Is feesten ouder dan de moderne mens? Volgens een nieuw Brits onderzoek delen chimpansees alcoholisch fruit met elkaar. Het is al langer bekend dat mensapen graag alcohol consumeren, maar nu blijkt dat dit mogelijk ook een sociale functie heeft. Volgens de onderzoekers heeft feestgedruis bij de mens mogelijk diepere evolutionaire wortels dan tot nog toe werd gedacht.
Is een terrasje doen ouder dan de mens? Beelden tonen chimpansees die alcoholisch fruit delen
Pieterjan Huyghebaert
Gepubliceerd:
De mens drinkt al millennialang alcohol. Op een Soemerisch kleitablet van 5.000 jaar geleden is een recept voor bierbrouwen teruggevonden, er zijn scherven bekend van 8.000 jaar oud in Georgië waarop sporen van wijn te vinden zijn en mogelijk gaat onze relatie met alcohol zelfs nog een pak verder terug dan dat.
Alcohol bestaat ook al veel langer dan de mens. Zowat 100 miljoen jaar geleden zijn bloeiende planten begonnen met de productie van suikerhoudende vruchten en nectar die konden fermenteren tot alcohol. En dat gefermenteerde fruit wordt gretig genuttigd door verschillende diersoorten. Van olifanten bijvoorbeeld is bekend dat ze graag alcohol consumeren.
We weten ook dat alcohol delen helpt om sociale banden te vormen en te versterken
Anna Bowland, een van de onderzoekers
Ook mensapen, die nauw verwant zijn aan de mens, snoepen met veel goesting van gefermenteerd fruit. Volgens nieuw onderzoek heeft dat gefermenteerde fruit bij chimpansees mogelijk ook een sociale functie. Net zoals dat het geval is met alcohol bij de mens.
"We weten dat alcohol bij de mens in de hersenen leidt tot een vrijgave van dopamine en endorfine, stoffen die ons gelukkig en gerelaxt laten voelen", zegt Anna Bowland, een van de onderzoekers in een persbericht . "We weten ook dat alcohol delen, ook in tradities zoals feesten, helpt om sociale banden te vormen en te versterken. Nu we weten dat chimpansees alcoholisch fruit eten, is het de vraag of ze daar ook dezelfde sociale voordelen uithalen."
Niet straalbezopen
De onderzoekers hebben met onbemande camera’s beelden kunnen maken van tientallen gelegenheden waarop wilde chimpansees zich in Guinee-Bissau in West-Afrika lieten gaan met gefermenteerd fruit. Het fruit is daarna getest op alcoholhoeveelheden. Het ging om maximaal 0,61 procent per volume. Dat lijkt weinig, maar als je weet dat chimpansees tot 85 procent van hun calorieën uit fruit halen, loopt dat wel aardig op.
Tegelijk is het niet zo dat de apen straalbezopen door de jungle waggelen. Dat zou volgens de onderzoekers hun overlevingskansen aanzienlijk verkleinen. Mogelijk heeft de alcohol een andere impact op hen. De precieze gevolgen van alcohol op chimpansees is daarvoor onvoldoende onderzocht. De onderzoekers gaan ervan uit dat de apen ietwat aangeschoten worden van het fruit.
De apen lijken wel zeer bewust de gefermenteerde stukken fruit te verkiezen. Op onderstaande beelden is te zien hoe 2 vrouwelijke chimpansees bewust een groter stuk fruit negeren om voor een kleiner – maar gefermenteerd – stuk te gaan.
Op andere beelden is dan weer te zien hoe verschillende chimpansees het gefermenteerde stukje agressief proberen te claimen. Al geven ze het daarna wel door aan elkaar en krijgt iedereen op het einde van rit alsnog een (ander) gefermenteerd stuk.
"Chimpansees delen lang niet altijd hun voedsel", legt Kimberley Hockings, een andere deelnemende onderzoeker uit. "Het feit dat ze dit wel doen met gefermenteerd fruit kan dus wel belangrijk zijn. Er is nog meer onderzoek nodig, maar dit gedrag zou de eerste evolutionaire stap kunnen zijn naar echt samen feesten."
De onderzoekers vermoeden dat er mogelijk een gemeenschappelijke voorouder is van zowel de moderne mens als de chimpansee waarbij alcohol delen al een sociale rol had. "Dat zou kunnen betekenen dat menselijke feesttradities veel diepere evolutionaire wortels hebben dan we tot nog toe dachten", besluit Hockings.
Het onderzoek is verschenen in Current Biology .
