Bij leerkrachten in opleiding heerst ontgoocheling over de beslissing van de federale regering om de werkloosheidsuitkering te schrappen na 2 jaar. "Als de financiering onzeker was geweest, had ik deze keuze niet gemaakt", zegt Christiaan. Vier leerkrachten in spe vertellen waarom de uitkering voor hen belangrijk is.
"Jaar zonder inkomen studeren is niet haalbaar": 4 leerkrachten in opleiding vertellen over belang van uitkering tijdens studie
Waarover gaat dit?
Wie een lerarenopleiding start en tijdens de opleiding een werkloosheidsuitkering krijgt, zal die uitkering na 2 jaar verliezen. Die nieuwe regel gaat in vanaf 1 januari 2026.
Dat komt omdat de federale regering de werkloosheidsuitkering beperkt tot 2 jaar. Wie een zorgopleiding start, krijgt een uitzondering, maar nieuwe leerkrachten op dit moment niet.
Momenteel volgen 851 studenten een opleiding tot leerkracht die langer dan 2 jaar duurt, terwijl ze een werkloosheidsuitkering krijgen. 209 studenten met een werkloosheidsuitkering startten in 2024 hun 3e jaar van de opleiding.
Leerkracht is een knelpuntberoep.
"Met 2 kinderen moet ik niet alleen mijn eigen droom volgen, maar ook rekening houden met hen", zegt Leen Thys (42) uit Halen. "Een jaar zonder die uitkering is financieel gewoon niet haalbaar."
Leen werkte vroeger als administratief bediende. "Ik werkte op een lagere school en zo werd mijn interesse aangewakkerd om zelf in het onderwijs te stappen", vertelt ze. "Ik merk nu tijdens mijn opleiding dat dit echt mijn droomjob is. Ik wilde altijd al werken met jongeren en hen helpen bij het zoeken naar zichzelf."
Omdat ze zelf 2 kinderen heeft, komt Leen zonder uitkering tijdens de opleiding niet rond. "Ik zou het niet gedaan hebben met slechts 2 jaar uitkering", zegt ze nu. Dat de federale regering voor toekomstige leerkrachten in opleiding die uitkering beperkt tot 2 jaar, vindt ze "oneerlijk".
"Een van de redenen waarom ik in het onderwijs wil werken, is om het gelijkheidsprincipe uit te dragen", zegt Leen. "Daarom vind ik het zo belangrijk dat toekomstige studenten dezelfde kansen krijgen als ik heb gekregen. Dat lijkt me eerlijk."
Wie een lerarenopleiding volgt met een uitkering, zal die in de toekomst dus verliezen tijdens het 3e opleidingsjaar. Een mogelijke oplossing ligt erin om in het 3e jaar meer te werken met betaalde stages. "Toch is dat niet ideaal", zegt Corry Hermans, opleidingshoofd van de leerkrachtenopleiding aan de Hogeschool PXL in Hasselt.
Studenten hebben na hun 2e jaar namelijk nog veel begeleiding nodig. Anders dreigt dat de kwaliteit van de opleiding te verlagen, aldus Hermans. "Een betaalde stage mag dan ook niet gelijkstaan aan zelfstandig werk."
Dat bevestigt Isaï Persyn (29) uit Aalst. Hij schoolt zich momenteel om tot leerkracht biologie en aardrijkskunde, na een zwaar fietsongeval waardoor hij zijn vorig werk in tuinaanleg niet kon verderzetten.
Momenteel zit hij in zijn 2e jaar. "Ik zou me nu, na mijn 2e jaar, nog niet klaar voelen om vaak alleen voor de klas te staan", zegt hij over het idee van betaalde stages in het 3e jaar. "Als ze voorzien dat betaalde stages voldoende begeleid worden, dan kan dat een oplossing zijn. Maar als het gaat om zelfstandig werk, heb ik daarvoor nog meer ervaring nodig", zegt Isaï.
Het is ook belangrijk dat studenten de werking van een school leren kennen tijdens hun stage, zegt Hermans. Daarom helpt het als ze hun stage in 1 school kunnen doen. Hermans vreest dat betaalde stages ervoor zullen zorgen dat studenten hun uren spreiden over 2 scholen, waardoor ze minder zicht krijgen op de werking van een school.
