zijn, maar ze vertrekken niet meer vanuit een bewuste tegendraadsheid. Maar een ding is zeker: zijn muziek trekt heel wat mensen aan, zowel millennials als gen Z'ers. En die zijn, net als ik, heel trouw."