Uit het niets, en onder de opzwepende muziek van The Proclaimers, zagen we deze week een filmpje van koning Filip en koningin Mathilde die zijn aangekomen in Santiago de Compostela. Na 8 jaar hebben ze de pelgrimsroute voltooid. Ze zijn diepgelovig. Waaruit blijkt dat nog?
Royals op zondag - Na hun pelgrimstocht naar Santiago: hoe gelovig zijn koning Filip en koningin Mathilde?
Sandra Cardoen
Gepubliceerd:
Filip en Mathilde willen aan hun jaarlijkse tocht totaal geen ruchtbaarheid geven tot een lokale Spaanse krant er in 2017 lucht van krijgt. Vanaf dan duiken er foto's op van het koninklijke gezelschap met hun kinderen in waterdichte sportkledij en met rugzak. Telkens met lijfwachten in hun kielzog, en soms met vrienden en familie.
Bekijk: de laatste loodjes met prins Emmanuel op krukken
Elke paasvakantie - behalve tijdens corona - wandelen onze koning en koningin een deel van de pelgrimsroute. Onderweg verblijven ze niet zoals de meeste pelgrims in een herberg, maar in hotels voor hun privacy en veiligheid. Het gaat dan om zorgvuldig uitgekozen hotels - of karaktervolle - zoals een landhuis uit de 17e eeuw en eentje met kunstgalerie. Doel van de vakantie: sport en buitenlucht combineren met de spiritualiteit rond Pasen.
Die spiritualiteit wordt afgelopen donderdag - Witte Donderdag - beleefd door de eucharistieviering bij te wonen in de kathedraal van Santiago. Volgens de krant El Correo Gallego worden Filip en Mathilde ontvangen door aartsbisschop Francisco José Prieto.
Zo openlijk communiceren over hun geloof is voor Filip en Mathilde uitzonderlijk. Ze houden hun diep katholiek geloof het liefst privé. Ook al omdat Filip als 'koning der Belgen', en dus van alle Belgen - ook die met een andere geloofsbelijdenis - neutraliteit wil uitstralen.
Moslim of jood, maakt niet uit
Filip wil vooral verbinden. Drie jaar geleden wordt hij uitgenodigd voor de iftar bij de familie Joukhadar in Ham. De iftar is de maaltijd die tijdens de ramadan na zonsondergang een einde maakt aan een dag vasten. Tot grote verrassing van de Joukhadars gaat de koning op hun wens in.
Bekijk: de koning schuift mee aan tafel voor de iftar
In 2018 draagt Filip dan weer vlotjes een keppel, een joods hoofddeksel, voor een bezoek aan de Grote Synagoge in Brussel die haar 140e verjaardag viert.
Bekijk: feest met Filip in de synagoge
Die minicrisis in 1990
Filip krijgt zijn strenge geloof mede ingelepeld door een van zijn voorgangers, koning Boudewijn. Met hem heeft hij een hechte band en het is ook zijn oom die hem voorbereidt op het koningschap. Zonder twijfel leert Filip van Boudewijns 'mini-Koningskwestie'.
Als gelovige is het neen
Koning Boudewijn heeft gewetensbezwaren
Boudewijn weigert namelijk in 1990 de abortuswet te ondertekenen. Vicepremier Willy Claes vertelt in het boek 'De strijd om de macht' dat hij de koning ervan probeerde te overtuigen het onderscheid te maken tussen "zijn overtuiging als persoon en zijn houding als staatshoofd". "Het is voor mij als gelovige totaal onverenigbaar met wat jullie willen. Dus dring niet aan. Het is neen", klinkt het bij Boudewijn resoluut over zwangerschapsafbreking. Een juridische truc, dankzij een zo goed als vergeten grondwetsartikel, biedt de oplossing: de regering stelt Boudewijn tijdelijk in de onmogelijkheid te regeren, zo'n 36 uur. Tijd waarin de wet kan worden bekrachtigd.
Boudewijns broer koning Albert II, eveneens zeer religieus, waagde zich niet aan een institutionele crisis. Hij tekende in 2002 zonder problemen de euthanasiewet.
Uit een gelovig geslacht
Niet alleen Filip gelooft, ook Mathilde. Over hun eerste ontmoeting is vaak gespeculeerd. Een van de pistes is dat ze elkaar vonden via een religieuze groepering of in een gebedsgroep. Hoe het ook zij: de koningin stamt uit een roemrijk Pools prinselijk en gelovig geslacht.