"Je moet leren hoe vakvergaderingen verlopen en welke projecten je buiten de lesuren moet en kunt opzetten", zegt het opleidingshoofd. "Het is vaak lastig om één stageplek te vinden die geschikt is voor de 2 vakken die je volgt, terwijl dat tijdens een stage wel essentieel is."
Bovendien zouden de betaalde stages een pak financiële onzekerheid en stress meebrengen, zegt opleidingshoofd Corry Hermans. "Als zulke betaalde stageplekken er komen, moet het in ieder geval van tevoren duidelijk zijn dat studenten verzekerd zijn van een plek, zodat ze daar geen extra stress over ervaren", zegt ze.
Het is onzeker om zo'n opleiding te beginnen, ook mentaal. Je weet niet of het je zal liggen
Christiaan Stroobants, leerkracht in opleiding
Ook leerkracht in opleiding Christiaan Stroobants (33) zegt dat het voor studenten belangrijk is om financiële zekerheid te hebben. "Het is heel onzeker om aan zo’n opleiding te beginnen, ook mentaal. Je weet niet op voorhand of het jou zal liggen. Als de financiering dan ook nog eens onzeker zou zijn geweest, had ik deze keuze niet gemaakt."
Christiaan vertelt dat hij zich pas na jobs als bewakingsagent en in een drankenhandel herschoolde tot leerkracht. "Uiteindelijk ben ik de opleiding gaan volgen, omdat ik een voorbeeld wou zijn voor mijn 2 zonen. Die zijn nu 15 en 11 jaar. Ik wil dat zij leren dat er altijd andere mogelijkheden zijn als je niet meteen je weg vindt."
Brecht (35) uit Gent maakt zich dan ook zorgen dat studenten in de toekomst de stap niet meer zullen zetten richting de lerarenopleiding, omdat ze die niet meer volledig kunnen combineren met een uitkering. Brecht had voor zijn opleiding tot leerkracht heel wat jobs. "Ik heb echt van alles gedaan: redder, animator, receptie in hotels, afwasser, gewerkt in een fitnesscentrum, rij-instructeur… Dat jobhoppen was echt wel deprimerend."
Toekomstige studenten zullen nu de stap misschien niet meer zetten
Brecht, leerkracht in opleiding
"Door even als opvoeder en lesgever rond verkeersveiligheid te werken, ontdekte ik mijn interesse voor het onderwijs en kreeg ik plotseling weer een toekomstperspectief", vertelt hij. Hij hoopt dat ook nieuwe leerkrachten die kansen krijgen. "Ook die persoonlijke ontwikkeling zou ik echt willen gunnen aan toekomstige studenten die nu misschien de stap niet zullen zetten."
Wat zegt de minister?
Vlaams minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA) vraagt aan haar federale collega's om een uitzondering te maken voor toekomstige leerkrachten in opleiding die een werkloosheidsuitkering krijgen.
In het "paasakkoord" van vorige week vrijdag werd vastgelegd dat er zo'n uitzondering komt voor wie nu al de lerarenopleiding volgt met een uitkering. Wie een opleiding tot verpleegkundige of zorgkundige volgt, krijgt ook in de toekomst een uitzondering. Zij zullen hun uitkering dus ook na 2 jaar kunnen behouden, tijdens hun opleiding.
Vooral Vooruit drong aan op die uitzondering voor de zorg. "Onderwijs is een belangrijk probleem, maar daar ligt de verantwoordelijkheid echt helemaal bij de deelstaten", zei minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) vrijdag.
Als de federale regering geen uitzondering zou maken voor toekomstige leerkrachten, "zal Vlaanderen op zoek moeten naar een andere manier om het derde jaar financieel tegemoet te komen", zegt het kabinet van Demir.
Een "opleidingsvergoeding" sloot Demir begin april al uit in het Vlaams Parlement. Wel wil de minister bekijken of ze het systeem van "leerkracht in opleiding" (LIO) kan "versterken". Daarbij werk je - betaald - als leerkracht tijdens je opleiding.
De lerarenopleiding inkorten, is alvast geen optie, zegt het kabinet. "We beknibbelen niet op het modeltraject van 3 jaar, want we willen de onderwijskwaliteit net weer omhoog krikken."
Demir uitte in het Vlaams Parlement al ergernis over de spanning die tussen het Vlaamse en federale niveau bestaat over het dossier. "Ik zit niet in de federale regering. Als ik ook nog eens alles van federaal ga moeten overdoen, kom ik niet tot mijn eigen bevoegdheden."
