De Russische president Vladimir Poetin heeft deze zaterdagmiddag eenzijdig een 30 uur durend staakt-het-vuren met Oekraïne afgekondigd. Wat houdt het voorstel precies in, hoe reageert Oekraïne en vanwaar komt dit plotse "paasbestand"?
Wat stelt Rusland voor, welke rol speelde Trump en hoe reageert Oekraïne? Dit weten we al over het "paasbestand" van Vladimir Poetin
Nils Schillewaert
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
Wat heeft Poetin afgekondigd?
Vladimir Poetin heeft het over "een paasbestand": een tijdelijk staakt-het-vuren dat van kracht werd op zaterdag om 17 uur Belgische tijd en dat zal duren tot vanavond 23 uur. "De Russische zijde zal alle vijandigheden stilleggen en wij gaan ervan uit dat Oekraïne ons voorbeeld zal volgen", klinkt het bij de Russische president.
Poetin plaatst wel meteen een kanttekening bij het paasbestand. "Onze troepen zullen klaarstaan om mogelijke schendingen van het bestand en provocaties van Oekraïne af te slaan."
Bekijk: "We gaan ervan uit dat Oekraïne ons voorbeeld zal volgen", zegt Vladimir Poetin
Hoe reageert Oekraïne?
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky reageerde zaterdag meteen sceptisch op het voorstel van zijn Russische ambtgenoot. "Het voorstel voor een volledig en onvoorwaardelijk staakt-het-vuren van 30 dagen blijft al 39 dagen onbeantwoord door Rusland. De Verenigde Staten deden dit voorstel, Oekraïne reageerde positief, maar Rusland negeerde het."
"Als Rusland nu plotseling bereid is om zich echt te engageren in een vorm van volledig en onvoorwaardelijk stilzwijgen, dan zal Oekraïne hetzelfde handelen, en zal het Rusland spiegelen. Stilte als antwoord op stilte, defensieve aanvallen als reactie op aanvallen."
Zelensky wil een écht staakt-het-vuren dus wel een kans geven, maar vreest dat het zover niet zal komen. Volgens hem heeft Rusland het bestand zaterdag al geschonden. "Volgens rapporten van de opperbevelhebber is het Russische artillerievuur aan het front niet afgenomen. Daarom is er geen vertrouwen in woorden die uit Moskou komen."
"We weten maar al te goed hoe Moskou manipuleert, en we zijn op alles voorbereid. "De Oekraïense strijdkrachten zullen rationeel handelen — en gepast reageren. Elke Russische aanval zal een passend antwoord krijgen."
Eerst zien, en dan geloven, klinkt het dus bij de Oekraïners. Als het toch tot een volledig staakt-het-vuren zou komen, stelt Zelensky wel meteen voor om het bestand te verlengen. "30 uur is genoeg voor de krantenkoppen, maar niet voor echte vertrouwenwekkende maatregelen. 30 dagen zouden vrede een kans kunnen geven."
Wat betekent dit tijdelijk staakt-het-vuren op het terrein?
Het bestand ging officieel zaterdag om 17 uur Belgische tijd in, maar volgens Andriy Kovalenko, het hoofd van het Oekraïense Centrum voor de Bestrijding van Desinformatie, blijven de Russen Oekraïense doelwitten onder vuur nemen. "De Russen proberen zich voor te doen als 'vredestichters', maar ze blijven onafgebroken schieten," klonk het bijna meteen na het ingaan van het bestand, op Telegram.
Ook correspondent Geert Groot Koerkamp in Moskou hoort berichten vanuit Oekraïne dat er aan het front nog steeds geschoten wordt. "We kunnen dat niet verifiëren, maar het toont aan dat het onrustig blijft aan het front", aldus Groot Koerkamp in het VRT NWS Journaal.
De correspondent gaat ervan uit dat dit bestand "aan het front niks zal veranderen". Het gaat ook om een héél kort bestand. "Zo kort dat sommige commentatoren zich zelfs vergisten over de lengte: ze dachten dat het om 2 dagen ging, maar het is dus maar 1 dag."
Bekijk: "De kans dat de wapens morgen een hele dag zullen zwijgen, lijkt klein"
Onder druk van Donald Trump?
"Rusland staat altijd klaar voor onderhandelingen over vrede en verwelkomt het verlangen naar vrede van de Verenigde Staten, China en andere landen", zegt Poetin. "De acties van Oekraïne tijdens het bestand zullen tonen of Oekraïne ook klaar is voor een vredesakkoord."
Het Russische leger zegt dat het bestand werd afgekondigd "vanwege humanitaire doeleinden". Maar volgens correspondent Geert Groot Koerkamp is het toch vooral "een knikje" van Poetin richting de Amerikaanse president Donald Trump. De VS dreigt namelijk te stoppen met bemiddelen als Rusland en Oekraïne geen serieuze stappen zetten richting een vredesakkoord.
"Het lijdt geen twijfel dat er een direct verband is", zegt Groot Koerkamp in het VRT NWS Journaal. "De Amerikanen hebben duidelijk laten blijken dat hun geduld op is, en nu komt Poetin plots met dit bestand. De Russische president zegt ook meteen dat het een test is om te kijken of Oekraïne daadwerkelijk wil werken aan vrede."
Wat na het "paasbestand"?
Wat de reden ook mag zijn, het bestand is aangekondigd en niemand weet wat de volgende stap zal zijn. "Alles kan, iets is beter dan niets", benadrukt onze correspondent. "Het valt niet uit te sluiten dat er na een "paasbestand" bijvoorbeeld ook een "pinksterbestand" mogelijk is."
Al zal Rusland volgens Groot Koerkamp meer moeten laten zien aan de Amerikanen om te tonen dat ook zij serieuze stappen willen zetten om verandering te bereiken.
De Oekraïners herinneren er de VS graag aan dat zij tijdens de onderhandelingen in Saudi-Arabië akkoord waren met een bestand van 30 dagen, maar dat de Russen niet op dat voorstel van Donald Trump zijn ingegaan.
"30 uur in plaats van 30 dagen", vat de Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken het aanbod van Poetin samen. "We weten dat we zijn woorden niet kunnen vertrouwen. Ze zullen naar de daden moeten kijken, niet naar de woorden."
