"Geen buurtgevoel" en "gefrustreerde, doelloze mensen": wat Koningin Astridplein in Antwerpen hotspot maakt voor vechtpartijen

Het Centraal Station, ZOO Antwerpen en hotel Radisson Blu: het Antwerpse Koningin Astridplein telt tal van drukbezochte plekken die ver buiten de stad bekend zijn. Maar in het midden van het plein loopt het de laatste tijd volledig mis. Op woensdag 16 april vielen bij een zware vechtpartij 4 gewonden, onder wie 1 slachtoffer dat een tijdlang in levensgevaar was. Het waren vooral messen en stokken die toen schade aanrichtten.

Op paasmaandag vielen 4 gewonden bij een steekincident waarbij volgens ooggetuigen een man met een machete slachtoffers verwondde in hun schouder en benen. 

"Het is niet elke keer zo erg als gisteren, maar gevechten zijn hier wel dagelijkse kost", zegt Shari terwijl ze een klant op het caféterras een koffie met mini-croissant brengt. "Sommige klanten schrikken dan, maar ik kijk daar zelf niet meer van op. Het gebeurt ook altijd in het midden van het plein, en de tramsporen liggen er nog tussen. Zelf wandel ik nooit op dat middelste gedeelte."

Ook Marc Audenaert, die al 24 jaar een krantenwinkel uitbaat, kijkt er niet meer van op. "Deze betonnen vlakte trekt simpelweg speciale mensen aan. Het gaat vaak om mensen met een andere culturele achtergrond, die niet werken en hier doelloos op het plein leven. Ik zie regelmatig gevechten, soms zijn ze met 10 of 20, nu waren ze blijkbaar zelfs met 80 slaags geraakt."

Maar wat maakt dat vechtersbazen - vermoedelijk jongerenbendes - net het Astridplein uitkiezen en niet 1 van de talloze andere pleinen in Antwerpen? "Dat heeft te maken met de grote anonimiteit hier", meent Marc Huygen, al 15 jaar verantwoordelijk voor de daklozenteams van het Centrum Algemeen Welzijnswerk (CAW). 

"Het is vooral een aankomst- en vertrekplein, met weinig effectieve bewoners. Een buurtgevoel ontbreekt hier en dus blijft de verontwaardiging ter plekke beperkt."

Na 2 zulke zware incidenten zou het volgens Huygen verstandig zijn om in te zetten op het constructief benaderen van de betrokkenen. "Het kan helpen als een toegewijde pleinbegeleider aanwezig is op dit plein. Als dat iemand is die het plein en de problematieken goed kent, kan die persoon met de betrokkenen in gesprek gaan."

"Die vechtpartijen ontstaan niet zomaar. Om ze in de toekomst te vermijden, ga je best op zoek naar de achterliggende oorzaken om die op te lossen. Uiteraard is de aanwezigheid van politie nu ook belangrijk, maar het helpt niet als je alleen maar blust wanneer de boel in vuur en vlam staat."

Volgens het CAW kan de opflakkering van zware incidenten er ook mee te maken hebben dat de jaarlijkse winteropvang sinds 31 maart gestopt is. "Dat zorgt er mogelijk voor dat meer mensen zonder geldig verblijf op straat belanden", besluit Huygen.

De Antwerpse burgemeester Els van Doesburg (N-VA) zegt dat ze het incident van maandagavond ernstig neemt. Daarom kondigt ze los van het gerechtelijk onderzoek ook bestuurlijke maatregelen aan. "De omgeving is door de politie onder verhoogd toezicht geplaatst en de agenten zullen ook systematisch extra identiteitscontroles uitvoeren op en rond het Astridplein."

"We willen weten wie de personen zijn die zich al eens graag mengen in dat soort gevechten. Dat zijn dikwijls mensen die gekend zijn bij onze diensten, al wil ik niet vooruitlopen op het gerechtelijk onderzoek."

Bij de systematische identiteitscontroles mag de politie van het stadsbestuur ook  hinderlijke samenscholingen onmiddellijk opbreken. Die maatregel was ook in april vorig jaar een tijdje van kracht na overlastklachten in de stationsbuurt.

Intussen laat het Antwerpse parket weten dat de 7 personen die na de vechtpartij op paasmaandag opgepakt werden, dinsdag nog voor de onderzoeksrechter verschijnen. Die beslist over hun verdere aanhouding.