Radiozender Klara draait alleen muziek van Johann Sebastian Bach op 19 april. Op stille zaterdag. Bach blijft enorm populair, zeker met zijn Mattheus- of Johannespassie in de aanloop naar Pasen. Waarom raakt hij een gevoelige snaar bij zoveel mensen? Welke werken moet je (her-)ontdekken? Hoe begin je aan Bach? Mark Janssens van Klara geeft enkele tips.
Pakkende passie of jubelende vreugde: 4 tips om de muziek van Bach te leren kennen
Kristien Bonneure
Gepubliceerd:
Op Klara staat stille zaterdag volledig in het teken van de muziek van Johann Sebastian Bach. Met naast zijn onsterfelijke muziek ook getuigenissen van kenners en liefhebbers. Componisten als Annelies Van Parys of Kris Defoort, pianist Julien Libeer, accordeonisten Philippe Thuriot en Sara Salvérius en vele anderen. Ook jij kan als luisteraar je verhaal kwijt tijdens de Bach-dag op Klara .
Bach blijft populair
12 keer. Zo vaak dook muziek van Johann Sebastian Bach op in de laatste Klara-top 100. 'Erbarme dich' uit de Mattheuspassie stond op de eerste plaats. Uitvoeringen van de Mattheus- of de Johannespassie van Bach in deze paastijd trekken steevast volle zalen en kerken.
Cellist Benjamin Glorieux stapte enkele jaren geleden zelfs 300 kilometer in de voetsporen van Bach, letterlijk met de cello op de rug, om daarna zijn cellosuites nog beter te kunnen vertolken.
Bach is zeer veelzijdig, soms emotioneel, dan weer intellectueel
Mark Janssens - Klara
De muziek van Johann Sebastian Bach (1685-1750) is geliefd, maar toch boezemt zijn naam misschien wat schrik in. "Ja, Bach is niet meteen de componist van wie mensen zeggen: door hem heb ik de klassieke muziek leren kennen," geeft Klara-presentator en groot Bachliefhebber Mark Janssens toe.
"Hij is nochtans een zeer veelzijdige componist. Soms heel emotioneel, dan weer intellectueel, waarbij je sommige partituren als een wiskundig vraagstuk kunt zien. De ene Bach is de andere niet," vindt Janssens. Hoe dan ook, "hij heeft een grote en brede aantrekkingskracht. En als geen ander brengt hij woord en muziek samen, tot op het punt dat je denkt: op deze tekst kon geen andere muziek komen."
Maar hoe begin je dan aan zijn muziek?
Tip 1: de Brandenburgse concerten of "Dansende Bach"
Eerste tip van Mark Janssens: kies om te beginnen iets vrolijks van Bach, bijvoorbeeld de Brandenburgse concerten. "Naast de ernstige, religieuze Bach is er ook een Bach die dansend binnenkomt. Spetterende muziek die evolueert, rolt, vooruitgaat, met veel dynamiek."
Tip 2: de Mattheuspassie of "Bach ten voeten uit"
De Mattheuspassie of de kortere Johannespassie : ze zijn allebei even mooi, vindt Mark Janssens van Klara. Het is bijzonder aangrijpende muziek. Denk aan het 'Erbarme dich', verkozen tot mooiste muziekwerk in de Klara-top 100.
Hoe Bach het aandurfde om dit lijdensverhaal van Christus op muziek te zetten, "dat was bijna vloeken in de kerk. Het is Bach ten voeten uit. Er zit drama in, religieuze theatraliteit, dans zelfs. Op geen enkel moment gaat het vervelen".
Veel luisteraars zijn tot tranen ontroerd bij uitvoeringen van de passies. Maar ook voor muzikanten is het een bijzondere ervaring. "Of het nu professionele koren of ensembles zijn, of amateurs: iedereen is op dat moment gelijk. Ook dat is een van de verdiensten van Bach."
Bekijk: 1 dag na de aanslagen in Brussel in maart 2016 was er een geladen uitvoering van de Mattheuspassie in Bozar.
Tip 3: 'Magnificat' of "Jubel en spektakel"
"Dit is de jubelende Bach, die niet vies was van wat spektakel," zegt Mark Janssens. "Met een totaal gebruik van de mogelijkheden van zangers en muzikanten. Alle remmen los, alle registers open."
Tip 4: 'Toccata en fuga' voor orgel: "Ga eens luisteren in een kerk"
"Ook al zeg je misschien: orgelmuziek, daar heb ik het niet voor, ga toch eens luisteren in een kerk. Dat moet je eens meegemaakt hebben. Het is een fysieke ervaring," zegt Mark Janssens. Dat geldt trouwens voor alle muziek van Bach: "het is heel belangrijk om het fysiek en live mee te maken".
In onze contreien zijn we verwend met prachtige uitvoeringen van de muziek van Johann Sebastian Bach. "De afgelopen 50 jaar is er zoveel werk verricht in Vlaanderen en Nederland. We zitten hier in het epicentrum met mensen als Philippe Herreweghe, René Jacobs of Ton Koopman."
Bij de nieuwe generatie Bach-muzikanten heeft Janssens een boon voor het Ensemble Pygmalion van de Fransman Raphaël Pichon. "Zo zie je maar dat die eeuwenoude muziek telkens weer op een frisse manier gebracht kan worden."
Praktische info: Bach-dag op Klara , zaterdag 19 april 2025 van 10 uur tot 18 uur
