Een betere hormoonbalans, meer melkproductie en minder klachten bij menstruatie of menopauze. Het zijn maar een paar van de gezondheidsvoordelen voor vrouwen die op sociale media aan het kruid fenegriek worden toegeschreven. Maar voor de beweringen ontbreekt wetenschappelijk bewijs. En het principe "baat het niet, dan schaadt het niet" gaat bij fenegriek ook niet voor iedereen op.
Ondanks claims over grotere borsten en minder menstruatiepijn lijkt fenegriek toch geen natuurlijk wondermiddel voor vrouwen
Justine Viane
Gepubliceerd:
In het kort
Wat? Volgens veelbekeken TikTok-video's zou fenegriek het natuurlijke wondermiddel zijn voor menstruatie- en menopauzeklachten. Het zou de hormonenbalans bij vrouwen herstellen, vruchtbaarheid verbeteren en melkproductie bevorderen.
Maar? Er zijn geen relevante studies die aantonen dat het helpt bij hormonale klachten, moedermelk stimuleert of postmenopauzale ongemakken en menstruatieklachten vermindert. Er is dan ook geen bewijs voor deze beweringen.
Fenegriek is misschien niet meteen een kruid dat bij iedereen een belletje doet rinkelen, maar op sociale media is het de laatste tijd ongelooflijk populair. Op TikTok zijn bijzonder veel video's te vinden van influencers die allerlei wonderbaarlijke gezondheidsvoordelen aan het kruid toeschrijven, vooral voor vrouwen. Dat gaat van het herstellen van de hormonenbalans, tot zelfs grotere borsten.
Een Nederlandstalige TikTok-video die al meer dan 180.000 keer bekeken is, beweert dat fenegriek de natuurlijke oplossing is voor vrouwen. De maker, die meteen ook producten zoals capsules en gels verkoopt, koppelt er een hele lijst positieve effecten aan zoals verlichting van menstruatie- en PCOS-klachten, minder menopauzeverschijnselen, betere vruchtbaarheid en verhoogde melkproductie tijdens de zwangerschap.
Wat is fenegriek?
Fenegriek of Trigonella foenum-graecum, is een plantje dat oorspronkelijk uit Zuidoost-Europa en West-Azië komt, maar ondertussen wereldwijd voorkomt.
Fenegriek wordt veel gebruikt in de keuken , waarbij de bladeren rauw als groente worden gegeten en de zaden of gedroogde bladeren als kruid of specerij dienen. Het wordt bijvoorbeeld als smaakmaker in kunstmatige ahornsiroop gebruikt en kan zelfs je zweet naar ahornsiroop doen ruiken.
Traditionele geneeskrachtige plant
Fenegriek wordt van oudsher als een traditionele geneeskrachtige plant beschouwd en werd vroeger ook als volksmedicijn gebruikt. In het oude Egypte werd het ingezet om de bevalling te vergemakkelijken en de melkproductie te stimuleren. Vandaag de dag gebruiken Egyptische vrouwen en de traditionele Chinese geneeskunde het nog steeds tegen menstruatiekrampen .
Veel planten en kruiden hebben geneeskrachtige eigenschappen en vormen zelfs de basis van veel moderne geneesmiddelen . Soms wordt conventionele geneeskunde aangevuld met traditionele behandelingen zoals het gebruik van planten. Wetenschappelijke studies onderzoeken dan ook de mogelijke voordelen en effecten van fenegriek op de gezondheid.
Voordelen voor vrouwen niet bewezen
Labo- en klinische studies tonen mogelijke positieve gezondheidseffecten van fenegriek aan. Zo zou het kunnen helpen om eetlust op te wekken. Belangrijk is dat het gaat om kleinschalige studies en er dus geen harde conclusies uit getrokken kunnen worden.
De voordelen die de Nederlandse TikTok-video aanhaalt, werden nog niet aangetoond. Zo zijn er voorlopig geen kwalitatieve studies die aantonen dat fenegriek de moedermelk kan stimuleren of postmenopauzale ongemakken en menstruatieklachten kan verminderen. Ook voor vrouwen met polycysteusovariumsyndroom (PCOS) zijn er geen relevante studies.
