"Ik waarschuwde mijn dochter, maar ze vertrok toch": hoe staat het 15 jaar na de olieramp in de Golf van Mexico?

Bij de explosie komen 11 mensen om het leven en er vloeit naar schatting ruim 600 miljoen liter ruwe olie in de oceaan. Het wordt daarmee 1 van de grootste milieurampen ooit in de Verenigde Staten. Honderden kilometers kust, onder meer in de staat Louisiana, raken vervuild en ook in zee en op de zeebodem is de vervuiling groot.

De Amerikaanse regering roept een nationale ramp uit. In 2016 komt een film uit met de naam 'Deepwater Horizon'. Oliegigant BP betaalt miljarden dollar aan schadevergoedingen uit. In 5 Amerikaanse staten zijn achteraf ambitieuze projecten opgestart om de milieuschade te herstellen.

De ramp heeft brede gevolgen. Veel mensen die de smurrie hielpen opruimen en lokale inwoners kregen naderhand gezondheidsproblemen. Zij zeggen dat ze onvoldoende gehoord worden bij het gerecht, en dat ze geen of veel te weinig schadevergoeding kregen. 

Het Amerikaanse persbureau AP sprak bij de 15e verjaardag van de ramp met Tammy Gremillion. Zij viert paaszondag zonder haar dochter. Ze herinnert zich nog hoe ze Jennifer waarschuwde om mee te gaan met een team dat zou meehelpen aan de opruiming van de olie.

"Ik kon haar niet tegenhouden. Ze boden kinderen heel wat geld aan", vertelt Gremillion. "Ze kenden de gevaren niet, en wisten niet hoe ze die jonge mensen moesten beschermen." 

Jennifer stond maandenlang tot aan haar knieën in de olie tijdens de schoonmaak. Uiteindelijk kreeg ze uitslag en hoofdpijn. Ze was ook in aanraking gekomen met Corexit, een chemisch middel dat gebruikt wordt om olie te verdunnen in het water. Het middel is eerder gelinkt aan gezondheidsproblemen. In 2020 stierf Jennifer aan de gevolgen van leukemie, een kanker in het bloed die veroorzaakt kan worden door een te grote blootstelling aan olie. 

Tammy Gremillion is "1.000 procent zeker" dat de kanker van haar dochter veroorzaakt is door de giftige stoffen tijdens de wekenlange schoonmaak. Ze trok naar de rechtbank, hoewel het moeilijk is om de zaak 1 op 1 te bewijzen. Het is maar een van veel rechtszaken die nog lopen. De giftige stoffen in olie kunnen een impact hebben op het brein, de ogen en de ademhaling. 

Volgens AP zijn er zowat 4.800 rechtszaken opgestart wegens gezondheidsproblemen. Slechts enkele zouden niet afgewezen zijn. Slechts in 1 zaak zou er tot nu toe een schikking getroffen zijn. 

BP betaalde 2 jaar na de ramp 67 miljoen dollar uit (59 miljoen euro) aan mensen die deelnamen aan opruimacties en aan lokale kustbewoners. Het ging om gemiddeld 1.300 dollar per persoon, goed voor zowat 80 procent van de groep die een schadevergoeding eiste.

Volgens advocaten van de Downs Lawn Group, die ongeveer 100 slachtoffers vertegenwoordigt, zet BP technische procedures in om de rechtsgang te blokkeren. BP zelf wilde geen commentaar geven. 

Naast het menselijke leed is er ook de impact op natuur en dieren. Volgens de National Oceanic en Atmospheric Administration, de Amerikaanse milieu- en weerorganisatie, stierven tienduizenden zeevogels en zeeschildpadden. Pelikanen die doken naar vis, raakten besmeurd met olie. Oesterbanken stierven af, koraalriffen stierven af door de chemicaliën. De lokale visvangst kreeg klappen. Ook veel dolfijnen stierven. 

In 2020 bleek uit een grotere studie bij ruim 2.500 vissen op enkele honderden locaties dat ze verhoogde concentraties van giftige stoffen in zich hadden die voorkomen in olieproducten, zoals polycyclische aromatische koolwaterstoffen (paks). Er werden veel vissen met afwijkingen aangetroffen. 

Volgens experts is er "grote vooruitgang" gemaakt in het herstellen van habitats en ecosystemen. Er zijn een 300-tal herstelprojecten opgestart voor een totaal van 5,38 miljard dollar, met geld dat BP betaalde. Zo is Queen Bess Island opnieuw een broedplaats voor de bruine pelikaan, een van de symbolen van Louisiana. 

Maar milieugroeperingen durven niet zeggen of de ecosystemen zich ooit helemaal zullen herstellen. Olie die op de oceaanbodem zakt, kan daar decennialang blijven. 

Intussen wil president Donald Trump opnieuw meer inzetten op olieboringen in wat hij intussen de Golf van Amerika is gaan noemen.

De voorbije week nog raakte bekend dat BP een nieuw olieveld heeft ontdekt in de regio. De Britse oliereus zei dat "voorzichtigheid en veiligheid de prioriteit worden". Er is sprake van 40 bronnen. 

Nochtans zou het stoppen van nieuwe boringen niet enkel de milieurisico's voorkomen, maar ook het klimaat ten goede komen. BP heeft onlangs zijn CO2-reductiedoelstellingen volledig laten varen, maar vindt daarin veeleer een bondgenoot dan een tegenstander in president Trump.