"Ronduit vernederend": 3 Vlaamse trans vrouwen nu ze volgens de Britse wet niet meer erkend worden als vrouw

Emilia Beckers (54) woont sinds 2015 in Londen. Ze is sinds 2020 in transitie en doorloopt het proces grotendeels in Engeland. Ze maakt zo van op de eerste rij mee hoe de strijd tegen transgender personen in Groot-Brittannië voortdurend wordt opgedreven. "Wat zich momenteel in dit land afspeelt, is ongezien", reageert ze op het nieuws.

Ze is verbolgen over de uitspraak van het Hooggerechtshof, maar is niet verbaasd. "Het zat eraan te komen. Het hof heeft bijvoorbeeld geweigerd om een trans persoon te laten getuigen. Wij konden onze burgerrechten dus niet verdedigen. Op de EHRC (Equality and Human Rights Commission, red.) konden we evenmin rekenen. Dit onafhankelijk orgaan zou het voor ons moeten hebben opgenomen, maar deed het omgekeerde. Niet vreemd als je weet dat figuren zoals Auka Reindorf aan de top zitten. Zij werkt nauw samen met belangengroepen als Sex Matters, LGB Alliance en Women's Rights Network, die zowat constant onze rechten aanvechten."

Die organisaties kunnen ook op flink wat financiële steun uit rechtse hoek rekenen, zowel van conservatieven uit de VS als van publieke figuren als J.K. Rowling – die 70.000 pond (81.000 euro) aan For Women Scotland heeft gedoneerd. Voeg daar een sterk gepolariseerd medialandschap aan toe – "ik kan geen krant openslaan zonder een negatief artikel over trans personen te lezen", desinformatie op sociale media en Conservatieven noch Labour-politici die zich aan het thema willen verbranden en je begrijpt: het is niet eenvoudig om vandaag als trans vrouw in Groot-Brittannië door het leven te gaan. "Ik wens het mijn ergste vijand niet toe", zegt Emilia.

Het maakt dat ze regelmatig bij haar psycholoog moet aankloppen. "Ik ben ook voortdurend op mijn hoede. Als ik uitga, gebruik ik nooit het toilet. Het is het risico niet waard om de verkeerde mensen tegen het lijf te lopen en de dag erna op de voorpagina van een krant te belanden. Ook op het openbaar vervoer houd ik in de gaten wie naar me kijkt. Af en toe word ik aangesproken als 'meneer', maar dat negeer ik. 2 keer werd ik uit het niets uitgescholden."

Haar kansen op de arbeidsmarkt namen na haar transitie zienderogen af. "Voorheen werd ik regelmatig uitgenodigd voor een gesprek. Gaf ik nadien aan dat ik een trans vrouw was, kreeg ik niet eens antwoord." Emilia hoopt binnenkort haar appartement te verkopen en weer naar België te verhuizen. "Ik wil weer dichter bij mijn familie wonen, maar ik wil ook mijn leven leiden zonder me te moeten afvragen of iemand mijn hoofd wil inslaan."

In tussentijd is het afwachten hoe de uitspraak van het Hooggerechtshof zich zal ontplooien. Verwacht wordt dat sommige instellingen en organisaties de grenzen van de wet zullen opzoeken. Een fitnessclub die zich 'women’s only' noemt, mag voortaan enkel biologische vrouwen toelaten. Maar wat als ze zich nadrukkelijk profileert als 'voor vrouwen én transgender vrouwen'?

"Het is momenteel moeilijk in te schatten", aldus Emilia. "Volgens mij zal het hof hier zijn tanden op stukbijten. Hoe controleer je in het openbaar iemands biologische geslacht? Wie vroeg aan zijn of haar transitie begonnen is, valt niet van een biologische man of vrouw te onderscheiden. En wat doe je als een geblokte biologische vrouw naar het vrouwentoilet wil? Gaan ze in ziekenhuizen aparte kamers voor trans personen voorzien, of leggen ze een trans man tussen biologische vrouwen?"

"Hoe dan ook ben ik ongerust over het precedent dat hiermee wordt geschapen. Ik ben bang dat mensen die aan de start van hun transitie staan, het een stuk moeilijker zullen krijgen. De procedure is nu al enorm verstrengd. Zullen de nodige geneesmiddelen voor ons beschikbaar blijven? En wat met chirurgie? Na meer dan 2 jaar zou eind april eindelijk mijn geslachtsoperatie plaatsvinden. Ik krijg mijn gezondheidsteam echter niet meer te pakken."

