Wie is Jerome Powell, voorzitter van de Amerikaanse centrale bank en een "grote loser" volgens Trump? 

“Ik ben ervan overtuigd dat de Federal Reserve met een verstandige stuurman als Jay, de komende jaren het bestuur krijgt dat het nodig heeft.” Zo klonk de Amerikaanse president Donald Trump nog in november 2017. 

Hij nomineerde toen Jerome Powell als nieuwe voorzitter van de Amerikaanse centrale bank, de Federal Reserve of kortweg 'Fed'. Het ging er dus vriendschappelijk aan toe, in de Rozentuin van het Witte Huis. Trump gebruikte zelfs Powells bijnaam, 'Jay'. 

Maar die steun van Trump voor Powell is sindsdien snel en steil gekelderd, met een dieptepunt de laatste dagen. Vrijdag postte de Amerikaanse president nog op sociale media dat "Powells ontslag niet snel genoeg kan komen". 

Gisteren noemde Trump de voorzitter “Mr. Te Laat, een enorme loser”. De centrale bank zou te lang treuzelen met het verlagen van de Amerikaanse rentes. En dat vertraagt de Amerikaanse economie, vreest Trump. Hoe is het zo ver gekomen?

Powells voorzitterschap was van in het begin op verschillende vlakken bijzonder. Zo was het uitzonderlijk dat Trump niet gewoon het voorzitterschap verderzette van Janet Yellen, de voorganger van Powell en de eerste vrouw op de post. Wellicht speelde haar partijkleur als Democrate - Powell is een gematigde Republikein - mee in die beslissing.

Daarnaast is Powell geen econoom van opleiding. Hij behaalde in 1975 een bachelor in politieke wetenschap aan de Princeton University en studeerde daarna rechten aan de Georgetown University. Toch twijfelde niemand aan Powells capaciteiten, door zijn indrukwekkende cv. 

Powell werkte begin jaren 80 als advocaat in New York City, maar stapte na een aantal jaar over naar de banksector, bij investeringsbank Dillon. Na 3 jaar bij het Amerikaanse ministerie van Financiën keerde hij ook terug naar de wereld van investeringsbanken, bij Carlyle Group. 

Barack Obama nomineerde hem in 2012 voor de 7-koppige Board of Governors van de Federal Reserve, het hoogste bestuursorgaan binnen de centrale bank, een ideale springplank naar het voorzitterschap. Toen hij die post kreeg in 2018, zou hij de rijkste voorzitter geweest zijn sinds 1940, met een vermogen van tientallen miljoenen. 

De kritiek van Trump voor Powell is niet nieuw. De voorzitter van de centrale bank heeft er sinds de start van zijn mandaat dan ook een economische rollercoaster opzitten. Dat leek nochtans niet het geval, toen Powell de rol aannam in februari 2018. 

De Amerikaanse centrale bank zette toen simpelweg het beleid verder van Powells voorganger Yellen, en verhoogde stelselmatig de rentevoeten. Die stonden nog extreem laag - op praktisch 0 procent - sinds de economische crisis in 2008. 

Met lage rentevoeten wakkert de Fed de economie aan: lenen wordt goedkoper. Maar dat brengt ook het risico op inflatie mee, prijsstijgingen dus, en daarom verhoogde de centrale bank stap voor stap opnieuw de rentevoeten. 

Tot de coronacrisis in 2020 de economie opnieuw de dieperik in duwt. De Fed grijpt snel en hard in en verlaagt de rentes opnieuw, om de economie extra zuurstof te geven. The New York Times noemt Powell een jaar later “Washingtons meest geliefde man” door de “snelle en volgehouden actie van de Fed”. 

Dat beleid moet weer helemaal op de schop in Powells tweede termijn. Nadat Joe Biden het voorzitterschap van Powell had verlengd, piekt de inflatie in de VS, net als bij ons. Er zit niets anders op dan de rentevoeten opnieuw te verhogen. En dat doet de centrale bank maar liefst 10 keer in 15 maanden. 

De Fed was deze zomer nog maar net begonnen met het verlagen van die hoge rentes, toen Trump begin deze maand zijn tarievenoorlog startte. En met de dalende beurskoersen die de handelsoorlog teweegbrengt op Wall Street, zakt ook het sentiment tussen Trump en Powell verder weg. 

Powell zei vorige week in een speech dat de importtarieven ervoor kunnen zorgen dat “de werkloosheidsgraad toeneemt, terwijl de economie vertraagt” en kan zorgen voor bijkomende prijsstijgingen. Dat scenario van 'inflatie' gecombineerd met 'stagnatie' van de economie wordt ook wel 'stagflatie' genoemd.

Trump wil dat de centrale bank de rentes verder verlaagt om zo de Amerikaanse economie te laten aantrekken, maar Powell blijft de onafhankelijkheid van de Fed verdedigen. Reden genoeg voor de Amerikaanse president om een nieuw offensief tegen Powell te starten, die hij nu aanspreekt met de bijnaam “Mr. Te Laat”. 

Volgens The Wall Street Journal zou de president al maanden bezig zijn met een plan om Powell af te zetten. Powell zelf heeft al aangegeven dat zo’n afzetting “niet toegelaten is volgens de wet” . Komt het effectief zo ver, dan zal het Hooggerechtshof in de VS zich wellicht moeten buigen over de zaak.

Hoe serieus Trump zijn dreigementen meent, is niet helemaal duidelijk. Normaal eindigt het mandaat van Powell in mei 2026.