UNESCO heeft de Noord-Koreaanse vulkaan Paektu erkend als 'Global Geopark'. Daarmee eert de VN-organisatie het internationaal geologisch belang van het gebied. Maar voor het Noord-Koreaanse regime is de vulkaan meer dan natuurlijk erfgoed. Het is een heilige plek, die een belangrijke rol speelt in de politieke mythologie rond de Kim-dynastie.
Waar natuurpracht en politieke mythologie samenkomen: UNESCO erkent heilige berg Paektu in Noord-Korea als Global Geopark
Freek Willems
Gepubliceerd:
De Uitvoerende Raad van UNESCO keurde de erkenning van de Paektu-vulkaan als 'Global Geopark' officieel goed tijdens haar 221e zitting in Parijs, die op 2 april begon en vandaag afloopt. UNESCO (United Nations Educational Scientific and Cultural Organization) is een VN-organisatie die zich bezighoudt met onderwijs, wetenschap en cultuur.
De Paektu-vulkaan, voluit Paektusan of Baekdusan ('Berg met de witte top') is een stratovulkaan op de grens tussen Noord-Korea en China, die op zijn hoogste punt 2.750 meter hoog is. Het is meteen ook de hoogste berg op het Koreaanse schiereiland.
UNESCO omschrijft de vulkaan als "indrukwekkend natuurlijk en cultureel erfgoed" met "spectaculair vulkanologisch en geologisch erfgoed, landschappen ontstaan door vulkaanuitbarstingen en door gletsjers gevormde valleien".
Een van die vulkaanuitbarstingen vond plaats in het jaar 946, de zogenoemde 'Millenniumuitbarsting', die als een van de grootste op aarde in de laatste 10.000 jaar wordt beschouwd. Door die uitbarsting ontstond het kratermeer Chon ('Hemels meer'), op een hoogte van zo'n 2.190 meter.
Volgens de VN-organisatie is de Paektu-vulkaan de "voornaamste" toeristische trekpleister in Noord-Korea.
Veel natuurpracht dus, maar de vulkaan speelt ook een belangrijke rol in de mythologie rond de ontstaansgeschiedenis van het Koreaanse volk. Volgens de Noord-Koreaanse legende zou de berg de geboorteplaats geweest zijn van Dangun, de stichter van het eerste Koreaanse koninkrijk.
Ook de huidige Kim-dynastie, de familie die de communistische republiek Noord-Korea sinds 1948 leidt, claimt een belangrijke band met de berg. Kim Il-sung, de stichter van de communistische republiek, zou hem in de jaren 40 als schuilplaats hebben gebruikt tijden de onafhankelijkheidsstrijd tegen de Japanse bezetting.
Het regime beweert ook dat Kim Jong-il, de vorige leider en vader van huidig leider Kim Jong-un, nabij de top van de vulkaan geboren is. "Noord-Koreaanse gidsen toonden me een houten hut waar hij geboren zou zijn", vertelt de Amerikaanse CNN-journalist Will Ripley , een van de weinige westerse journalisten die de top van Paektu vanuit Noord-Korea heeft bereikt.
Er is echter geen historisch bewijs voor. Volgens Sovjet-archieven is Kim Jong-il geboren in een militair kamp in Rusland, waar zijn vader was gestationeerd tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hoe dan ook verwijst de Kim-dynastie maar al te graag naar de 'Paektu-bloedlijn', dat als een nobel en heroïsch geslacht wordt omschreven dat teruggaat tot de legendarische koningen van het Koreaanse schiereiland. Het is een manier om het erfelijke leiderschap van vader op zoon in de Kim-dynastie te rechtvaardigen.
Veel Noord-Koreanen beschouwen de berg dan ook als heilige grond. Die status weerspiegelt zich ook in het nationale embleem. En zelfs raketten en energiecentrales worden naar de berg vernoemd.
Kim Jong-un bezoekt de vulkaan geregeld, vaak voor belangrijke gebeurtenissen of aankondigingen. In 2018 nam hij de toenmalige Zuid-Koreaanse president Moon Jae-in mee naar de top, een zeldzame blijk van eenheid tussen de 2 landen, die officieel nog altijd in staat van oorlog zijn (sinds de Korea-oorlog in de jaren 50).
In 2019 verspreidden Noord-Koreaanse staatsmedia in amper 2 maanden tijd 2 keer beelden van Kim Jong-un op een wit paard in de sneeuw op de berg, in een periode waarin de spanningen tussen de beide Korea's weer opliepen.
Bekijk: In 2019 rijdt Kim Jong-un op een wit paard door het sneeuwlandschap op Paektu:
Door de erkenning van UNESCO kan Noord-Korea de Paektu-vulkaan nu nog meer in de markt zetten als geotoeristische plek, in combinatie met de Koreaanse mythologie. Het gebied wordt al decennia beschermd en beheerd door de overheid, maar er is de voorbije jaren ook stevig geïnvesteerd in toerisme, met name in Samjiyon, de dichtstbijzijnde stad. Of er door de UNESCO-erkenning nu ook meer buitenlandse toeristen toegelaten zullen worden, is moeilijk te zeggen. Vermoedelijk zal het dan in de eerste plaats om Russische toeristen gaan.
Het is de eerste keer dat een natuurgebied in Noord-Korea als Global Geopark erkend wordt. Noord-Korea telt wel al 2 UNESCO-Werelderfgoedsites: de Koguryo-graftombes in de steden Pyongyang en Nampo en de Historische Monumenten en Sites in de stad Kaesong.
De Chinese kant van de Paektu-vulkaan, daar bekend als Changbaishan, werd vorig jaar al erkend als Global Geopark.
Ook 2 Geoparken in België UNESCO omschrijft een Global Geopark als een geografisch gebied "met internationaal geologisch belang" waar het beheer ervan gekenmerkt wordt door "bescherming, educatie en duurzame ontwikkeling".
Intussen staan er al meer dan 200 gebieden in 49 landen op de lijst. Ook België heeft er 2: Famenne-Ardenne en de Scheldedelta (die gedeeld wordt met Nederland).
