Dokters van de Wereld wil dringend meer daklozenopvang in Antwerpen, ook voor mensen zonder papieren

"Er zijn in de laatste 2 weken al 17 mensen naar ons gekomen die in de winteropvang zaten en die nu geen plek meer vinden om te slapen", vertelt Anneleen De Maeyer van Dokters van de Wereld. "Het zijn kwetsbare mensen die in de winteropvang ook medische zorgen kregen. Dat valt nu allemaal weg voor hen."

In de winteropvang waren er 240 bedden beschikbaar waar dak- en thuislozen tot eind maart terechtkonden. Ook zonder wettige verblijfspapieren waren ze er welkom. In de reguliere nachtopvang is dat niet zo. Daar kan je alleen blijven slapen als je papieren in orde zijn, en er zijn ook maar 115 bedden. "In Antwerpen zijn er 3.500 dak- en thuislozen. Dan is dit niet voldoende", zegt De Maeyer.

"In andere steden zoals Brussel en Gent wordt eerst gekeken naar hoe kwetsbaar iemand is. Dat zou in Antwerpen ook moeten kunnen", vindt De Maeyer. "Het gaat bijvoorbeeld om mensen met diabetes, hartproblemen of nierproblemen, maar ook om heel wat mensen met mentale problemen. Er zijn tegenwoordig ook veel meer zwangere vrouwen die komen aankloppen."

"Als je 'bed, bad en brood' wegneemt bij mensen met mentale problemen, worden ze nog kwetsbaarder. Ze gaan dan eerder in overlevingsmodus, in plaats van hun leven op te bouwen hier in België. Als mensen een onderdak hebben, krijgen ze hun leven veel gemakkelijker weer op de rails. Dat is ook wetenschappelijk bewezen. Een van de vereisten hier in België is vaak om eerst Nederlands te leren. Maar als je op straat leeft, wil je eerst een dak boven je hoofd. Dan is Nederlands leren niet het eerste wat je wil doen."

Bij Dokters van de Wereld kunnen ze geen mensen opvangen. Zij proberen via partnerorganisaties oplossingen te vinden, maar dat is vaak niet evident.

"We hebben dit probleem al meerdere malen aangehaald bij de stad, maar we blijven dit doen tot er een structurele oplossing is. We wachten nu even af hoe de nieuwe schepen voor Sociale Zaken hierop zal reageren."

Die nieuwe schepen voor Sociale Zaken in Antwerpen is Nathalie Van Baren (N-VA). Zij verdedigt het huidige beleid rond daklozenopvang. "We organiseren geen aanbod voor wie hier geen toekomstperspectief heeft. We willen mensen duurzaam helpen, en het helpen van mensen die geen verblijfsrecht hebben, draagt daar niet aan bij." 

"Uiteraard worden de meest kwetsbaren wél verdergeholpen, maar steeds met zicht op een structurele oplossing. Dat kan bijvoorbeeld een aanmelding zijn bij Fedasil, of begeleiding naar een vrijwillige terugkeer."

"In het Antwerps bestuursakkoord staat dat geen enkele Antwerpenaar op straat zou moeten slapen, en daar sta ik dus ook achter", benadrukt Van Baren. "We zitten momenteel in de overgang van winteropvang naar reguliere opvang, en dan is het altijd even puzzelen voor onze diensten. We volgen de bezetting van de opvangplaatsen van dag tot dag op, en voor zover ik weet, is de maximale opvangcapaciteit op dit moment nog niet bereikt."

"Ik wil wel bekijken of we aanpassingen moeten doen aan het reservatiesysteem. Nu gebeurt het soms dat er mensen een plek reserveren en toch niet komen opdagen. Zo worden er soms mensen geweigerd, terwijl er later toch nog plek blijkt te zijn. Dat systeem willen we dus nog optimaliseren. Maar het aantal opvangplekken verhogen, is momenteel niet aan de orde."