Verkeersveiligheidsinstituut VIAS en ondernemersorganisatie VOKA roepen de Vlaamse regering op om werk te maken van een slimme kilometerheffing. Dat systeem, waarmee je betaalt volgens het aantal kilometers dat je rijdt op een bepaalde plaats en tijd, zou wel 3,4 miljard euro extra per jaar kunnen opleveren voor de overheid, aldus een studie waarover De Tijd bericht.
VIAS en VOKA roepen Vlaamse regering op om slimme kilometerheffing in te voeren, nu nieuwe studie positieve effecten aantoont
Giel Bosmans
Gepubliceerd:
De vorige Vlaamse regering van minister-president Jan Jambon (N-VA) bestelde een studie naar mogelijke kilometerheffingen voor personenwagens, maar de resultaten daarvan werden niet openbaar gemaakt. De Tijd kreeg het rapport nu toch in handen na een procedure op basis van het decreet openbaarheid van bestuur.
Uit het onderzoek, dat werd uitgevoerd door experts van Transport & Mobility Leuven en het Center for Applied Public Economics (CAPE) van de UCL Saint-Louis in Brussel, blijkt dat een slimme kilometerheffing heel wat geld voor de overheid zou kunnen opleveren. Met een gemiddeld tarief van 10 cent per kilometer kan dat volgens de studie om wel 3,4 miljard euro extra opbrengst per jaar gaan.
Met de slimme kilometerheffing betaal je volgens het aantal kilometers dat je rijdt op een bepaalde plaats en tijd. Zo is het duurder als je in de spits rijdt op een plek waar veel file is. In ruil voor die heffing zou dan de huidige verkeersbelasting kunnen wegvallen.
Vlaams minister van Begroting Ben Weyts (N-VA) is geen voorstander van het systeem. Volgens hem zouden vooral mensen die met de auto naar het werk moeten er de dupe van zijn.
Minder files en aangepast rijgedrag
Verkeersveiligheidsinstituut VIAS is een grote voorstander van de slimme kilometerheffing. "Zo moeten personen die de wagen heel veel gebruiken het meeste bijdragen, omdat zij onze wegen en het verkeer het meeste belasten", zegt Kishan Vandael Schreurs, onderzoeker bij VIAS.
"Mensen die de wagen minder gebruiken, bijvoorbeeld omdat ze voor alternatieve vervoersmiddelen kiezen, zullen dan weer minder belastingen moeten betalen."
Hij benadrukt daarbij wel dat het belangrijk is om binnen het systeem rekening te houden met kwetsbare groepen. "Mensen die meer afhankelijk zijn van de wagen, bijvoorbeeld door invaliditeit of omdat er geen openbaar vervoer in de buurt is, mogen niet de dupe zijn van het systeem. Hoe dat vormgegeven moet worden is moeilijk om te zeggen, maar dat kan bijvoorbeeld aan de hand van compensatie, korting of sociaal tarief."
"Autoverkeer brengt grote maatschappelijke kosten met zich mee, onder andere door het onderhoud aan de wegen. Daarom betalen we een wegenbelasting, maar die is in ons land niet zo hoog. In Nederland betalen ze heel wat meer, maar daar zie je ook dat dat gunstige effecten heeft op het onderhoud en de kwaliteit van de wegen. Deze kilometerheffing kan er voor zorgen dat de inkomsten ook bij ons beter gebruikt worden."
Een slimme kilometerheffing, in de plaats van de bestaande verkeersfiscaliteit, zou die structurele files met meer dan 10 procent kunnen verminderen
Eric Laureys, ondernemersorganisatie VOKA
Volgens Eric Laureys van ondernemersorganisatie VOKA zou de invoer van een slimme kilometerheffing een goede zaak zijn voor de economie. "We staan vandaag allemaal in de file, maar elke filedag kost zo'n 1,5 miljoen euro", zegt hij. "Een slimme kilometerheffing, in de plaats van de bestaande verkeersfiscaliteit, zou die structurele files met meer dan 10 procent kunnen verminderen."
"Wie in een streek woont die niet dichtbevolkt is en waar er helemaal geen fileproblemen zijn, zal minder betalen. Wie dicht bij de grote steden woont, zal meer moeten betalen en daarom ook zijn of haar verplaatsingsgedrag aanpassen."
"Mensen kunnen met het systeem zelf kiezen wanneer ze in de wagen stappen en op welk moment van de dag ze dat doen", stelt hij. "Wie de auto toch nodig heeft om te gaan werken, zal in een kortere ochtendspits terechtkomen."
VOKA en VIAS roepen de Vlaamse regering nu op om de studie grondig te bekijken en een slimme kilometerheffing te overwegen. Ze benadrukken wel dat het systeem best niet enkel in Vlaanderen, maar in het hele land ingevoerd worden. "Anders krijg je een allegaartje van verschillende systemen."
Vlaamse regering wil niet
Ook Bogdan Vanden Berghe van oppositiepartij Groen kon de studie inkijken. Hij benadrukt, op basis van de resultaten, dat het merendeel van de Vlamingen bij een slimmer kilometerheffing minder zou moeten betalen.
"Op dit moment int de Vlaamse overheid andere verkeersbelastingen. Als je die vervangt door deze kilometerheffing en je telt alle inkomsten bij elkaar op, krijg je die 3,4 miljard euro extra opbrengst. Als je dat bedrag op een progressieve manier verdeelt, is er welvaartswinst voor de meeste Vlamingen."
Beluister het volledige gesprek met Bogdan Vanden Berghe in De Ochtend
Toch zegt Vlaams minister van Begroting Ben Weyts (N-VA) dat de Vlaamse regering de slimme kilometerheffing met goede redenen niet wil invoeren.
Wie betaalt die opbrengst? De werkende Vlaming die de auto nodig heeft om zich te verplaatsen
Ben Weyts, Vlaams minister van Begroting (N-VA)
"Verschillende regeringen hebben al gediscussieerd over de invoering van die kilometerheffing. Daarbij moest men steeds vaststellen dat er wel degelijk een opbrengst kan zijn", aldus de minister. "Maar wie betaalt die opbrengst? De werkende Vlaming die de auto nodig heeft om zich te verplaatsen: niet voor zijn of haar plezier, maar om naar het werk te gaan."
"We zouden werken minder lonend maken, terwijl we Vlamingen die werken net willen belonen in plaats van bestraffen. Daarom vinden wij het geen goed idee om dat systeem in te voeren."
"De kilometerheffing, zoals die in de studie voorligt, bekijken we dus niet", zegt hij. "Maar we denken wel aan een systeem waarbij we buitenlandse chauffeurs, die massaal over de Vlaamse wegen rijden, ook mee laten bijdragen voor ons wegennet."
