De socialistische vakbond ABVV wil juridische stappen ondernemen tegen het plan van de regering-De Wever om de duur van de werkloosheidsuitkeringen te beperken in tijd. Dat schrijft De Tijd. Volgens de vakbond tast de regering met de maatregelen het standstillbeginsel aan, waarmee verworven sociale rechten gegarandeerd zouden moeten blijven.
Vakbond ABVV stapt naar rechtbank tegen beperking werkloosheidsuitkering in de tijd
Vanaf januari 2026 verliezen 145.000 mensen hun werkloosheidsuitkering door de beperking in de tijd die de regering-De Wever oplegt. Dat concludeert de socialistische vakbond ABVV op basis van hun eigen database, goed voor 45 procent van alle langdurig werklozen.
Hun cijfer ligt een pak hoger dan de 100.000 die minister van Werk David Clarinval (MR) ter sprake bracht gebaseerd op de gegevens van de Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening. Daarvoor ziet het ABVV een logische verklaring: "Er wordt voortdurend gesproken over de langdurig werklozen, die bij wijze van spreken al 20 jaar aan het stempelen zijn", zegt topman Bert Engelaar. "Maar dat is niet de grote massa die getroffen wordt."
Hij wijst naar mensen die op zoek zijn naar een voltijdse job en in afwachting een deeltijdse job uitvoeren. "Hun loon wordt aangevuld met een uitkering, zodat ze een behoorlijk loon bekomen. Het enige wat ze daarbij moeten garanderen, is dat wanneer ze een voltijdse job aangeboden krijgen, die ook zullen aannemen."
Die groep zal hun inkomensgarantie verliezen, klinkt het bij Engelaar. En dat kan niet de bedoeling zijn: "De regering wil mensen aan het werk, maar die groep is al actief op de arbeidsmarkt. Ze hebben gewoon nog niet de kans gekregen om voltijds te werken."
Juridische stappen
Om hun getroffen leden te beschermen, bereidt het ABVV juridische stappen voor. Daarvoor beroept het zich op het 'standstillbeginsel', dat beschermd wordt door artikel 23 van de grondwet.
Professor arbeidsrecht (UGent) Alexander De Becker legt uit in De Ochtend: "Artikel 23 is ontstaan om de basisrechten van onze sociale zekerheid te behouden. Dat betekent: eens je een bepaald niveau van sociale zekerheid gerealiseerd hebt als overheid en je burgers dus bepaalde rechten verworven hebben, mag je geen stappen meer terugzetten."
Verworven rechten?
Zodra iemand een recht heeft, kan dat niet ontnomen worden door nieuwe wetten. Dat is het principe van verworven rechten. Toch wil dat niet zeggen dat je alle rechten die je nu hebt, automatisch ook behoudt. "Er is geen enkel moment waarop je kan zeggen dat iets een verworven recht is, en je het dus kan laten voortbestaan in de toekomst. Je kan dat juridisch niet omschrijven", zegt De Becker.
Net daarom is het standstillprincipe ontstaan. "Als je een recht inschrijft in je wetgeving en dat recht jarenlang blijft behouden en hanteren, maar dan stappen wil terugzetten, moet je langs het Grondwettelijk Hof met een motivering."
"De overheid raakt nu wel aan dat principe, omdat ze de wet eenzijdig verandert. Ze moeten de getroffen mensen een opzeg geven, zodat ze zich kunnen voorbereiden op het wegvallen van hun uitkering", zegt Engelaar.
De Becker wijst op een achterpoortje: "Je kan het standstillprincipe teniet doen als je daar een deugdelijke motivering aan kan geven. Hier wordt door de regering aangedragen dat het niet meer betaalbaar is om de sociale zekerheid op dezelfde manier verder te zetten. Een rechter beslist of die motivering voldoende is."
Steeds strenger
De vakbond maakt zich sterk dat de rechter eerder al zijn interpretatie van het standstillbeginsel volgde. "Toen de inkomensgarantieuitkering voor jongeren die de school verlieten, dreigde weg te vallen, hebben we ons ook gebaseerd op dat principe. We hebben toen gewonnen en dat zal nu opnieuw gebeuren", klinkt het.
De Becker nuanceert: "Er zijn in het verleden inderdaad zaken gewonnen op basis van dat principe, maar veel zijn het er niet. Al zien we wel een evolutie bij het Grondwettelijk Hof, ze lijken strenger te worden en passen het principe vaker toe. Voordien kon je mits de juiste motivering makkelijk winnen, maar nu is dat toch wat moeilijker."
Kan een regering dan geen hervormingen meer doorvoeren? Toch wel, stelt De Becker. "Het parlement kan de grondwet wijzigen. Als we iets echt fundamenteel belangrijk vinden, dan kunnen we dat inschrijven in onze grondwet."
Maar het standstillprincipe is er niet voor niets. "Het staat verankerd in internationale verdragen, enkel zo kan je vermijden dat er zich politieke partijen opwerpen die de sociale zekerheid volledig op de schop willen."
Het kabinet van minister van Werk David Clarinval (MR) laat weten aan de redactie dat de 100.000 mensen waarover hij het eerder had, slaat op de langdurig werklozen jonger dan 55 jaar die hun uitkering zouden verliezen. De minister heeft nooit beweerd dat dat het totaalcijfer van de getroffen mensen was, klinkt het.
