K-Pop, maar ook K-Classics: waarom Koreaanse muzikanten al 5 keer de Koningin Elisabethwedstrijd wonnen 

Bij deze editie van de Koningin Elisabethwedstrijd voor piano waren 60 muzikanten toegelaten tot de eerste ronde. Maar liefst 13 van hen kwamen uit Zuid-Korea. In de halve finale zijn ze met z'n drieën - Song Hyeon Kim, Jinhyung Park en Changyoung Shin - naast ook flink wat pianisten uit Japan. Afwachten of ze doorstoten tot de finale en misschien wel de hoofdvogel afschieten.

Dat is de voorbije jaren al 5 keer gebeurd in de Koningin Elisabethwedstrijd. Sopraan Haeran Hong was de pionier; zij won de wedstrijd voor zang in 2011. Ook de volgende zangeditie werd gewonnen door een Koreaanse sopraan: Sumi Hwang. Violiste Ji Young Lim won in 2015, celliste Hayoung Choi in 2022 en in 2023 was het bariton Taehan Kim die de eerste prijs mee naar huis mocht nemen.

Ye-Won Cho is een Koreaanse celliste van 21 jaar. Ze is sinds 2023 ‘Artiest in residentie’ in de Muziekkapel Koningin Elisabeth in Waterloo, waar topmuzikanten uit de hele wereld zich vervolmaken. Ye-won komt uit een muzikaal nest: “Mijn moeder, mijn beide grootmoeders, tantes neven, nichten… er zijn wel 5 cellisten in onze familie”. Zelf begon ze op haar derde al cello te spelen. 

Eerst kreeg Ye-Won privéles, vervolgens kon ze terecht in een bijzondere middelbare school voor getalenteerde kunststudenten, het KNIGA. En vroeger dan gepland werd ze toegelaten in de prestigieuze K-Arts-universiteit in Seoel.

“In Korea nemen we onze muziekstudies zeer serieus. Het is inderdaad erg competitief, maar we doen het met passie en toewijding. Niet makkelijk, maar het is het waard.” Discipline. Het woord is gevallen. Zuid-Koreaanse muzikanten blinken er in uit. “Leerlingen oefenen na de gewone schooltijd vaak nog 5 of 6 uur lang.” 

Zuid-Korea investeert fors in het kunstonderwijs. Getalenteerde studenten kunnen ook allerlei beurzen krijgen. Ye-Won Cho wordt ondersteund door een stichting van Hyundai, onder meer bekend van de auto’s. “Daar ben ik heel dankbaar voor. De opleiding kan heel duur zijn, bijvoorbeeld met privélessen voor examens of wedstrijden.” 

Zowel privébedrijven als de overheid komen met beurzen over de brug. Maar toch zijn er studenten die er een baantje bij moeten nemen. En er is de rol van de ouders, die vaak enorme financiële en andere opofferingen doen voor hun kroost.  

Is het noodzakelijk om mee te doen met competities zoals de Koningin Elisabethwedstrijd? Ja, klinkt het bij Ye-Won Cho. “Die druk is er wel. Om een carrière te starten en concerten te krijgen, moet je bekend zijn. En dat kan door aan wedstrijden mee te doen.” 

Maar is het ook leuk? Eerlijk antwoord: “Ik ben er geen grote fan van. Het is stressvol, maar ik probeer er ook van te genieten. Wedstrijden zijn enerzijds intens, maar tegelijk ook heel inspirerend. Je bent omringd door ongelooflijke muzikanten en jury’s.” 

Afspraak volgend jaar, wanneer de Koningin Elisabethwedstrijd aan de cello gewijd is? “Ja, ik zou heel graag meedoen aan de wedstrijd volgend jaar.” 

Rechtstreeks van miljoenenstad Seoel naar de Muziekkapel Koningin Elisabeth, een groene oase bij het Zoniënwoud. Dat moet een cultuurschok zijn. “Ik ben het snel gewend geraakt. Ik voel me hier heel comfortabel.” 1 of 2 keer per jaar vliegt Ye-Won terug naar huis, naar haar ouders. “We facetimen veel.”

“Dit is de perfecte plaats om mijn leven in Europa te beginnen,” zegt Ye-Won Cho. “Ik sta open voor alles. Ik hoop op een diverse carrière, als solist of in de kamermuziek, of later als lesgever, in Korea of elders.” Opvallend: in haar e-mails gebruikt Ye-Won een ‘makkelijkere’ westerse voornaam: Stella Cho.

Muziek in Zuid-Korea is niet enkel de intussen wereldberoemde K-Pop met bands als BTS. Er is ook een heuse K-Classics-golf. Klassieke muziek is heel populair in Zuid-Korea, met volle scholen en concertzalen, beroemdheden en fans.

Yunchan Lim was in 2022 op zijn 18e de jongste winnaar van de prestigieuze Amerikaanse Van Cliburn-pianowedstrijd. Zijn versie van het 3e concerto van Rachmaninov is intussen 17 miljoen keer (!) bekeken. Nu speelt hij met alle grote orkesten van de wereld.  

Pianist Seong-Jin Cho, die in 2015 als 1e Koreaan de Chopinwedstrijd won, heeft de status van een rockster, en wordt geregeld door een massa fans opgewacht op de luchthaven van Seoel. 

Ook de Koreaanse winnaars van de Koningin Elisabethwedstrijd in Brussel zijn sterren in hun eigen land. Celliste Hayoung Choi bijvoorbeeld. “Veel jonge muzikanten bewonderen haar. Ik ook,” klinkt het bij Ye-Won Cho. 

In de RTBF-documentaire ‘Korean Classics Generation’ komen enkele oud-winnaars aan het woord.  Violiste Ji Young Lim won de Koningin Elisabethwedstrijd in 2015. Bij de uitreiking was er toen even een kleine naamsverwarring met een andere laureate.

“Ik raad het eigenlijk niemand aan, om alles op te geven, je leven, je tijd, je energie,” bekent Ji Young Lim. Anderzijds kreeg ze meteen na haar overwinning zeer veel concerten. “In een vingerknip was ik een professionele muzikante.” Ook zangeres Sumi Hwang, winnares in 2014, ging het voor de wind. Zij zong bij openingsceremonie van de Olympische Winterspelen in Zuid-Korea in 2018 en is actief in de operawereld. 

Ook bij het Koreaans Cultureel Centrum in Brussel voelen ze de populariteit van Koreaanse muzikanten toenemen. “Dankzij de excellente prestaties van Koreaanse muzikanten in de Koningin Elisabethwedstrijd zijn onze concerten heel erg in trek en vaak meteen uitverkocht.”  

Uit het Verre Oosten waren de Japanse muzikanten de pioniers om naar het westen te komen. In de halve finale van deze Koningin Elisabethwedstrijd zijn ze met zijn zessen. Naast de ‘Koreaanse golf’ duiken er ook steeds meer topmuzikanten uit China op in internationale wedstrijden. Voor deze Koningin Elisabethwedstrijd waren er 10 Chinese pianisten toegelaten tot de eerste ronde, 1 gaat een ronde door. Ook deze jonge muzikanten hebben grote voorbeelden, denk maar aan Chinese wereldsterren op de piano zoals Lang Lang of Yuja Wang.