Ondanks alles blijft Emilia hoopvol. "In de jaren 80 lag de focus op de homogemeenschap, nu ligt ze op ons. Ik ga ervan uit dat er nog genoeg mensen zijn met hun waardes op de juiste plaats. Als we stoppen met hopen, dan winnen de anderen. Dat laat ik niet gebeuren."

Ook in ons land volgen trans vrouwen wat er aan de overkant van het Kanaal gebeurt. Beau Verstichel (38) en Lennie Blockmans (26), bekend van haar deelnames aan 'Big brother' en Miss België, zijn net zo min als Emilia verwonderd over de beslissing van het Britse Hooggerechtshof. "Wie dat wel is, heeft het voorbije decennium niet goed opgelet", zegt Lennie.

"Wereldwijd worden er steeds meer pijlen op ons gericht", springt Beau haar bij. "Zeker sinds Trump weer aan de macht is, is er geen houden aan. Sociale media zijn al langer een vuilnisbelt, maar tegenwoordig worden ze overspoeld met negatieve berichten en desinformatie over transgender personen. De frustratie, haat en woede zijn onvoorstelbaar."

Lennie voelt mee met Emilia en alle andere trans vrouwen in het Verenigd Koninkrijk. 7 jaar geleden ondervond ze zelf – in Londen, nota bene – hoe het voelt om uitgesloten te worden door haar identiteit. "Ik was bij een concert van Adele in het Wembley-stadion en moest naar het toilet. Op dat moment was ik net aan mijn transitie begonnen. Ik wandelde met mijn moeder het vrouwentoilet binnen, maar de wc-dame stuurde me weg. 'Jij hoort hier niet', zei ze. Toen ik in de rij ging staan bij de mannen, kreeg ik dezelfde boodschap te horen. Ik moest alleen maar plassen, maar mocht zelfs dat nergens doen. Dat gaat om een basisbehoefte."

Een soortgelijke ervaring bleef sindsdien uit, maar ze heeft zichzelf er dan ook voor behoed om in zulke situaties terecht te komen. "Ik ben jarenlang niet naar een openbaar toilet geweest, tot ik visueel volledig kon passeren als vrouw. Anders zou het niet bij dat ene voorval zijn gebleven." Dat het voor trans vrouwen in Groot-Brittannië straks dagelijkse kost wordt, kan ze zich moeilijk inbeelden. 

Beau begrijpt niet waar de angst voor trans vrouwen vandaan komt. "Het is ronduit vernederend om ons uit te sluiten. Dat raakt je in je diepste zijn. En op welke cijfers menen ze dat te doen? Hoeveel concrete incidenten zijn er tussen trans vrouwen en biologische vrouwen geweest? Vergelijk die aantallen eens met het aantal incidenten tussen biologische mannen en vrouwen? Besef overigens goed: deze uitspraak betekent dat trans mannen met een penisprothese naar de vrouwenkleedkamer worden gestuurd. Vinden ze dat zoveel beter?"

Lennie maakt zich geen illusies: het is volgens haar een kwestie van tijd voordat in ons land gelijkaardige beslissingen over trans personen worden genomen. "Toen ik 10 jaar geleden aan mijn behandeling begon, voelde de wereld een stuk veiliger aan. Het gaat er in ons land misschien nog niet op achteruit, maar we kunnen evenmin zeggen dat het erop vooruit gaat."

Desalniettemin toont ze zich strijdvaardig. "Een uitspraak zoals die in Groot-Brittannië is verschrikkelijk, maar doet aan het einde van de rit niets af aan wie ik ben. Wat hoopt Women For Scotland te bereiken? Ons uit te gommen? Wij zijn er – wellicht met veel meer dan mensen beseffen – en wij gaan nergens naartoe. En dan nog dit: het is niet omdat wij rechten vragen, dat andermans rechten worden afgenomen. Er is taart genoeg voor iedereen."

Beau roept op om de mens achter de trans vrouw of man niet uit het oog te verliezen. "Wij zijn mensen van vlees en bloed. Probeer je eens in te beelden hoe het is om 'zo' te zijn. Niemand van ons kiest daarvoor. Het is óf in transitie gaan – en daarbij vrienden en familie verliezen – óf nooit jezelf kunnen zijn." Veel begint volgens haar bij praten. "Wildvreemden op café hebben me al meermaals bedankt na een goed gesprek. 'Ik heb veel bijgeleerd', zeggen ze dan. Je hoeft niet te begrijpen hoe wij ons voelen om begrip voor ons te tonen."