Vernietigend jaarverslag voor gevangenis Gent: ondraaglijke stank in afzonderingscel, grondslapers naast het toilet

Uit het jaarverslag van de Commissie van Toezicht blijkt dat vooral de aanhoudende overbevolking tot problemen leidt. Gemiddeld zitten er elke week 449 mensen opgesloten, terwijl er plaats is voor 234. 

Alleen al in 2024 kreeg de klachtencommissie te maken met 682 formele klachten en 383 'grieven'. "Cijfers die we nooit eerder zagen", zegt Pierre Lefranc, de voorzitter van de Commissie. 

Een burgemeestersbevel om geen extra gedetineerden toe te laten, had weinig effect. Van half mei tot half juli waren er geen grondslapers. Nadien nam het aantal weer toe tot 51 in december. In cellen bedoeld voor 2 mensen zitten er dus soms 3 mensen, met een matras op de grond. 

De gevangenis heeft 2 gespecialiseerde zorgafdelingen, maar de commissie trof het voorbije jaar 147 personen aan in de afzonderingscellen, 2 op de 3 kampen met een ernstige psychiatrische problematiek.

Er is een structureel tekort aan zorg. "Het aantal geïnterneerden is blijven toenemen tot tegen de 200, terwijl er slechts plaats is voor 54", zegt Lefranc. "Het zorgteam kan de nodige zorg simpelweg niet bieden."

"Sinds eind 2023 is er maar 1 zorgpsychiater in de gevangenis, die nog maar een halve dag per week beschikbaar is. Zelfs als we het zorgteam uitbreiden, is er letterlijk geen ruimte. Hun werklokaal is gewoon te klein."

De leefomstandigheden zijn volgens het jaarverslag op verschillende plaatsen mensonwaardig. Foto’s tonen schimmel in de douches en totaal verwaarloosde isoleercellen.

"Er is geen geld, geen tijd en geen ruimte om de infrastructuur te renoveren", stelt Lefranc. "Met deze overbevolking is er simpelweg geen manier om veilig herstellingen uit te voeren."

In sommige delen van de gevangenis ontbreekt volgens het rapport stromend water. Ook een wastafel in elke cel is niet gegarandeerd.

"Het gebrek aan hygiëne is problematisch. De situatie lijkt op sommige plaatsen eerder op verwaarlozing dan op detentie."

In 2024 vonden er 40 stakingsdagen plaats in de gevangenis van Gent. "Dat is ook ongezien", zegt Lefranc. "Tijdens die dagen wordt het gevangenisleven tot een minimum herleid: geen bezoek, geen werk, en zelfs medische zorg wordt zwaar teruggeschroefd."

Voor de gedetineerden betekent dit dat ze nog meer tijd op cel doorbrengen. "Soms zitten mensen gewoon 23 uur opgesloten zonder enige vorm van begeleiding of afleiding."

De toename aan klachten is een direct gevolg van de overbevolking. Er is voor Lefranc dan ook maar 1 echte oplossing: "Als we het aantal opgesloten mensen terugbrengen tot de echte capaciteit, kunnen ook zorg, activiteiten en re-integratie weer functioneren."

"Dat zijn dus 234 mensen die er maximaal zouden mogen zijn. In theorie is alles aanwezig om het goed te doen, maar dat kan nu dus niet verwezenlijkt worden. Alles is te herleiden tot overbevolking."