Het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) bevestigt via mail dat de beschikbare studies beperkt zijn in omvang en duur, waardoor de resultaten niet relevant zijn voor beoordeling. De klinische gegevens zijn dus onvoldoende om langdurig gebruik voor de behandeling van menopauzale symptomen of de vermindering van ovariumcysten vast te stellen.
Risicobeoordeling
Het EMA en het Comité voor kruidengeneesmiddelen (HMPC) bepalen aan de hand van een grondige beoordeling of een medicijn veilig, effectief en van goede kwaliteit is en dus geschikt voor gebruik.
Het HMPC beoordeelde fenegriek op basis van 30 jaar traditioneel gebruik, wetenschappelijke studies werden dus niet in de beoordeling meegenomen. Bij normaal gebruik wordt het als veilig beschouwd. Toch zijn er meldingen van bijwerkingen .
Toxicologische effecten
Fenegriek kan relatief milde bijwerkingen zoals een opgeblazen gevoel of een laxerend effect hebben. Maar de plant kan ook een aantal ernstige toxicologische bijwerkingen veroorzaken.
Het HMPC meldt dat fenegriek spijsverteringsklachten en allergische reacties kan veroorzaken. Dierstudies tonen reproductieve toxiciteit, wat de vruchtbaarheid kan beïnvloeden. Onderzoek wijst erop dat fenegriek effecten kan hebben die het risico op misvormingen of de dood van de foetus verhoogt. Ook kan fenegriek vruchtafdrijvend werken door de baarmoeder te laten samentrekken.
Ze raden daarom af om tijdens de zwangerschap fenegriek te consumeren. Net als voor vrouwen die borstvoeding geven of geen anticonceptie gebruiken. Ook voor jongeren onder 18 jaar wordt het afgeraden, omdat voor die groepen gegevens over de veiligheid van de plant ontbreken.
Ongebruikelijk in medische wereld
Voorlopig lijkt fenegriek ook niet echt bekend binnen de conventionele medische gemeenschap. Dat blijkt uit een navraag bij verschillende medische experten. Oncologen Hannelore Denys van het UZ Gent en Frédéric Amant van het UZ Leuven geven aan geen weet te hebben over medische toepassingen van de plant. Ook toxicoloog Christophe Stove (UGent) laat weten dat hij er niet mee bekend is.
Conclusie
Op sociale media wordt beweerd dat het kruid fenegriek gezondheidsvoordelen voor vrouwen heeft zoals het stimuleren van moedermelk en het verminderen van menstruatie- en postmenopauzale klachten.
Deze beweringen zijn echter niet wetenschappelijk aangetoond. Er is dan ook geen bewijs dat fenegriek deze voordelen heeft.
Hoewel fenegriek bij normaal gebruik als veilig wordt beschouwd, zijn er meldingen van bijwerkingen en wordt fenegriek daarom afgeraden tijdens de zwangerschap, bij borstvoeding, bij vrouwen zonder anticonceptie en bij jongeren onder 18 jaar.
Hoe kwam deze factcheck tot stand?
Deze factcheck is gemaakt in het kader van BENEDMO-project over gezondheidsdesinformatie. BENEDMO is een Belgisch-Nederlandse samenwerking tegen desinformatie met onder meer VRT NWS, Factcheck Vlaanderen en verschillende Nederlandse partners zoals Beeld & Geluid en Nieuwscheckers.
Vorige week verschenen door dit project onder andere de resultaten van een bevraging bij Vlaamse huisartsen en andere factchecks over gezondheidsuitspraken .
Meer informatie over de factchecks van VRT NWS?
Zoek je meer verhalen van VRT NWS CHECK over factchecking, desinformatie of online bedrog? Die vind je hier.
Wil je weten hoe we te werk gaan bij het factchecken? Dat lees je in dit artikel.
Heb je vragen of opmerkingen of wil je weten wie er in ons team zit? Dat lees je in dit artikel.
Je vindt onze factchecks ook terug bij deCheckers , samen met betrouwbare factchecks van enkele andere Vlaamse en Nederlandse redacties.
Wil je iets laten checken? Stuur ons dan een mail via check@vrtnws.be.
VRT NWS is erkend lid van het International Fact-Checking Network (IFCN) en van het European Fact-dChecking Standards Network (EFCSN ).