Twee keer per week haalt de parochiepriester Mathilde en andere kinderen op om de eucharistie te vieren
Uit het boek 'Mathilde 50'
Mathildes grootmoeder prinses Zofia Sapieha is de nicht van kardinaal Adam Sapieha. Hij wijdt een zekere Karol Józef Wojtyła in 1946 tot priester. Bijna 30 jaar later wordt Wojtyła tot paus (Johannes Paulus II) gekozen.
Geloof biedt houvast bij de d'Udekems. "Er wordt dagelijks gebeden in gezinsverband en boven Mathildes bed hangen heiligenprenten", schrijven Brigitte Balfoort en Joëlle Vanden Houden in 'Mathilde 50'. Mathilde maakt ook deel uit van de Orde van Malta, een internationale organisatie die onder meer ziekenreizen naar de bedevaartsoorden Lourdes en Banneux begeleidt en instaat voor zomerkampen voor gehandicapte jongeren.
Subtiele verwijzingen
Met Filip krijgt Mathilde 4 kinderen, allen met een bijbelse naam: Elisabeth, Gabriël, Emmanuel en Eléonore. Meer nog: bij de geboorte van Gabriël vertelt Filip dat ze de naam gewoon mooi vinden. "Maar ook omdat de naam wortelt in 3 religies: het jodendom, christendom en de islam", aldus de toenmalige prins. De kinderen worden naar goede traditie gedoopt. Het gaat om privémomenten waarbij slechts 1 fotograaf toegelaten wordt. Bij de doopviering van Elisabeth is een cameraploeg welkom. Zij is dan ook de toekomstige troonopvolgster.
Bekijk: een huilende Elisabeth wordt gedoopt met het koor Scala op de achtergrond (Het Journaal - 9 december 2001)
De doopsels gebeuren in de kapel nabij het kasteel van Ciergnon, het buitenverblijf van de koninklijke familie in het gelijknamige dorp in Namen. Opvallend: niet in de parochiekerk van Laken. Er is dan eigenlijk toestemming nodig van de bisschop. Dat is bij prinses Elisabeth kardinaal Godfried Danneels die ook haar dienst leidt.
Geloof als diplomatieke troef
Wie er mocht aan twijfelen: het pausbezoek van Franciscus vorig jaar aan ons land was uitzonderlijk te noemen. Franciscus ging in op een uitnodiging van de katholieke universiteit van Leuven die 600 jaar bestond. Rector Luc Sels kon hem via diplomatieke wegen overtuigen.
Een troef daarbij zal ongetwijfeld ons koninklijk paar geweest zijn. Filip en Mathilde worden in september 2023 nog op privéaudiëntie ontvangen bij Franciscus.
Bekijk: Filip, Mathilde en de paus wisselen geschenken uit
In 2015 hadden ze ook al een privéaudiëntie met Franciscus. Ze schonken de paus een staatsieportret met de handgeschreven en veelzeggende boodschap: "Met onze grootste genegenheid en als teken van ons diepste respect."
Het respect is duidelijk wederzijds. Tijdens zijn bezoek aan België bezoekt Franciscus de koning en koningin als eerste op het kasteel van Laken. De dag erop brengt hij samen met hen een privébezoek aan de koninklijke crypte/grafkelder. "Een moment van bezinning", aldus het paleis.
Heel wat leden van de koninklijke familie tekenen vervolgens present in het Koning Boudewijnstadion voor de misviering met de paus. Daar maakt Franciscus tot ieders verbazing - inclusief de Belgische bisschoppen en het paleis - bekend dat hij in Rome de procedure opstart tot de zaligverklaring van koning Boudewijn. Een werk van lange adem, tot tientallen jaren toe.
Hoe zit het met de koningskinderen?
Prinses Elisabeth en broers Gabriël en Emmanuel worden in 2023 gespot op het vliegtuig richting Wereldjongerendagen in de Portugese hoofdstad Lissabon. De Wereldjongerendagen zijn het grootste katholieke festival ter wereld, waar 1,5 miljoen jongeren samenkomen om maatschappelijke thema's en waarden te bespreken. De koningskinderen lijken daarmee het religieuze pad van hun ouders op te gaan. De opvolging is verzekerd, niet alleen op de troon maar evengoed spiritueel.
